[eMagazine] Tái cấu trúc doanh nghiệp từ đổi mới quản trị đến liên kết chuỗi giá trị

Phát biểu tại phiên thảo luận thuộc Diễn đàn "Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới" diễn ra mới đây, ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, nhấn mạnh tăng trưởng doanh thu chưa đồng nghĩa với nâng cao hiệu quả hoạt động. Mở rộng quy mô cũng không bảo đảm doanh nghiệp kiểm soát tốt dòng tiền và quản trị rủi ro. Khi hoạt động kinh doanh phát triển, mô hình quản trị dựa chủ yếu vào kinh nghiệm cá nhân của người sáng lập có thể bộc lộ những hạn chế.

Theo ông Phan Tấn Đạt, doanh nghiệp cần từng bước xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, phân quyền rõ ràng, kiểm soát tài chính chặt chẽ và đào tạo đội ngũ nhân sự kế thừa. Năng lực của một doanh nghiệp lớn cần được đánh giá trên cơ sở chất lượng quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực và sức cạnh tranh thực tế, thay vì chỉ dựa vào doanh thu hay tổng tài sản.

Quá trình tái cấu trúc cũng đòi hỏi doanh nghiệp chuyển từ tư duy kinh doanh dựa trên cơ hội sang phát triển theo chiến lược dài hạn; từ quản trị bằng kinh nghiệm sang vận hành dựa trên hệ thống dữ liệu minh bạch. Đây là nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, thu hút nhà đầu tư chiến lược và duy trì sự phát triển bền vững.

Ông Phan Tấn Đạt cho rằng nền kinh tế vừa cần số lượng lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, vừa cần những tập đoàn tư nhân đủ lớn mạnh, có năng lực dẫn dắt thị trường và cạnh tranh quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, củng cố năng lực quản trị và xây dựng nền tảng phát triển dài hạn cho khu vực kinh tế tư nhân.

Trong giai đoạn phát triển mới, vốn, đất đai và lao động giá rẻ không còn là những yếu tố duy nhất quyết định lợi thế cạnh tranh. Công nghệ, dữ liệu, tri thức và năng lực đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng. Vì vậy, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, hướng đến tối ưu hóa vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tùy theo lĩnh vực, doanh nghiệp cần lựa chọn giải pháp phù hợp với nguồn lực và mục tiêu phát triển. Trong sản xuất, công nghệ có thể hỗ trợ giảm tiêu hao nguyên, nhiên liệu, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đối với dịch vụ và thương mại, trí tuệ nhân tạo có thể được ứng dụng trong dự báo nhu cầu khách hàng, quản lý hàng tồn kho và tối ưu hóa hệ thống phân phối.

Trong lĩnh vực công nghiệp xây dựng và khai khoáng, tự động hóa cùng công nghệ giám sát góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, giảm thiểu tác động đến môi trường. Theo đó, quyết định đầu tư công nghệ cần gắn với những bài toán cụ thể về hiệu quả vận hành, khả năng tiết kiệm nguồn lực và giá trị gia tăng mang lại cho khách hàng.

Bên cạnh nỗ lực nội tại, môi trường kinh doanh thuận lợi là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Song song với các giải pháp từ phía cơ quan quản lý, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao trách nhiệm minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật và xây dựng văn hóa kinh doanh có đạo đức. Sự phối hợp giữa cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực nội tại sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực, đồng thời củng cố niềm tin của đối tác và nhà đầu tư.

Theo ông Phan Tấn Đạt, một trong những thách thức lớn của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam là mức độ liên kết còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp vẫn hoạt động độc lập. Không ít đơn vị có khả năng thích ứng nhanh nhưng chưa kết nối hiệu quả về thị trường, công nghệ, nguồn vốn và năng lực sản xuất.

Trong khi đó, cạnh tranh trên thị trường hiện đại ngày càng gắn với năng lực của các chuỗi cung ứng và hệ sinh thái kinh doanh, thay vì chỉ dựa vào từng doanh nghiệp riêng lẻ. Do đó, khu vực kinh tế tư nhân cần chuyển từ tư duy phát triển độc lập sang tăng cường hợp tác, chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Quá trình này cần tập trung vào ba hướng liên kết. Trước hết là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các tập đoàn lớn có thể phát huy vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ tham gia hệ thống cung ứng, từng bước nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm và năng lực quản trị trong nước.

Tiếp đó là thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp tư nhân trong nước với khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, cải thiện năng lực công nghệ và gia tăng giá trị sản phẩm, thay vì chủ yếu đảm nhận những công đoạn có giá trị gia tăng thấp.

Cuối cùng là hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa doanh nghiệp, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu và trường đại học. Sự kết nối này góp phần rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được ứng dụng hiệu quả hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để những định hướng trên mang lại hiệu quả thực tế, ông Phan Tấn Đạt cho rằng các chương trình kết nối doanh nghiệp cần được tổ chức theo hướng thực chất. Hiệu quả liên kết cần được thể hiện qua những đơn hàng cụ thể, dự án hợp tác thực tế và giá trị gia tăng được tạo ra, thay vì chỉ dừng ở hoạt động gặp gỡ, trao đổi.

Về phía Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, ông Phan Tấn Đạt cho biết Hội xác định chủ động phối hợp với các tổ chức xúc tiến thương mại để triển khai những chương trình kết nối đi vào chiều sâu, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng cơ hội hợp tác và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị.