[Infographic] Vượt mốc 7 tỷ USD, ngành gỗ vẫn thận trọng trước các rào cản thương mại

Dù phải đối diện với hàng loạt rào cản thương mại và yêu cầu kỹ thuật khắt khe từ các thị trường nhập khẩu chủ lực, ngành gỗ Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng trong những tháng đầu năm 2026. Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong 5 tháng đầu năm đạt hơn 7 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 5, giá trị xuất khẩu đạt 1,44 tỷ USD, giảm 8,8% so với tháng liền trước.

Kết quả trên cho thấy sức chống chịu đáng ghi nhận của ngành gỗ trong bối cảnh chi phí logistics tiếp tục ở mức cao và các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã có dấu hiệu chậm lại khi nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tìm kiếm đơn hàng mới, đặc biệt ở phân khúc nội thất chế biến sâu có giá trị gia tăng cao tại các thị trường truyền thống như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Động lực xuất khẩu hiện chủ yếu đến từ các nhóm nguyên liệu như dăm gỗ, gỗ, ván, ván sàn và ghế khung gỗ. Trong khi đó, sản phẩm gỗ vẫn giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu với kim ngạch đạt 4,51 tỷ USD, song giảm 3,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Áp lực đối với ngành dự báo còn gia tăng khi các thị trường lớn siết chặt yêu cầu về nguồn gốc gỗ hợp pháp, truy xuất xuất xứ, giảm phát thải carbon, tiêu chuẩn môi trường và lao động. Đáng chú ý, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) mới đây đã khởi xướng điều tra theo Mục 301 liên quan đến các chính sách và thực tiễn của Việt Nam trong bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Trong bối cảnh Mỹ hiện chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (Hawa) khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn bộ hoạt động liên quan đến sở hữu trí tuệ. Việc sử dụng nhãn hiệu, logo, bao bì, phần mềm, hình ảnh sản phẩm, thiết kế, dữ liệu kỹ thuật hay các nội dung quảng bá trên những nền tảng quốc tế như Amazon, Wayfair, Walmart cần được kiểm tra kỹ lưỡng nhằm tránh các rủi ro pháp lý phát sinh.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp được khuyến cáo lưu trữ đầy đủ hồ sơ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp, bao gồm hợp đồng, hóa đơn, giấy phép phần mềm và các thỏa thuận liên quan. Khi phát hiện những nội dung chưa rõ ràng về bản quyền hoặc quyền khai thác, cần chủ động phối hợp với các bộ phận pháp lý, công nghệ thông tin, thiết kế và đơn vị tư vấn chuyên môn để xử lý kịp thời.

Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt 17,2 tỷ USD, tăng 5,7% so với năm trước. Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất với kim ngạch 9,46 tỷ USD, chiếm khoảng 55% tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành. Tiếp theo là Nhật Bản với 2,15 tỷ USD và Trung Quốc đạt 2,09 tỷ USD. Trên nền tảng đó, ngành gỗ đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu từ 18,5-19 tỷ USD trong năm 2026, dù phía trước vẫn còn không ít thách thức cần vượt qua.