Trước diễn biến của tình hình sâu bệnh trên trà lúa Xuân năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đã ban hành Văn bản khuyến cáo bà con chủ động theo dõi đồng ruộng, phòng trừ kịp thời nhằm hạn chế thiệt hại.
Hiện nay, lúa Xuân trên địa bàn Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn làm đòng - trổ bông. Đây là thời kỳ đặc biệt quan trọng, quyết định trực tiếp đến năng suất và sản lượng toàn vụ. Tuy nhiên, theo dự báo, thời tiết thời gian tới tiếp tục diễn biến phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng sinh vật gây hại phát sinh, phát triển.
Toàn tỉnh hiện có khoảng 16.000 ha lúa trổ bông trước ngày 15/4 (chiếm 27% diện tích), tập trung ở một số địa phương như Đức Thịnh, Đức Quang, Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Cẩm Lạc…; trên 28.000 ha trổ từ ngày 15 - 20/4 (chiếm 48%), phân bố rộng khắp; diện tích còn lại trổ từ 20 - 25/4, chủ yếu ở các địa phương như Kỳ Anh, Hồng Lộc, Mai Phụ, Trường Lưu, Thạch Hà, Cổ Đạm… Đây là giai đoạn nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sâu bệnh trên diện rộng.
Ông Lê Đình Huy, thôn Yên Mỹ, xã Đức Minh chia sẻ: Vụ Xuân là vụ quan trọng nhất trong năm nên gia đình tôi rất chú trọng chăm sóc. Vụ này gia đình tôi có 5 sào, sau khi cấy xong là tranh thủ tỉa dặm ngay, bón phân đúng thời điểm. Hiện nay, lúa đang làm đòng nên tôi cũng như nhiều người dân thường xuyên thăm đồng để phát hiện sâu bệnh sớm, xử lý kịp thời.
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Hà Tĩnh, thời tiết có khả năng chịu ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh; nền nhiệt dao động khoảng 23 - 25°C, độ ẩm không khí cao, xuất hiện sương mù vào đêm và sáng sớm. Điều kiện này rất thuận lợi để các đối tượng dịch hại như bệnh đạo ôn cổ bông, rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh bạc lá… phát sinh, gây hại. Trong đó, bệnh đạo ôn có nguy cơ gây hại mạnh nếu không được phòng trừ kịp thời.
Để chủ động bảo vệ diện tích lúa Xuân, hạn chế thấp nhất thiệt hại do sâu bệnh gây ra, ngành nông nghiệp khuyến cáo bà con nông dân thực hiện tốt một số nội dung sau:
Trước hết, cần thường xuyên thăm đồng, theo dõi chặt chẽ diễn biến sâu bệnh trên từng trà lúa, từng giống lúa để phát hiện sớm và xử lý kịp thời. Đặc biệt lưu ý các diện tích lúa xanh tốt, bón thừa đạm, chân ruộng trũng, ruộng cấy dày - những khu vực có nguy cơ phát sinh dịch hại cao.
Đối với bệnh đạo ôn cổ bông, cần chủ động phòng là chính; tiến hành phun khi lúa bắt đầu trỗ lác đác (khoảng 3-5% số bông trỗ), nhất là trên các giống nhiễm như Khang Dân 18, Bắc Thịnh, Nếp 98… Nếu thời tiết tiếp tục thuận lợi cho bệnh phát sinh, cần phun lại lần 2 sau 5 - 7 ngày.
Đối với rầy nâu, rầy lưng trắng, cần theo dõi mật độ trên đồng ruộng; khi đạt ngưỡng phòng trừ, tiến hành phun thuốc theo hướng dẫn, đảm bảo nguyên tắc “4 đúng” (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách); ưu tiên sử dụng thuốc đặc hiệu, ít ảnh hưởng đến thiên địch.
Đối với sâu cuốn lá nhỏ và các đối tượng sâu ăn lá, cần phát hiện sớm ổ trứng, sâu non để phòng trừ hiệu quả; chỉ xử lý khi mật độ sâu đến ngưỡng, tránh phun tràn lan gây lãng phí và mất cân bằng sinh thái.
Bên cạnh đó, bà con cần áp dụng đồng bộ các biện pháp canh tác như: bón phân cân đối, không bón thừa đạm; giữ mực nước hợp lý; vệ sinh đồng ruộng; tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học nhằm nâng cao sức chống chịu của cây lúa.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc “4 đúng”, đảm bảo an toàn cho người sử dụng, môi trường và chất lượng nông sản; tuyệt đối không sử dụng thuốc ngoài danh mục cho phép.
Ông Lê Đình Tài, Phó chủ tịch UBND xã Đức Minh cho biết: "Để hỗ trợ bà con sản xuất hiệu quả, chính quyền địa phương và các thôn xóm đã tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Bên cạnh đó, cán bộ chuyên môn của xã cũng thường xuyên bám sát đồng ruộng, hướng dẫn bà con áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách, nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại".
Ngành chuyên môn cũng đề nghị bà con phối hợp chặt chẽ với cán bộ kỹ thuật tại địa phương, tích cực tham gia tập huấn để nắm vững quy trình phòng trừ dịch hại, áp dụng hiệu quả vào sản xuất.
Việc chủ động phòng trừ sâu bệnh kịp thời, đúng kỹ thuật không chỉ góp phần bảo vệ năng suất, chất lượng lúa vụ Xuân mà còn đảm bảo sản xuất an toàn, hiệu quả và bền vững.
