Doanh nghiệp Việt Nam dẫn đầu độ lạc quan về triển vọng thương mại quốc tế

Khảo sát của HSBC cho thấy 94% doanh nghiệp Việt Nam kỳ vọng thương mại quốc tế tăng trưởng trong hai năm tới. Đáng chú ý, 97% đánh giá các biện pháp ứng phó với bất định và gián đoạn thương mại đã phát huy hiệu quả.
xk-1794813798.png
Ảnh minh họa.

Theo Khảo sát Thương mại Toàn cầu 2026 của HSBC, doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm lạc quan nhất về triển vọng thương mại quốc tế trong số 26 thị trường được khảo sát. Có tới 94% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát kỳ vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới, ngang bằng Philippines và cao hơn mức bình quân 86% trên toàn cầu.

Không chỉ duy trì tâm lý tích cực về triển vọng kinh doanh, các doanh nghiệp Việt Nam cũng ghi nhận hiệu quả rõ nét từ những thay đổi trong chuỗi cung ứng. 90% doanh nghiệp cho biết các điều chỉnh này đã giúp cải thiện dòng tiền và vốn lưu động, cao hơn mức 78% trên toàn cầu. Đặc biệt, 97% doanh nghiệp Việt Nam đánh giá các biện pháp ứng phó với những bất định và gián đoạn thương mại đã mang lại hiệu quả, so với tỷ lệ 86% trên toàn cầu.

Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn là thách thức đáng kể đối với cộng đồng doanh nghiệp. Khác với xu hướng chung trên thế giới khi năng lượng là yếu tố gây áp lực lớn nhất, tại Việt Nam, thuế quan đứng đầu danh sách các yếu tố tác động đến chi phí hoạt động, với 52% doanh nghiệp lựa chọn, cao hơn mức 43% toàn cầu. Chi phí năng lượng đứng thứ hai với tỷ lệ 49%, so với 44% trên toàn cầu.

Khảo sát cũng cho thấy mức độ gắn kết của doanh nghiệp Việt Nam với các hiệp định thương mại tự do (FTA) rất cao. Có tới 99,6% doanh nghiệp tham gia khảo sát đang sử dụng ít nhất một FTA, so với mức 95% trên toàn cầu. Dù vậy, 97% cho biết vẫn tồn tại những rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể khai thác các hiệp định này trên quy mô rộng hơn, cao hơn mức 92% toàn cầu.

Về định hướng thị trường, các doanh nghiệp Việt Nam đang gia tăng mức độ phụ thuộc nhiều nhất vào thị trường trong nước, với tỷ lệ 50%. Singapore đứng thứ hai với 46%, tiếp theo là Thái Lan với 41%.

Ở chiều ngược lại, xét từ góc độ các doanh nghiệp quốc tế, Việt Nam tiếp tục là điểm đến được quan tâm trong mạng lưới thương mại khu vực. Malaysia là thị trường có tỷ lệ doanh nghiệp gia tăng mức độ phụ thuộc vào Việt Nam cao nhất, đạt 32%, tiếp đến là Thái Lan (31%), Singapore và Hàn Quốc (cùng 29%).

Năng lượng trở thành áp lực chi phí lớn nhất của doanh nghiệp toàn cầu

Những kết quả tích cực tại Việt Nam được ghi nhận trong bối cảnh doanh nghiệp toàn cầu vẫn phải đối mặt với nhiều sức ép từ chi phí đầu vào, chính sách thuế quan và những gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

Khảo sát Thương mại Toàn cầu 2026 của HSBC ghi nhận ý kiến của 10.000 lãnh đạo cấp cao tại doanh nghiệp thuộc 26 thị trường về thương mại, thuế quan, chuỗi cung ứng và công nghệ. Theo kết quả khảo sát, năng lượng đã trở thành yếu tố tác động lớn nhất đến cơ cấu chi phí hoạt động của doanh nghiệp trong sáu tháng qua, với 44% người tham gia lựa chọn. Thuế quan đứng thứ hai với 43%, trong khi chi phí vận chuyển hàng hóa chiếm 41%.

Áp lực chi phí được dự báo chưa sớm hạ nhiệt. Có 68% lãnh đạo cho biết doanh nghiệp đã phải đối mặt với tình trạng chi phí tổng thể gia tăng, trong khi 72% dự kiến chi phí sẽ tiếp tục tăng trong hai năm tới. Nhu cầu vốn lưu động cũng chịu sức ép khi 59% doanh nghiệp cho biết nhu cầu này đã tăng kể từ năm 2025.

Bên cạnh đó, những bất định trong chuỗi cung ứng đang đe dọa triển vọng doanh thu. Có tới 92% doanh nghiệp dự kiến tình trạng chậm trễ hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu trong hai năm tới.

Để bảo vệ biên lợi nhuận và duy trì năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp đang triển khai nhiều biện pháp ứng phó. Cải thiện hiệu quả và năng suất là giải pháp phổ biến nhất, được 53% lãnh đạo lựa chọn. Tiếp theo là đàm phán lại các thỏa thuận với nhà cung cấp (43%), hạch toán phần chi phí gia tăng vào biên lợi nhuận (38%) và chuyển chi phí sang khách hàng (36%).

Ông Vivek Ramachandran, Giám đốc Khối Giải pháp Thương mại Toàn cầu của HSBC, nhận định chi phí năng lượng đã trở thành yếu tố then chốt mà doanh nghiệp phải cân nhắc khi quản lý chuỗi cung ứng quốc tế. Trước áp lực này, các doanh nghiệp đang ứng phó bằng cách bảo đảm nguồn cung năng lượng, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng tính linh hoạt trong mô hình vận hành.

Theo ông Vivek Ramachandran, những động thái trên phản ánh sự chuyển biến sâu rộng trong cách doanh nghiệp nhìn nhận khả năng chống chịu. Thay vì chỉ phản ứng trước từng áp lực chi phí riêng lẻ, doanh nghiệp đang tái thiết kế chuỗi cung ứng, tuyến thương mại và nguồn cung để ứng phó với những bất định trong dài hạn.

86% doanh nghiệp toàn cầu vẫn tin tưởng vào khả năng mở rộng thương mại quốc tế

Dù môi trường kinh doanh còn nhiều biến động, tâm lý tích cực vẫn là xu hướng chủ đạo trong cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu. Có 86% lãnh đạo tham gia khảo sát tin tưởng vào khả năng mở rộng hoạt động thương mại quốc tế trong hai năm tới.

Để củng cố khả năng chống chịu, doanh nghiệp đang đẩy mạnh đa dạng hóa mạng lưới cung ứng và điều chỉnh hoạt động vận hành. Trong đó, 88% đã triển khai hoặc có kế hoạch đa dạng hóa mạng lưới nhà cung cấp trên nhiều khu vực; 86% chú trọng bảo đảm nguồn cung năng lượng và tối ưu hóa các tuyến thương mại. Xây dựng chuỗi cung ứng khép kín hơn tại những khu vực trọng điểm và tăng lượng hàng tồn kho cũng là những biện pháp được 85% doanh nghiệp lựa chọn.

Những điều chỉnh này bước đầu mang lại kết quả tích cực khi 78% doanh nghiệp cho biết các thay đổi trong chuỗi cung ứng đã giúp cải thiện vốn lưu động và dòng tiền.

Cùng với việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cũng đẩy mạnh chuyển đổi mô hình kinh doanh. Có 81% người tham gia khảo sát cho biết đã chuyển hướng sang mô hình dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh số, trong khi 86% đã mở rộng hoặc có kế hoạch mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến để tiếp cận thị trường mới. Gần một nửa người tham gia khảo sát (44%) đánh giá việc chuyển sang mô hình dịch vụ hoặc kinh doanh số là giải pháp hiệu quả nhất để ứng phó với những bất định về thương mại và thuế quan.

Một xu hướng đáng chú ý khác là tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các hoạt động thương mại. Có 85% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đã triển khai AI trong ít nhất một chức năng liên quan đến thương mại.

Trong đó, dịch vụ khách hàng và hỗ trợ bán hàng là lĩnh vực được ứng dụng phổ biến nhất, với 55% doanh nghiệp lựa chọn. Khoảng 50% sử dụng AI trong hoạch định chiến lược và xây dựng các kịch bản kinh doanh.

Mức độ ứng dụng AI cũng có sự khác biệt theo quy mô doanh nghiệp. Trong nhóm doanh nghiệp lớn có doanh thu hằng năm từ 2 tỷ USD trở lên, 59% cho biết sử dụng AI để giám sát chuỗi cung ứng và đánh giá rủi ro. Tỷ lệ này ở nhóm doanh nghiệp có doanh thu từ 50 triệu đến 500 triệu USD là 47%.

Tuy nhiên, tốc độ triển khai AI đang đặt ra thách thức về quản trị và kiểm soát rủi ro. Có tới 76% doanh nghiệp cho biết mới áp dụng không quá 5 trong số 10 biện pháp kiểm soát AI được xác định là quan trọng đối với công tác quản trị hiệu quả. Chỉ 36% doanh nghiệp thường xuyên kiểm tra kết quả đầu ra của AI và 30% đã bổ nhiệm Giám đốc phụ trách AI hoặc các chức danh tương đương.

Ở góc độ triển vọng thị trường, 70% doanh nghiệp dự đoán các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI và hạ tầng năng lượng hỗ trợ sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với sản phẩm, dịch vụ của họ trong hai năm tới.

Ngoài ra, trước những thay đổi trong môi trường thương mại, doanh nghiệp toàn cầu cũng đang điều chỉnh mạng lưới thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro và duy trì lợi thế cạnh tranh.

Châu Âu hiện là khu vực được doanh nghiệp lựa chọn nhiều nhất để mở rộng hoạt động, với tỷ lệ 48%, tăng từ mức 40% trong khảo sát trước đó của HSBC. Đông Nam Á đứng thứ hai với 44%, tăng từ mức 36%.

Mức độ phụ thuộc vào Bắc Á và Bắc Mỹ cũng gia tăng, cùng đạt 38%, so với mức 32% trong khảo sát trước. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp thu hẹp hoạt động gắn với Bắc Mỹ đã giảm từ 22% xuống 16% trong 12 tháng qua.

Trong đó, Mỹ là động lực chính thúc đẩy xu hướng này khi 30% doanh nghiệp toàn cầu có kế hoạch gia tăng mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ, tăng so với mức 25% trong khảo sát năm ngoái. Xu hướng đặc biệt rõ nét trong ngành ô tô, với 45% doanh nghiệp đang gia tăng mức độ phụ thuộc vào thị trường Bắc Mỹ.

Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến châu Âu, với 53% người tham gia khảo sát có kế hoạch tăng mức độ phụ thuộc vào khu vực này.

Đăng ký đặt báo