Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế ngày càng gay gắt và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Văn kiện được xem là định hướng chiến lược nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của khu vực FDI, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Nghị quyết do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành, khẳng định vai trò quan trọng của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài sau gần 40 năm đổi mới. Đây là khu vực đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, đẩy mạnh xuất khẩu và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, chất lượng thu hút đầu tư nước ngoài vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Nhiều dự án vẫn tập trung vào gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều lao động và tài nguyên, trong khi tỷ lệ nội địa hóa còn thấp. Khả năng chuyển giao công nghệ, kết nối với doanh nghiệp trong nước và thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp quy mô lớn vẫn là những hạn chế cần khắc phục.
Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh, Bộ Chính trị xác định cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư. Thay vì chỉ chú trọng quy mô vốn, các dự án sẽ được đánh giá dựa trên chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng, khả năng chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và đóng góp cho nền kinh tế.
Mục tiêu lớn cho giai đoạn phát triển mới
Theo Nghị quyết, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành điểm đến hàng đầu đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài trung và dài hạn có chất lượng cao. Trong giai đoạn 2026-2030, tổng vốn FDI đăng ký dự kiến đạt từ 200-300 tỷ USD, trong khi vốn thực hiện hướng tới mức 150-200 tỷ USD.
Một chỉ tiêu đáng chú ý là 75% tổng vốn đầu tư nước ngoài sẽ đến từ các nền kinh tế phát triển. Đồng thời, Việt Nam kỳ vọng tăng 30% số tập đoàn thuộc Fortune 500 hiện diện tại thị trường trong nước và thu hút ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở hoặc trung tâm nghiên cứu, phát triển tại Việt Nam.
Nghị quyết cũng đặt ra mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực lên mức 45-50%, đồng thời có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI. Song song với đó là nâng cao tỷ lệ nhân sự người Việt đảm nhận các vị trí kỹ thuật, quản lý và nghiên cứu trong các dự án đầu tư chất lượng cao.
Xa hơn, đến năm 2045, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được kỳ vọng chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và đóng góp khoảng 30% GDP, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất, dịch vụ và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á, tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.
Ưu tiên công nghệ cao, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Bộ Chính trị yêu cầu triển khai đồng bộ bảy nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong đó, một trong những định hướng nổi bật là đổi mới chính sách thu hút đầu tư theo ngành, lĩnh vực và địa bàn.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, thiết bị số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật, công nghệ chuỗi khối, công nghệ sinh học, y sinh tiên tiến, công nghệ năng lượng và vật liệu mới. Bên cạnh đó là các ngành công nghiệp xanh, logistics hiện đại, dịch vụ tài chính và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.
Không chỉ hướng tới việc thu hút vốn, Nghị quyết còn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư. Các doanh nghiệp FDI được khuyến khích và đồng thời yêu cầu cam kết về nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực Việt Nam, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và mở rộng hệ thống nhà cung ứng nội địa.
Đáng chú ý, Việt Nam sẽ xây dựng chương trình quốc gia phát triển nhà cung ứng trong nước nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa, tạo điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các cơ sở dữ liệu quốc gia và nền tảng kết nối giữa nhà đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước cũng sẽ được hình thành nhằm tăng cường liên kết và hợp tác lâu dài.
Song hành với đó là việc đổi mới mạnh mẽ hoạt động xúc tiến đầu tư. Thay vì cách tiếp cận dàn trải, công tác xúc tiến sẽ được triển khai theo hướng chủ động, chuyên nghiệp và dựa trên dữ liệu. Việt Nam sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu về các nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư và các định chế tài chính lớn để có phương án tiếp cận phù hợp theo từng thị trường và từng lĩnh vực.
Nghị quyết cũng yêu cầu hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh thông qua việc số hóa toàn diện thủ tục hành chính, xây dựng Cổng một cửa đầu tư quốc gia, thực hiện nguyên tắc "khai một lần, dùng nhiều lần" và tăng cường kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương.
Đối với thị trường vốn, Bộ Chính trị đặt mục tiêu phát triển hệ thống tài chính theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững. Các giải pháp được đưa ra bao gồm thúc đẩy thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu, đẩy nhanh việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế, nâng hạng thị trường chứng khoán và nghiên cứu thí điểm có kiểm soát các sàn giao dịch tài sản mã hóa.
Bên cạnh việc mở rộng thu hút đầu tư, Nghị quyết cũng yêu cầu tăng cường công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh kinh tế và quản trị rủi ro đối với các dự án liên quan đến hạ tầng trọng yếu, lĩnh vực nhạy cảm hoặc có tác động lớn đến lợi ích quốc gia. Việc rà soát, thẩm định sẽ được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, đồng thời không tạo thêm rào cản cho hoạt động đầu tư hợp pháp.
Với những định hướng mới mang tính chiến lược, Nghị quyết số 10-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển từ thu hút FDI theo chiều rộng sang phát triển dòng vốn chất lượng cao, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ tới khu vực doanh nghiệp trong nước, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
