Chuyển đổi số và xanh hóa: Động lực kép cho tăng trưởng bền vững

Không chỉ tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh, quá trình chuyển đổi kép còn mở ra cơ hội tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, giúp nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp thích ứng chủ động hơn với những dịch chuyển lớn của thế giới.

Lời giải cho bài toán tăng trưởng dài hạn

Năm 2025 chứng kiến nhiều cơn bão lớn liên tiếp đổ bộ vào nước ta, gây ngập lụt trên diện rộng, để lại tổn thất nặng nề về người và tài sản. Thực tiễn ấy đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hành động quyết liệt hơn vì một tương lai phát triển an toàn, bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số song hành với chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Đây là nhiệm vụ chung của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội nhằm hướng tới mô hình phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Theo ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính – Đầu tư, Việt Nam đang nỗ lực chuyển hóa các cam kết khí hậu thành hành động cụ thể, minh bạch và công bằng, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Đặc biệt trong năm 2025, nhiều thay đổi mang tính chiến lược đã được triển khai nhằm thích ứng với bối cảnh mới và hướng tới phát triển bền vững.

Cùng với đó, hàng loạt chính sách được ban hành nhằm thúc đẩy thị trường tài chính xanh, thị trường carbon và các công cụ tài chính bền vững. Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành thị trường carbon trong nước hoạt động hiệu quả, từng bước kết nối với thị trường khu vực và toàn cầu.

Ở góc nhìn quốc tế, ông Vũ Thái Trường - Trưởng phòng Biến đổi khí hậu của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), đánh giá việc ban hành “Bộ tứ Nghị quyết” đã tạo nền tảng thể chế quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam. Đây không chỉ là định hướng chính sách, mà còn là tín hiệu mạnh mẽ cho thị trường, khẳng định vai trò trung tâm của khu vực tư nhân trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và đổi mới mô hình kinh tế.

Khi chuyển đổi số phải “xanh hóa”

Trên bình diện toàn cầu, chuyển đổi xanh ngày càng gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ngành công nghệ thông tin – truyền thông hiện chiếm khoảng 6–10% tổng lượng điện tiêu thụ và phát thải khoảng 3,7% khí nhà kính toàn cầu. Dự báo đến năm 2040, lượng phát thải CO₂ của lĩnh vực này có thể chiếm tới 14% tổng phát thải toàn cầu.

Những con số đó cho thấy, nếu chuyển đổi số không song hành với chuyển đổi xanh, áp lực môi trường sẽ ngày càng gia tăng. Vì vậy, kết hợp hài hòa hai quá trình này không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là điều kiện tiên quyết để Việt Nam hướng tới tăng trưởng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Dù xu hướng chuyển đổi kép ngày càng rõ nét, thực tế triển khai tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt là khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. Trong khi các tập đoàn có đủ nguồn lực để triển khai bài bản, thì phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa mới dừng ở mức nhận thức, nhất là nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, hợp tác xã hay hộ kinh doanh cá thể gần như chưa hình thành chiến lược cho chuyển đổi kép.

Theo bà Lê Minh Trang, Phó Giám đốc bộ phận Nghiên cứu bán lẻ Công ty TNHH NielsenIQ Việt Nam, doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp nhiều thách thức trong tiếp cận công nghệ, chi phí đầu tư ban đầu cao và năng lực quản lý chuỗi cung ứng bền vững còn hạn chế. Bên cạnh đó, chuyển đổi kép đòi hỏi nguồn nhân lực có kỹ năng mới và tư duy quản trị hiện đại, trong khi đây vẫn là “điểm nghẽn” của nhiều doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thách thức cũng đồng thời mở ra cơ hội. Chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo dư địa cho những doanh nghiệp đi nhanh, đi sớm. Với lợi thế về tiềm năng năng lượng tái tạo, tốc độ phát triển kinh tế số và lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có cơ hội tận dụng động lực kép này để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thực tiễn cho thấy, để chuyển đổi kép thực sự lan tỏa, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt và phát triển hệ sinh thái đồng hành, giúp doanh nghiệp – đặc biệt là khu vực vừa và nhỏ – từng bước vượt qua rào cản, tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển bền vững của đất nước trong mùa xuân mới của tăng trưởng.

“Bộ Tài chính xác định khoa học – công nghệ là nền tảng, đổi mới sáng tạo là động lực, hạ tầng số phải đi trước một bước và dữ liệu là tài nguyên chiến lược. Các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được xây dựng, kết nối và chia sẻ theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính, phục vụ hiệu quả công tác quản lý và phát triển bền vững”

Ông Nguyễn Đức Tâm 

Thứ trưởng Bộ Tài chính