Chiều 13/11, xã Bằng Luân, tỉnh Phú Thọ đã tổ chức chương trình công bố sản phẩm bưởi xuất khẩu năm 2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng của vùng bưởi đặc sản lâu đời này từ sản xuất truyền thống sang làm bưởi theo chuỗi giá trị xuất khẩu. Đồng chí Bùi Đức Hinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, đã dự và phát biểu chỉ đạo tại chương trình, cùng lãnh đạo một số sở, ban, ngành và địa phương trong tỉnh. Tại chương trình, các đại biểu đã thực hiện nghi thức cắt băng công bố sản phẩm bưởi xuất khẩu của xã Bằng Luân năm 2026, chính thức đưa trái bưởi đặc sản của địa phương bước vào hành trình chinh phục thị trường quốc tế.
Hiện nay, toàn xã Bằng Luân có khoảng 780 ha bưởi, trong đó diện tích bưởi đặc sản khoảng 273 ha, tổng diện tích bưởi đang trong thời kỳ cho thu hoạch đạt 733,59 ha. Với năng suất bình quân ước đạt 14 tấn/ha, sản lượng bưởi của toàn xã đạt khoảng 10.000 tấn mỗi năm, doanh thu bình quân từ 180 đến 200 triệu đồng/ha, cây bưởi đã trở thành cây trồng chủ lực, gắn bó với sinh kế của nhiều hộ dân trên địa bàn. Trong số các giống bưởi được trồng tại địa phương như Diễn, Cát Quế, da xanh, giống bưởi Bằng Luân vẫn giữ vị thế riêng với diện tích hơn 250 ha, được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý và là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, được người dân gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ.
Vùng bưởi 780 ha và mô hình xuất khẩu của 27 hộ dân
Để có những trái bưởi đạt chất lượng xuất khẩu, người trồng bưởi Bằng Luân đã dành nhiều công sức chăm sóc cây trong suốt quá trình sinh trưởng. Từ bón phân, tỉa cành, tạo tán đến phòng trừ sâu bệnh, từng công đoạn đều được chú trọng nhằm giúp cây phát triển khỏe mạnh, cho quả đồng đều. Bên cạnh việc chăm sóc vườn cây, người trồng bưởi Bằng Luân ngày càng quan tâm đến liên kết sản xuất và xây dựng vùng trồng đáp ứng yêu cầu thị trường, thay vì sản xuất nhỏ lẻ theo kinh nghiệm như trước đây.
Đến nay, xã đang xây dựng mô hình sản xuất bưởi theo hướng xuất khẩu với sự tham gia của 27 hộ dân trên diện tích 5 ha. Đây là bước khởi đầu quan trọng, tạo tiền đề để địa phương tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và hoàn thiện các điều kiện cần thiết phục vụ xuất khẩu. Các hộ trong mô hình thực hiện quy trình chăm sóc theo yêu cầu, hướng tới bảo đảm năng suất, chất lượng và mẫu mã sản phẩm, từng bước tiếp cận các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.
Toàn xã hiện có 4 hợp tác xã sản xuất, kinh doanh bưởi, đã xây dựng được 3 mã số vùng trồng với tổng diện tích 335 ha. Việc quản lý mã số vùng trồng và nhật ký sản xuất được xem là điều kiện bắt buộc để từng quả bưởi khi xuất khẩu đều minh bạch về nguồn gốc, quy trình chăm sóc và chất lượng, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường nhập khẩu. Cùng với đó, người dân đã chủ động áp dụng nhiều tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, từng bước khắc phục những hạn chế của phương thức canh tác dựa chủ yếu vào kinh nghiệm.
Ông Trần Ngọc Minh, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và kinh doanh bưởi đặc sản xã Bằng Luân, cho biết người dân hiện đã chủ động áp dụng nhiều tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Việc bón phân cân đối, thụ phấn bổ sung, bọc quả để hạn chế sâu bệnh và tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ được chú trọng, góp phần nâng cao chất lượng quả và hướng tới sản xuất an toàn. Địa phương cũng chú trọng mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, tăng cường liên kết tiêu thụ và từng bước phát triển du lịch trải nghiệm gắn với vùng bưởi đặc sản.
Theo kế hoạch, nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu của đối tác, bưởi trong mô hình sẽ được xuất khẩu sang 5 thị trường gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Séc và Ba Lan. Một doanh nghiệp cũng đã cam kết bao tiêu sản phẩm để đưa vào hệ thống siêu thị lớn trong trường hợp việc xuất khẩu gặp trở ngại, tạo ra phương án dự phòng cho đầu ra của mô hình. Cách làm này giúp người trồng yên tâm đầu tư chăm sóc theo quy trình xuất khẩu mà không phải lo lắng về rủi ro thị trường trong những vụ đầu tiên.
Chuỗi giá trị từ giống bản địa đến thương hiệu xuất khẩu
Xã Bằng Luân đã xây dựng Đề án "Phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp trọng điểm gắn với du lịch sinh thái trải nghiệm và kinh tế tuần hoàn tại xã Bằng Luân, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045". Đề án xác định cây bưởi là một trong những sản phẩm trọng điểm, cần được tổ chức phát triển theo chuỗi giá trị, từ bảo tồn giống, xây dựng vùng nguyên liệu, sản xuất theo tiêu chuẩn, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, xây dựng thương hiệu đến kết nối thị trường tiêu thụ. Đây là lần đầu tiên vùng bưởi Bằng Luân được tổ chức lại một cách bài bản theo chuỗi giá trị hoàn chỉnh, thay vì chỉ tập trung vào khâu trồng trọt như trước đây.
Cùng với bưởi Sửu Chí Đám, bưởi Bằng Luân là giống bưởi đặc sản làm nên thương hiệu Bưởi Đoan Hùng, nổi tiếng với hương thơm dịu, vị ngọt đậm và khả năng bảo quản lâu. Từng được lựa chọn làm sản vật tiến Vua, bưởi Đoan Hùng ngày nay không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng phát triển du lịch trải nghiệm gắn với vùng trồng. Giá trị lịch sử, văn hóa của giống bưởi này chính là lợi thế khác biệt mà ít vùng trồng nào có được, và địa phương đang khai thác lợi thế đó để xây dựng thương hiệu Bưởi Bằng Luân trên thị trường.
Đặc biệt, Đề án còn định hướng khai thác giá trị cảnh quan của các vùng bưởi, kết nối với vùng chè và các điểm sinh thái để hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm, qua đó gia tăng giá trị nông sản và tạo thêm sinh kế cho người dân. Cách làm này biến mỗi vườn bưởi không chỉ là nơi tạo ra nông sản mà còn là không gian văn hóa, sinh thái hấp dẫn, nơi du khách có thể tham quan, trải nghiệm và mua sản phẩm ngay tại vườn. Trong tháng 10/2026, Hội Nông dân xã đã tổ chức hội thi "Vườn bưởi đẹp, trái bưởi ngon", tạo cơ hội để các nhà vườn gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, nâng cao chất lượng quả.
Không chỉ dừng lại ở quả tươi, vùng bưởi Bằng Luân còn đang mở rộng giá trị từ những phần tưởng như bỏ đi của cây bưởi. Hoa bưởi được lựa chọn làm nguyên liệu chế biến nước hoa, quả non nhỏ, dị dạng được thu hái để chế biến tinh dầu, mứt bưởi, chè bưởi, còn những quả không đạt yêu cầu về mẫu mã tiếp tục được tận dụng làm nguyên liệu chế biến thực phẩm, đồ uống. Cách khai thác toàn diện này giúp người trồng tăng thêm thu nhập từ cùng một diện tích vườn, đồng thời giảm lãng phí trong sản xuất, đúng với định hướng kinh tế tuần hoàn mà Đề án đã đặt ra.
Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2025–2030 đã đề ra 3 khâu đột phá, trong đó có phát triển nông, lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số gắn với sản phẩm chủ lực OCOP. Trên cơ sở đó, địa phương định hướng phát huy lợi thế vùng đồi rừng, phát triển nông nghiệp hàng hóa tập trung, nhất là vùng chuyên canh cây bưởi đặc sản, sản phẩm OCOP 4 sao, đồng thời xây dựng thương hiệu Bưởi Bằng Luân. Sau sáp nhập, Ban Chấp hành Đảng bộ xã cũng đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/ĐU ngày 24/10/2025 về phát triển nông, lâm nghiệp đa giá trị theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với chuyển đổi số và liên kết tiêu thụ sản phẩm giai đoạn 2025–2030.
Mục tiêu của tỉnh và hướng đi du lịch trải nghiệm
Phát biểu tại chương trình, đồng chí Bùi Đức Hinh nhấn mạnh rằng theo Kế hoạch phát triển bền vững cây ăn quả có múi giai đoạn 2026–2030, toàn tỉnh Phú Thọ đặt mục tiêu ổn định tổng diện tích cây ăn quả có múi đạt khoảng 16.000 ha với tổng sản lượng ước đạt 305.000 tấn vào năm 2030. Trong cơ cấu đó, cây bưởi giữ vị trí chủ đạo với diện tích 11.000 ha. Vùng bưởi đặc sản Đoan Hùng nói chung và giống bưởi Bằng Luân tại xã Bằng Luân nói riêng giữ vị trí quan trọng, không chỉ là cây trồng mang lại giá trị kinh tế mà còn có ý nghĩa lịch sử, văn hóa và niềm tự hào của người dân địa phương.
Đồng chí Bùi Đức Hinh đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Bằng Luân sớm có kế hoạch triển khai cho vụ tiếp theo, bảo đảm tuân thủ đúng các khâu ngay từ thời điểm sau thu hoạch. Việc quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng và nhật ký sản xuất phải được duy trì để bảo đảm minh bạch cho từng quả bưởi khi xuất khẩu, bởi đây là yêu cầu không thể thiếu của các thị trường nhập khẩu khó tính. Song song với đó, địa phương cần chủ động phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng các mô hình vườn kiểu mẫu gắn với phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn.
Đặc biệt, đồng chí nhấn mạnh cần coi trọng công tác bảo tồn, phục tráng và phát huy giá trị nguồn gen quý bản địa. Việc củng cố chuỗi liên kết giá trị, nâng cao năng lực quản trị cho các hợp tác xã để tổ chức sản xuất đồng bộ, kiểm soát chất lượng đầu vào, đầu ra được xem là nhiệm vụ trọng tâm, tạo đà để vùng bưởi phục hồi, phát triển bền vững trong những năm tới. Những cây bưởi cổ thụ hàng chục năm tuổi, trong đó có những cây khoảng 80 năm tuổi được người dân trong vùng coi như báu vật, chính là nguồn gen quý cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
Ông Trần Anh Quang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bằng Luân, cho biết bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm là yêu cầu cần thiết để nâng cao giá trị quả bưởi, đáp ứng nhu cầu thị trường. Vì vậy, địa phương tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn, hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, kết nối doanh nghiệp đến khảo sát vườn, tìm kiếm cơ hội thu mua. Sự đồng hành này giúp người trồng có thêm điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm, chủ động hơn trong việc tìm kiếm đầu ra, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái như trước đây.
Những ngày này, vùng bưởi Bằng Luân càng thêm rộn ràng với các hoạt động quảng bá sản phẩm địa phương. Dự kiến vào giữa tháng 11/2026, Giải chạy xã Bằng Luân mở rộng, Cúp Trái bưởi vàng lần thứ Nhất sẽ được tổ chức với hơn 200 vận động viên đã đăng ký tham gia, góp phần quảng bá hình ảnh vùng bưởi đặc sản đến đông đảo người dân và du khách. Mùa bưởi chín không chỉ mang đến niềm vui từ những vườn cây sai quả mà còn ghi dấu thành quả lao động sau nhiều tháng chăm chút của người trồng bưởi Bằng Luân, mở ra kỳ vọng về một vụ bưởi xuất khẩu đầu tiên thành công.
