UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt Đề án phát triển cây xanh trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026–2030, trong đó ưu tiên đầu tư 29 dự án công viên với tổng diện tích khoảng 819 ha và chỉnh trang 8 công viên hiện hữu với tổng diện tích khoảng 106,1 ha. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích công viên TP.HCM bình quân đầu người đạt 1 m²/người, tăng thêm khoảng 10 ha mảng xanh công cộng so với hiện nay.
Theo Đề án, việc phát triển cây xanh, công viên, rừng và không gian sinh thái trên địa bàn thành phố được triển khai đồng bộ, ưu tiên các khu vực đông dân cư, thiếu mảng xanh và chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu. Đây là định hướng quan trọng trong bối cảnh TP.HCM đang là đô thị đông dân nhất cả nước, diện tích công viên bình quân đầu người hiện vẫn ở mức thấp so với nhu cầu thực tế của người dân.
Tính đến tháng 12/2025, TP.HCM có 845 công viên công cộng với tổng diện tích khoảng 1.127,14 ha, tương ứng diện tích công viên bình quân khoảng 0,79 m²/người. Khoảng cách từ mức 0,79 m²/người của công viên TP.HCM hiện nay lên mục tiêu 1 m²/người vào năm 2030 cho thấy khối lượng công việc mà thành phố phải triển khai trong 5 năm tới là rất lớn, từ đầu tư xây dựng công viên mới, chỉnh trang công viên hiện hữu cho đến trồng mới và chăm sóc cây xanh trên toàn địa bàn.
29 dự án công viên ưu tiên, tổng diện tích khoảng 819 ha
Đề án xác định 29 dự án công viên ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026–2030 với tổng diện tích khoảng 819 ha. Trong số này, 20 dự án được đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công với tổng diện tích 138,48 ha, còn 9 dự án được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP) với tổng diện tích 680,52 ha. Cách phân bổ này cho thấy thành phố vừa sử dụng ngân sách nhà nước cho các dự án quy mô vừa và nhỏ, vừa huy động nguồn lực xã hội cho các dự án quy mô lớn, trong đó các dự án PPP chiếm phần lớn diện tích.
Riêng trong năm 2026, thành phố ưu tiên triển khai 10 dự án với tổng diện tích 36,73 ha. Các dự án này gồm công viên số 01 Lý Thái Tổ ở phường Vườn Lài với diện tích 4,4 ha, công viên khu trường đua Phú Thọ ở phường Phú Thọ với diện tích 6,5 ha, công viên Thạnh Lộc ở phường An Phú Đông với diện tích 3,37 ha, công viên Tân Chánh Hiệp ở phường Trung Mỹ Tây với diện tích 1,69 ha, công viên Hiệp Phú ở phường Tăng Nhơn Phú với diện tích 1,56 ha và cải tạo Công viên Khang Điền ở phường Phước Long với diện tích 1,14 ha. Những dự án này tập trung ở các khu vực dân cư đông đúc, nơi người dân đang thiếu không gian xanh phục vụ sinh hoạt, vui chơi và rèn luyện sức khỏe hằng ngày.
Giai đoạn 2027–2029, thành phố sẽ triển khai các dự án công viên, cây xanh thuộc dự án cải tạo môi trường kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên cùng các dự án Công viên Đông Thạnh, Công viên Cảng Nhà Rồng, Công viên Gò Cát và Công viên Hiệp Thành. Việc gắn các dự án công viên với dự án cải tạo môi trường kênh rạch cho thấy thành phố đang kết hợp cải tạo hạ tầng thoát nước, môi trường với việc tạo lập không gian xanh, thay vì triển khai riêng lẻ từng hạng mục như trước đây.
Đến năm 2030, Đề án xác định 3 dự án với tổng diện tích 617,8 ha, gồm Công viên Sài Gòn Safari ở xã Củ Chi với diện tích 485 ha, công viên khu Lâm viên sinh thái Thủ Thiêm với diện tích 128 ha và công viên Phú Xuân ở xã Nhà Bè với diện tích 4,8 ha. Trong đó, Công viên Sài Gòn Safari là dự án đã được quy hoạch từ lâu và nay nằm trong danh mục ưu tiên của Đề án, chứ không phải một dự án mới được phê duyệt trong đợt này. Với quy mô 485 ha, dự án này chiếm phần lớn diện tích trong nhóm 3 dự án đến năm 2030 và được kỳ vọng trở thành một không gian sinh thái lớn ở khu vực phía Tây Bắc của thành phố.
Chỉnh trang 8 công viên hiện hữu, tổng diện tích khoảng 106,1 ha
Bên cạnh việc đầu tư công viên mới, Đề án còn đặt ra nhiệm vụ chỉnh trang 8 công viên hiện hữu với tổng diện tích khoảng 106,1 ha. Đây đều là những công viên quen thuộc với người dân thành phố, nhiều công viên trong số này đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng và cần được cải tạo đồng bộ về cảnh quan, cây xanh, hạ tầng và tiện ích phục vụ cộng đồng.
Theo lộ trình của Đề án, năm 2027 sẽ chỉnh trang Công viên Lê Thị Riêng ở phường Hòa Hưng với diện tích 8,8 ha và Công viên 30 tháng 4 ở phường Sài Gòn với diện tích 3,5 ha. Năm 2028 sẽ chỉnh trang Công viên 23 tháng 9 ở phường Bến Thành với diện tích 8,25 ha và Công viên Gia Định ở phường Hạnh Thông với diện tích 28,2 ha. Năm 2029 sẽ chỉnh trang Công viên Tao Đàn ở phường Bến Thành với diện tích 8,98 ha và Công viên Lê Văn Tám ở phường Tân Định với diện tích 6,28 ha. Năm 2030 sẽ chỉnh trang Công viên Phú Lâm ở phường Phú Lâm với diện tích 5,21 ha và Công viên Gò Vấp ở phường An Nhơn với diện tích 36,88 ha.
Trong danh sách này, Công viên Gia Định và Công viên Gò Vấp là hai công viên có diện tích lớn nhất, lần lượt 28,2 ha và 36,88 ha, đóng vai trò là những lá phổi xanh quan trọng ở khu vực phía Bắc thành phố. Công viên Tao Đàn, Công viên Lê Văn Tám, Công viên 23 tháng 9 và Công viên 30 tháng 4 nằm ở khu vực trung tâm, là nơi sinh hoạt, tập thể dục và vui chơi quen thuộc của hàng nghìn người dân mỗi ngày. Việc chỉnh trang các công viên này không chỉ cải thiện cảnh quan đô thị mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng sống của người dân ở những khu vực đông dân cư nhất thành phố.
Mục tiêu đến 2030: Mỗi người dân có 1 m² công viên
Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là đến năm 2030, diện tích công viên bình quân đầu người của TP.HCM đạt 1 m²/người, tăng thêm khoảng 10 ha mảng xanh công cộng so với hiện nay. Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu trồng mới và cải tạo khoảng 30.000 cây xanh công cộng, trồng 1.413.100 cây xanh phân tán và trồng, phục hồi 447,76 ha rừng trong giai đoạn 2026–2030.
Trong chỉ tiêu trồng 1.413.100 cây xanh phân tán, có 65.100 cây được trồng từ nguồn ngân sách nhà nước và 1.348.000 cây được trồng từ nguồn xã hội hóa. Tỷ trọng xã hội hóa chiếm phần lớn cho thấy thành phố đang chủ trương huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức và người dân vào việc trồng cây xanh, thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước. Đây cũng là cách để phong trào trồng cây lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng và gắn với trách nhiệm của các chủ thể trong việc bảo vệ môi trường đô thị.
Tổng kinh phí dự kiến đã xác định cho hai nhiệm vụ trồng cây xanh phân tán và trồng, phục hồi rừng là khoảng 115,75 tỉ đồng. Con số này mới chỉ là phần kinh phí đã xác định cho hai nhiệm vụ cụ thể, chưa bao gồm toàn bộ kinh phí đầu tư cho 29 dự án công viên mới và chỉnh trang 8 công viên hiện hữu, bởi các dự án này sẽ được lập, thẩm định và phê duyệt theo từng dự án cụ thể trong quá trình triển khai.
Việc đặt mục tiêu 1 m² công viên/người vào năm 2030 cũng cho thấy TP.HCM đang nhìn nhận thẳng thắn thực trạng thiếu mảng xanh của mình. Với khoảng 0,79 m²/người hiện nay, thành phố vẫn còn cách khá xa so với các đô thị lớn trong khu vực, nơi diện tích công viên bình quân đầu người thường cao hơn nhiều lần. Khoảng cách này không thể lấp đầy trong một sớm một chiều mà cần một kế hoạch dài hạn, có lộ trình cụ thể từng năm và có nguồn lực bảo đảm, đúng như cách Đề án đã phân kỳ theo từng giai đoạn 2026, 2027–2029 và đến 2030.
Danh mục ưu tiên, triển khai theo quy hoạch và nguồn lực
Một điểm cần lưu ý là các dự án trong Đề án thuộc danh mục đề xuất ưu tiên rà soát, triển khai. Việc thực hiện cụ thể từng dự án phụ thuộc vào quy hoạch, thủ tục đầu tư và khả năng huy động nguồn lực trong từng giai đoạn. Điều này có nghĩa là danh mục 29 dự án công viên và 8 công viên chỉnh trang là khung định hướng để các cơ quan chức năng rà soát, lập dự án và bố trí vốn, chứ không phải tất cả các dự án đều đã có đủ điều kiện để khởi công ngay.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với thực tế triển khai các dự án công viên, cây xanh tại TP.HCM trong những năm qua, khi nhiều dự án gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Việc xác định rõ danh mục ưu tiên và lộ trình theo từng năm sẽ giúp thành phố chủ động hơn trong việc chuẩn bị các điều kiện cần thiết, đồng thời tạo cơ sở để người dân theo dõi, giám sát tiến độ thực hiện của từng dự án.
Đề án phát triển cây xanh giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị và chất lượng môi trường sống tại TP.HCM. Khi các dự án công viên TP.HCM mới được đầu tư và các công viên hiện hữu được chỉnh trang đồng bộ, người dân sẽ có thêm không gian xanh để sinh hoạt, vui chơi và rèn luyện sức khỏe, thành phố cũng có thêm những lá phổi xanh để điều hòa không khí, giảm nhiệt độ đô thị và ứng phó tốt hơn với biến đổi khí hậu trong những năm tới.
