Ngành nông nghiệp Đồng Nai đang tập trung xây dựng, nhân rộng các chuỗi liên kết bưởi phục vụ xuất khẩu, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để thu hút doanh nghiệp đầu tư, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Hiện, Đồng Nai có gần 11 ngàn hécta trồng bưởi, sản lượng khoảng 163 ngàn tấn. Đến năm 2030, địa phương định hướng phát triển gần 12,7 ngàn hécta bưởi, với sản lượng dự kiến đạt 223 ngàn tấn. Trong đó, 11 xã, phường trọng điểm phát triển cây bưởi gồm Hưng Thịnh, Thanh Sơn, Bình Lộc, Phú Vinh, Trị An, Bảo Vinh, Tân Triều, Tân Phú, Dầu Giây, Lộc Ninh và Phú Riềng đã hình thành các vùng sản xuất tập trung.
Tuy nhiên, diện tích tham gia liên kết sản xuất hiện mới đạt khoảng 12%. Các mối liên kết chủ yếu mới được hình thành ở từng công đoạn, chưa tạo thành chuỗi khép kín từ vùng trồng đến tiêu thụ. Phần lớn nông dân vẫn sản xuất, tiêu thụ theo phương thức tự phát, chưa hình thành chuỗi giá trị bền vững. Đây là một trong những nguyên nhân làm chi phí đầu vào còn cao, năng suất và chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, qua đó hạn chế sức cạnh tranh của trái bưởi.
Ông Lê Công Sự, nông dân trồng bưởi tại phường Dầu Giây, cho rằng sản xuất bưởi xuất khẩu là quá trình lâu dài, đòi hỏi người trồng phải thay đổi tư duy và chủ động khắc phục những hạn chế trong sản xuất để đáp ứng yêu cầu của thị trường.
“Nông dân không thay đổi thì sẽ mất cơ hội. Chúng tôi đã thực hiện bao trái nhưng mẫu mã chưa đạt, rất cần được hỗ trợ về khoa học - kỹ thuật để sản xuất bưởi đạt chuẩn xuất khẩu. Thời gian đầu tham gia chuỗi xuất khẩu, nông dân còn thiếu kinh nghiệm nên mong doanh nghiệp đồng hành, tổ chức thu mua ngay tại vườn và hướng dẫn cụ thể các tiêu chuẩn để nông dân từng bước làm quen, thực hiện đúng quy trình”, ông Sự chia sẻ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thanh, nông dân trồng bưởi tại phường Trị An, cho rằng quá trình sản xuất cần được chuẩn hóa từ đầu vào đến đầu ra. Người trồng bưởi mong muốn được kết nối với các doanh nghiệp cung ứng vật tư đạt chuẩn, bởi sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không bảo đảm chất lượng có thể ảnh hưởng đến tiêu chuẩn xuất khẩu.
Theo ông Thanh, cùng với việc kiểm soát vật tư đầu vào, cần tổ chức thường xuyên các lớp tập huấn để nông dân từng bước làm quen, tuân thủ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn xuất khẩu.
Mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo “Các giải pháp xây dựng và phát triển chuỗi giá trị bưởi Đồng Nai”, nhằm tìm giải pháp nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu cho sản phẩm bưởi của địa phương.
Tại hội thảo, Ông Nguyễn Đình Mười, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại - dịch vụ xuất nhập khẩu Vina T&T (TP.HCM) cho biết đang tìm kiếm nguồn bưởi đạt chuẩn xuất khẩu tại Đồng Nai và doanh nghiệp đã khảo sát một số vùng trồng bưởi và xây dựng phương án phối hợp với nông dân.
Nếu hình thành được vùng nguyên liệu ổn định, doanh nghiệp dự kiến đầu tư nhà xưởng đóng gói tại chỗ, đồng thời phối hợp với các hợp tác xã làm đầu mối tổ chức sản xuất, xây dựng chuỗi liên kết bền vững.
Song, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai Lê Thị Ánh Tuyết cho biết, ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Trọng tâm là xây dựng vùng nguyên liệu bưởi đạt chuẩn, nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp chú trọng thu hút đầu tư vào lĩnh vực bảo quản, chế biến và xúc tiến xuất khẩu chính ngạch, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng đầu ra cho trái bưởi.
Theo bà Tuyết, để tham gia chuỗi xuất khẩu, nông dân phải chủ động thay đổi phương thức sản xuất, bắt đầu từ những yêu cầu cơ bản như ghi nhật ký canh tác, kiểm soát vật tư đầu vào và tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất đạt chuẩn.
Hơn nữa, để phát huy lợi thế về diện tích và sản lượng, Đồng Nai cần những giải pháp căn cơ nhằm hình thành chuỗi ngành hàng bưởi xuất khẩu. Trong đó, thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, nâng cao vai trò của hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp là những yếu tố quan trọng.
Cùng với đó, cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cần tiếp tục kiến tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm; đồng thời hỗ trợ nông dân tiếp cận khoa học - kỹ thuật, tiêu chuẩn thị trường và quy trình sản xuất đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Nhìn chung, khi các mắt xích từ vùng trồng, sản xuất, thu hoạch, đóng gói đến tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, ngành hàng bưởi Đồng Nai sẽ có thêm nền tảng để nâng cao chất lượng, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.
