Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2025/TT-BCT ngày 1/2/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương, quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục và phương pháp xác định, phê duyệt khung giá phát điện; đồng thời quy định việc xây dựng, phê duyệt khung giá nhập khẩu điện.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất thay đổi phương pháp xác định khung giá phát điện đối với các nhà máy điện mặt trời và điện gió. Theo đó, cách phân chia khung giá theo ba khu vực Bắc - Trung - Nam có thể được thay thế bằng phương pháp xác định theo vùng kinh tế - xã hội hoặc địa bàn từng tỉnh, thành phố.
Đối với điện mặt trời, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án. Phương án thứ nhất xác định khung giá theo các vùng kinh tế - xã hội được quy định tại Quy hoạch tổng thể quốc gia từng thời kỳ. Phương án thứ hai xác định theo địa bàn các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Trong khi đó, khung giá phát điện đối với nhà máy điện gió trên đất liền và điện gió gần bờ được đề xuất xác định theo phân vùng kinh tế - xã hội tại Quy hoạch tổng thể quốc gia từng thời kỳ.
Theo cơ quan soạn thảo, việc xác định khung giá điện mặt trời và điện gió theo ba miền Bắc - Trung - Nam trong thời gian qua được cho là chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về điều kiện phát triển giữa các địa phương, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp, điều chỉnh địa giới hành chính.
Các dự án điện mặt trời và điện gió phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên. Trong đó, mức độ bức xạ mặt trời và tốc độ gió có sự khác biệt đáng kể giữa các địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng điện cũng như hiệu quả đầu tư của từng dự án.
Vì vậy, theo Cục Điện lực, việc xác định khung giá theo phạm vi địa bàn cụ thể hơn có thể phản ánh sát hơn chi phí đầu tư, điều kiện khai thác thực tế và tạo cơ sở thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Bên cạnh việc điều chỉnh phương pháp xác định khung giá, dự thảo cũng bổ sung quy định nhằm làm rõ phạm vi của loại hình điện mặt trời nổi. Theo đó, nhà máy điện mặt trời nổi là nhà máy đấu nối vào hệ thống điện quốc gia, có các tấm quang điện được lắp đặt trên cấu trúc nổi trên mặt nước.
Quy định này không áp dụng đối với hệ thống điện mặt trời lắp đặt trên mặt kênh thủy lợi. Theo cơ quan soạn thảo, loại hình này có cấu trúc lắp đặt tương tự điện mặt trời mặt đất. Việc làm rõ phạm vi nhằm phục vụ quá trình triển khai Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.
Dự thảo cũng đưa ra hai phương án tính giá đối với các nhà máy điện sản xuất từ chất thải, hay còn gọi là điện rác.
Theo phương án thứ nhất, giá điện không bao gồm khoản trợ giá cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác, trong khi giá nhiên liệu rác đưa vào nhà máy được tính bằng 0 đồng.
Theo phương án này, nhà máy xác định giá bán điện để đàm phán, ký hợp đồng với bên mua điện dựa trên tổng mức đầu tư và các thông số kỹ thuật. Khi đó, doanh nghiệp có hai nguồn doanh thu riêng biệt gồm doanh thu từ bán điện và khoản chi trả của địa phương cho hoạt động xử lý rác.
Mức giá xử lý rác do UBND tỉnh, thành phố xác định, bảo đảm không tính trùng các khoản chi phí về hạ tầng, nhân công, vật liệu và lợi nhuận đã được tính trong giá bán điện.
Với phương án thứ hai, giá điện được tính đến khoản trợ giá cho hoạt động xử lý rác. Theo đó, khoản tiền địa phương chi trả cho nhà máy để xử lý rác sẽ được khấu trừ vào doanh thu bán điện, do doanh thu từ điện đã bao gồm phần chi phí thu hồi cho hạ tầng, vật liệu và nhân công phục vụ hoạt động xử lý rác.
Ngoài ra, đề xuất thay đổi đơn vị tính toán và trình khung giá phát điện hằng năm. Theo dự thảo, nhiệm vụ này được đề xuất chuyển từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sang đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện.
Theo cơ quan soạn thảo, việc tách đơn vị mua điện khỏi quá trình xác định khung giá được kỳ vọng sẽ tăng tính khách quan, minh bạch và hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích trong quá trình xây dựng giá phát điện.
Việc sửa đổi các quy định về phương pháp xác định khung giá được xem là bước điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với điều kiện phát triển của thị trường điện, đặc thù từng loại hình nguồn điện và yêu cầu thu hút đầu tư vào lĩnh vực năng lượng trong giai đoạn mới.
