Trước yêu cầu cấp bách đó, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch quản lý truy xuất nguồn gốc thực phẩm, hướng tới xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch và đồng bộ trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Minh bạch hóa chuỗi cung ứng thực phẩm
Truy xuất nguồn gốc thực phẩm là quá trình theo dõi và xác định toàn bộ hành trình của sản phẩm từ khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển cho đến khi đến tay người tiêu dùng. Trong nền kinh tế hiện đại, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu về quản lý nhà nước mà còn là tiêu chuẩn quan trọng để hàng hóa tham gia vào các thị trường lớn và có tính cạnh tranh cao.
Theo kế hoạch mới ban hành, Bộ Công Thương đặt mục tiêu xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm thống nhất, giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về sản phẩm. Các thông tin như nơi sản xuất, quy trình chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, đơn vị phân phối hay thời gian lưu thông của sản phẩm sẽ được ghi nhận và quản lý trên hệ thống dữ liệu số.
Việc minh bạch hóa thông tin không chỉ giúp người tiêu dùng yên tâm hơn khi lựa chọn thực phẩm mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng trên thị trường.
Tăng cường quản lý và kiểm soát thị trường
Một trong những mục tiêu quan trọng của kế hoạch là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, các cơ quan quản lý có thể nhanh chóng xác định nguồn gốc của sản phẩm khi xảy ra sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm.
Trước đây, khi phát hiện sản phẩm không bảo đảm chất lượng, việc truy tìm nguồn gốc thường mất nhiều thời gian và gặp khó khăn do thiếu thông tin hoặc hệ thống dữ liệu chưa đồng bộ. Với hệ thống truy xuất nguồn gốc được số hóa, quá trình này sẽ trở nên nhanh chóng và chính xác hơn.
Ngoài ra, hệ thống truy xuất còn giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm trong chuỗi cung ứng thực phẩm, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và uy tín của doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành thực phẩm
Kế hoạch quản lý truy xuất nguồn gốc thực phẩm cũng là một bước đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của ngành công thương và ngành thực phẩm. Việc ứng dụng công nghệ số như mã QR, cơ sở dữ liệu tập trung, nền tảng quản lý trực tuyến sẽ giúp việc quản lý thông tin sản phẩm trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn.
Người tiêu dùng có thể dễ dàng sử dụng điện thoại thông minh để quét mã trên bao bì sản phẩm và truy cập các thông tin liên quan như nơi sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận an toàn hoặc lịch sử vận chuyển. Điều này tạo ra một môi trường tiêu dùng minh bạch, nơi thông tin sản phẩm được công khai và dễ kiểm chứng.
Đối với doanh nghiệp, việc tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ quy định mà còn là cơ hội nâng cao uy tín thương hiệu. Những sản phẩm có thông tin minh bạch, rõ ràng sẽ tạo được niềm tin với người tiêu dùng và dễ dàng tiếp cận các thị trường xuất khẩu.
Gắn kết các khâu trong chuỗi giá trị
Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch là việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan. Truy xuất nguồn gốc chỉ có thể phát huy hiệu quả khi toàn bộ các khâu trong chuỗi cung ứng – từ sản xuất, chế biến, phân phối đến bán lẻ - cùng tham gia và chia sẻ thông tin.
Bộ Công Thương cũng khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất áp dụng các giải pháp công nghệ để quản lý dữ liệu sản phẩm. Các địa phương được khuyến khích xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc phù hợp với đặc thù sản xuất của từng vùng, đồng thời kết nối với hệ thống quốc gia để bảo đảm tính thống nhất. Việc liên kết các khâu trong chuỗi giá trị không chỉ giúp kiểm soát tốt chất lượng thực phẩm mà còn góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là các sản phẩm đặc sản địa phương.
Tăng cường hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh
Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc, việc xây dựng hệ thống quản lý truy xuất thực phẩm hiện đại là điều kiện quan trọng để hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhiều thị trường lớn như châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản đều yêu cầu sản phẩm thực phẩm phải có hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Vì vậy, kế hoạch của Bộ Công Thương không chỉ phục vụ nhu cầu quản lý trong nước mà còn góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Khi thông tin sản phẩm được quản lý minh bạch và khoa học, hàng hóa Việt Nam sẽ có cơ hội xây dựng hình ảnh đáng tin cậy hơn, từ đó mở rộng thị trường xuất khẩu và gia tăng giá trị thương mại.
Hướng tới thị trường thực phẩm an toàn và bền vững
Có thể nói, việc ban hành Kế hoạch quản lý truy xuất nguồn gốc thực phẩm là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng thị trường thực phẩm minh bạch, an toàn và bền vững. Hệ thống truy xuất không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng cho doanh nghiệp.
Trong thời gian tới, khi công nghệ số tiếp tục phát triển, hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ ngày càng hoàn thiện và trở thành một phần không thể thiếu trong quản lý chuỗi cung ứng thực phẩm. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng, thị trường thực phẩm Việt Nam sẽ từng bước nâng cao chất lượng, tăng tính minh bạch và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của nền kinh tế hiện đại.
