[eMagazine] "Tín hiệu sáng" từ sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp linh hoạt trước rủi ro chuỗi cung ứng

Bức tranh sản xuất công nghiệp của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 đang ghi nhận nhiều tín hiệu khởi sắc, tạo nền tảng tích cực cho tăng trưởng kinh tế. Dữ liệu từ Cục Thống kê (Việt Nam) cho thấy, sau giai đoạn chịu nhiều tác động từ biến động kinh tế toàn cầu, khu vực công nghiệp đang dần lấy lại đà tăng trưởng với nhiều chỉ số khả quan.

Cụ thể, trong hai tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong mức tăng này, khu vực chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chủ đạo khi tăng tới 11,5%, đóng góp 8,9 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Bên cạnh đó, ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%, đóng góp 0,6 điểm phần trăm; lĩnh vực cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 2,1%; trong khi ngành khai khoáng cũng ghi nhận mức tăng 5,4%, góp thêm 0,9 điểm phần trăm cho bức tranh tăng trưởng toàn ngành.

Ở góc độ địa phương, động lực tăng trưởng đang lan rộng khi chỉ số IIP trong hai tháng đầu năm tăng tại toàn bộ 34 tỉnh, thành trên cả nước. Điều này cho thấy hoạt động sản xuất công nghiệp không chỉ phục hồi cục bộ mà đang có sự lan tỏa rộng khắp giữa các vùng kinh tế. Một số địa phương ghi nhận mức tăng cao nhờ sự bứt phá của ngành chế biến, chế tạo cũng như lĩnh vực sản xuất và phân phối điện.

Đáng chú ý, dù kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm nay rơi vào giữa tháng 2 khiến thời gian sản xuất bị rút ngắn, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì nhịp độ sản xuất ổn định nhờ các đơn hàng đã được ký kết từ sớm. Một số ngành thậm chí tổ chức sản xuất ngay từ đầu năm, giúp công nhân quay trở lại dây chuyền nhanh hơn dự kiến. Trong các lĩnh vực phục vụ dự án đầu tư công, không ít doanh nghiệp bố trí lao động làm việc xuyên Tết nhằm đảm bảo tiến độ thi công và cung ứng sản phẩm.

Các tín hiệu tích cực này cho thấy nền tảng sản xuất công nghiệp của Việt Nam vẫn giữ được sức bật đáng kể. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, khả năng duy trì đà tăng trưởng vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực thích ứng của doanh nghiệp trước những rủi ro khó lường.

Song song với những tín hiệu phục hồi, sản xuất công nghiệp trong nước cũng đang chịu tác động đan xen từ các yếu tố bất định của kinh tế toàn cầu. Những diễn biến căng thẳng gần đây tại Trung Đông đã làm gia tăng rủi ro đối với tuyến vận tải hàng hóa Á - Âu, một trong những tuyến logistics quan trọng đối với thương mại quốc tế.

Diễn biến này có thể khiến chi phí vận chuyển tăng cao và kéo dài thời gian giao hàng, đặc biệt đối với các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày và thủy sản, những lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào vận tải đường biển. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp đang buộc phải theo dõi sát tình hình và xây dựng phương án ứng phó linh hoạt nhằm giảm thiểu rủi ro.

Đại diện một doanh nghiệp dệt may có khách hàng tại Trung Đông là DONY Garment Company cho biết doanh nghiệp đang thường xuyên cập nhật thông tin từ các đối tác để chủ động điều chỉnh kế hoạch giao hàng nếu cần thiết. Theo ông Phạm Quang Anh, việc phối hợp chặt chẽ với khách hàng giúp doanh nghiệp kịp thời lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp trong trường hợp tuyến đường truyền thống bị gián đoạn.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, các doanh nghiệp trong ngành hiện vẫn đang tập trung hoàn thành những đơn hàng đã ký và chưa đến hạn giao. Dù tác động trước mắt của căng thẳng địa chính trị chưa quá lớn, song hoạt động vận chuyển hàng hóa dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn hơn nếu tình hình tiếp tục kéo dài. Trong trường hợp cần thiết, doanh nghiệp có thể cân nhắc chuyển sang vận tải đường hàng không nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng, dù chi phí sẽ tăng đáng kể. Đây được xem là giải pháp tạm thời để duy trì uy tín với khách hàng và tránh gián đoạn chuỗi cung ứng.

Những biến động gần đây cũng cho thấy sự thay đổi trong bản chất của tăng trưởng đơn hàng. Nếu trước đây doanh nghiệp có thể dựa nhiều vào các hợp đồng ký sớm, thì trong bối cảnh hiện nay, yếu tố quyết định lại nằm ở năng lực nội tại và khả năng phản ứng nhanh với thị trường. Khả năng tổ chức sản xuất trong thời gian ngắn, điều chỉnh kế hoạch linh hoạt và kiểm soát tốt chuỗi cung ứng đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, khi chi phí vận chuyển và nguyên liệu đầu vào gia tăng, doanh nghiệp càng cần chú trọng tối ưu hóa hoạt động sản xuất, giảm chi phí vận hành và tăng cường quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng được xem là hướng đi quan trọng giúp mở rộng thị trường xuất khẩu.

Song song với chiến lược thị trường, nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư vào khoa học công nghệ, tự động hóa và quản trị chuỗi cung ứng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng chặt chẽ và tối ưu vận hành sẽ giúp doanh nghiệp tăng sức chống chịu trước những biến động của thị trường quốc tế.

Ngoài xuất khẩu, thị trường nội địa với quy mô lớn và sức mua ngày càng cải thiện cũng đang được nhiều doanh nghiệp chú trọng khai thác. Khi kết hợp giữa mở rộng thị trường, nâng cao năng lực sản xuất và tăng cường quản trị rủi ro, khu vực công nghiệp được kỳ vọng sẽ duy trì đà tăng trưởng ổn định trong thời gian tới. Trên nền tảng đó, khả năng thích ứng nhanh trước các biến động bên ngoài sẽ trở thành yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp sản xuất duy trì vị thế và nắm bắt cơ hội trong giai đoạn kinh tế toàn cầu nhiều biến động hiện nay. 

Trần Huyền