Thay đổi phương thức sản xuất, đạt kết quả rõ rệt từ các mô hình ứng dụng công nghệ
Trong nhiều năm trước, sản xuất nông nghiệp ở nước ta chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của người nông dân. Các khâu chăm sóc như tưới nước, bón phân hay phòng trừ sâu bệnh phần lớn thực hiện thủ công, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và sức lao động của con người. Chính vì vậy, hiệu quả sản xuất chưa cao, chi phí lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được ứng dụng vào sản xuất nông nghiệp. Các hệ thống tưới nước tự động, công nghệ nhà màng, nhà kính, cảm biến theo dõi môi trường, thiết bị bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật hay các phần mềm quản lý sản xuất đã giúp người nông dân kiểm soát tốt hơn quá trình canh tác.
Nhờ các công nghệ này, các yếu tố như độ ẩm, nhiệt độ, lượng nước tưới và dinh dưỡng cho cây trồng được điều chỉnh chính xác, giúp cây phát triển ổn định. Đồng thời, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón cũng được giảm thiểu đáng kể, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản.
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Trong lĩnh vực trồng trọt, việc áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun tự động giúp tiết kiệm đáng kể nguồn nước và chi phí nhân công.
Đặc biệt, các mô hình sản xuất trong nhà màng, nhà lưới đang ngày càng phổ biến. Nhờ được kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, cây trồng ít bị sâu bệnh, sinh trưởng ổn định và cho năng suất cao hơn so với phương thức canh tác truyền thống.
Trong chăn nuôi, nhiều trang trại đã áp dụng hệ thống chuồng trại khép kín, điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm tự động nhằm tạo môi trường nuôi phù hợp cho vật nuôi. Bên cạnh đó, hệ thống cho ăn và uống nước tự động cũng giúp giảm công lao động và hạn chế dịch bệnh.
Thực tế từ các mô hình ở Tây Nguyên - Nâng cao giá trị nông sản
Tây Nguyên là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước với nhiều loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su và cây ăn quả. Những năm gần đây, nhiều địa phương trong khu vực đã tích cực triển khai các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Tại tỉnh Đắk Lắk, nhiều nông hộ đã áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt và tưới tiết kiệm nước cho vườn cà phê, sầu riêng, Chanh dây và hồ tiêu... Nhờ đó, lượng nước tưới được giảm đáng kể, đồng thời cây trồng vẫn sinh trưởng tốt và cho năng suất ổn định.
Bên cạnh đó, một số hợp tác xã và doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng nhà màng để trồng rau sạch và các loại cây có giá trị kinh tế cao như dưa lưới, cà chua, ớt chuông. Việc ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát tốt sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.
Tại các tỉnh Gia Lai và Kon Tum, nhiều trang trại chăn nuôi đã áp dụng mô hình chuồng trại khép kín kết hợp hệ thống xử lý chất thải hiện đại. Nhờ đó, môi trường chăn nuôi được cải thiện, dịch bệnh được kiểm soát tốt hơn và năng suất chăn nuôi được nâng cao.
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại khu vực Tây Nguyên cho năng suất và hiệu quả kinh tế cao hơn từ 2 đến 3 lần so với phương thức sản xuất truyền thống.
Một trong những lợi ích quan trọng của việc ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp là nâng cao chất lượng và giá trị của nông sản. Khi quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, sản phẩm làm ra đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.
Nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã hiện nay đã áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR cho sản phẩm nông nghiệp. Thông qua việc quét mã, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và thời gian thu hoạch.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong tiêu thụ nông sản cũng đang phát triển mạnh. Các sàn thương mại điện tử và nền tảng bán hàng trực tuyến đã giúp nông sản tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng, giảm bớt các khâu trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm.
Tại farm của anh Thanh, anh cho biết: Nhiều người nghĩ làm nông nghiệp organic là quay lại cách làm cũ: cuốc đất, bón phân chuồng, phó mặc cho trời đất. Nhưng thực tế, nông nghiệp organic thời đại mới lại cần công nghệ nhiều hơn bao giờ hết. Muốn làm nông nghiệp sạch lâu dài, phải để khoa học phục vụ thiên nhiên.
Công nghệ theo dõi đất: Cảm biến độ ẩm, dinh dưỡng và pH giúp người nông dân biết chính xác đất đang thiếu gì – để bổ sung phân hữu cơ đúng lúc, đúng lượng.
Công nghệ dự báo thời tiết: Dữ liệu khí hậu giúp nông dân chủ động phòng sâu bệnh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hóa học.
Công nghệ sinh học: Ứng dụng vi sinh, nấm đối kháng, và hệ sinh thái tự nhiên để kiểm soát sâu bệnh thay cho thuốc trừ sâu độc hại.
Tự động hóa tưới tiêu: Hệ thống tưới nhỏ giọt thông minh giúp tiết kiệm nước, giữ độ ẩm ổn định cho cây trồng.
Nông nghiệp hiện đại không phải là đánh đổi thiên nhiên để lấy năng suất. Nông nghiệp thông minh là hiểu thiên nhiên sâu hơn nhờ công nghệ. Người nông dân của tương lai sẽ không chỉ cầm cuốc ngoài ruộng. Họ còn cầm điện thoại để quản lý cả trang trại bằng dữ liệu. Nông nghiệp sạch – nông nghiệp thông minh – nông nghiệp bền vững.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Huấn cho biết, ngành nông nghiệp sẽ hiện thực hóa chỉ đạo của Trung ương bằng việc tái cơ cấu theo hướng nâng cao hiệu quả dựa trên công nghệ cao, chuyển đổi số và hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Tập trung phát triển kinh tế biển và du lịch thành động lực tăng trưởng. Đây là nền tảng để Đắk Lắk không chỉ bảo đảm an ninh lương thực, giảm nghèo mà còn kiến tạo những giá trị mới, đóng góp vào sự thịnh vượng chung của quốc gia trong kỷ nguyên số và xanh.
Thời gian qua, chăn nuôi trên địa bàn tỉnh đã từng bước chuyển dịch theo hướng công nghiệp, trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, gắn với tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng, bảo đảm an toàn sinh học, đồng thời mở rộng áp dụng quy trình chăn nuôi VietGAP nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững.
