TP.HCM đang từng bước định hình một chiến lược mới nhằm tận dụng hiệu quả dòng kiều hối dồi dào, hướng nguồn lực này vào phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo kế hoạch vừa được ban hành, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2027 huy động tối thiểu 1.000 tỷ đồng, tạo nền tảng vốn dài hạn cho các chương trình tín dụng xanh và tín dụng công nghệ.
Kế hoạch số 90/KH-UBND do Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà ký ban hành được triển khai trên toàn địa bàn, đồng thời gắn với hoạt động kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Thông qua các kênh hợp pháp, Thành phố kỳ vọng thu hút dòng tiền kiều hối không chỉ phục vụ tiêu dùng hay bất động sản như trước, mà chuyển hướng vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như khoa học - công nghệ và sản xuất hiện đại.
Đối tượng tham gia chương trình khá rộng, bao gồm kiều bào và thân nhân có nhu cầu chuyển tiền, đầu tư hoặc góp vốn; các tổ chức tín dụng, công ty kiều hối, quỹ đầu tư trong và ngoài nước; cùng với doanh nghiệp khoa học - công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các đơn vị sản xuất, chế biến, chế tạo. Việc mở rộng phạm vi này nhằm tạo một hệ sinh thái tài chính đa tầng, thúc đẩy sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể.
Lộ trình triển khai được thiết kế theo từng giai đoạn. Ngay trong năm 2026, TP.HCM sẽ thí điểm các sản phẩm tài chính ưu đãi để huy động ít nhất 500 tỷ đồng từ kiều hối và nguồn lực xã hội. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả mô hình, đồng thời tạo niềm tin cho cộng đồng kiều bào trước khi mở rộng quy mô.
Sang năm 2027, quy mô huy động dự kiến tăng gấp đôi, đạt tối thiểu 1.000 tỷ đồng. Không chỉ dừng ở con số, Thành phố còn đặt mục tiêu nâng cao chất lượng sử dụng vốn khi tăng gấp đôi số doanh nghiệp được hỗ trợ, trong đó ít nhất 30% dự án thuộc nhóm công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Đây là bước đi cho thấy định hướng phát triển bền vững được đặt ở vị trí trung tâm.
Song song đó, TP.HCM sẽ xây dựng cơ chế vận hành thường xuyên trong việc huy động, phân bổ và giám sát nguồn vốn kiều hối. Trên cơ sở này, một Quỹ đầu tư phát triển khoa học - công nghệ với sự tham gia của Nhà nước, kiều bào và khu vực tư nhân sẽ từng bước hình thành. Mô hình đối tác công - tư (PPP) cũng được định hướng áp dụng nhằm gia tăng hiệu quả đầu tư, đặc biệt với các dự án công nghệ trọng điểm và chương trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
Tầm nhìn dài hạn đến năm 2030, Thành phố hướng tới việc vận hành ổn định một hệ sinh thái tài chính dành riêng cho khoa học - công nghệ, trong đó kiều hối trở thành một kênh huy động bền vững bên cạnh các nguồn vốn truyền thống. Đáng chú ý, một quỹ đầu tư dành cho startup đổi mới sáng tạo sẽ được thiết lập, góp phần giải bài toán vốn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển.
Cùng với đó, các chương trình tín dụng chuyên biệt cũng được triển khai, tập trung vào doanh nghiệp sản xuất, chế biến, chế tạo. Hai công cụ tài chính chủ lực là chứng chỉ tiền gửi xanh và chứng chỉ tiền gửi công nghệ sẽ được phát hành bởi các ngân hàng thương mại được chỉ định, hướng đến nhà đầu tư có trách nhiệm xã hội, đặc biệt là kiều bào.
Thực tế cho thấy, TP.HCM đang sở hữu lợi thế lớn từ nguồn kiều hối. Năm 2025, tổng lượng kiều hối chuyển về Thành phố đạt hơn 10,34 tỷ USD, tăng 8,3% so với mức khoảng 9,55 tỷ USD của năm 2024. Trong đó, dòng tiền qua các tổ chức kinh tế chiếm ưu thế với gần 7,43 tỷ USD, tương đương 71,8%, trong khi qua hệ thống tổ chức tín dụng đạt gần 2,92 tỷ USD, chiếm 28,2%.
Xét theo khu vực, châu Á tiếp tục là nguồn cung kiều hối lớn nhất với gần 5,06 tỷ USD, chiếm 48,9% tổng lượng, tăng 3,2% so với năm trước. Các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và khu vực Đông Nam Á vẫn duy trì sự ổn định. Bên cạnh đó, dòng tiền từ châu Mỹ cũng giữ vai trò quan trọng, cùng với sự tăng trưởng tích cực từ châu Âu, châu Đại Dương và châu Phi, góp phần đa dạng hóa nguồn lực.
Việc chuyển hướng dòng kiều hối vào khoa học - công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mà còn tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Với chiến lược này, TP.HCM kỳ vọng từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm tài chính và khoa học - công nghệ hàng đầu khu vực, đồng thời phát huy tối đa nguồn lực tri thức và tài chính từ cộng đồng người Việt trên toàn thế giới.
