Xuất khẩu khởi sắc, thị trường mở rộng
Sau một năm đối mặt với nhiều biến động, ngành sầu riêng Việt Nam đang cho thấy tín hiệu phục hồi rõ rệt ngay từ những tháng đầu năm 2026. Tại các vùng chuyên canh ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, không khí thu hoạch, đóng gói và vận chuyển trở nên nhộn nhịp hơn. Từ Đồng Tháp, Vĩnh Long, Đồng Nai đến Lâm Đồng, hàng loạt xe container nối đuôi nhau hướng về cảng biển và cửa khẩu, phản ánh đà tăng trưởng mới của ngành hàng tỷ USD này.
Theo số liệu từ cơ quan hải quan, chỉ trong quý I/2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm trước. Tổng sản lượng xuất khẩu vượt 80.000 tấn, trong đó sầu riêng tươi đạt khoảng 68.500 tấn, còn sầu riêng đông lạnh đạt gần 11.600 tấn.
Đáng chú ý, không chỉ duy trì sức tiêu thụ tại các thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam còn ghi nhận mức tăng trưởng cao tại nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt đang từng bước được cải thiện.
Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 từng là giai đoạn nhiều thách thức với ngành sầu riêng khi các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc tăng cường kiểm tra khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn, kéo sản lượng xuất khẩu sầu riêng tươi xuống khoảng 1,1 triệu tấn, thấp hơn mức hơn 1,3 triệu tấn của năm 2024.
Tuy nhiên, chính áp lực từ thị trường lại trở thành động lực để ngành hàng tái cơ cấu theo hướng bền vững hơn. Thay vì chạy theo sản lượng như trước, nhiều doanh nghiệp và địa phương đã chủ động điều chỉnh chiến lược, tập trung vào kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa quy trình sản xuất và minh bạch nguồn gốc sản phẩm.
Chế biến sâu mở thêm dư địa tăng trưởng
Một trong những điểm sáng lớn nhất hiện nay là sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm sản phẩm sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, lượng xuất khẩu mặt hàng này mới đạt hơn 4.600 tấn thì sang năm 2025 đã tăng vọt lên hơn 91.000 tấn, tức gần gấp 20 lần. Xu hướng tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026.
Không chỉ tăng mạnh về sản lượng, sầu riêng đông lạnh còn mang lại giá trị xuất khẩu cao hơn đáng kể so với hàng tươi. Trong quý I/2026, giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 4.302 USD/tấn, cao hơn từ 18-22% so với sầu riêng tươi và tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước.
Theo đánh giá của các doanh nghiệp, việc mở rộng nghị định thư xuất khẩu đối với sản phẩm đông lạnh đang mở ra dư địa rất lớn cho ngành hàng Việt Nam. Khác với sầu riêng tươi phụ thuộc mạnh vào mùa vụ và thời gian bảo quản ngắn, sản phẩm cấp đông có thể vận chuyển xa hơn, bảo quản lâu hơn và tiếp cận thuận lợi các thị trường khó tính. Đây cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp giảm áp lực logistics trong mùa cao điểm thu hoạch.
Sự phát triển của ngành chế biến sâu đang tạo ra bước chuyển quan trọng cho sầu riêng Việt Nam. Thay vì chỉ tập trung xuất khẩu nguyên liệu thô, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư mạnh vào kho lạnh, dây chuyền cấp đông, công nghệ bảo quản và hệ thống quản lý chất lượng hiện đại nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cùng với đó, tư duy sản xuất tại nhiều vùng trồng cũng thay đổi rõ rệt. Người dân ngày càng chú trọng ghi chép nhật ký canh tác, sử dụng phân bón hợp lý, kiểm soát tồn dư hóa chất và tuân thủ quy trình kỹ thuật phục vụ xuất khẩu. Hệ thống mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói tiếp tục được hoàn thiện, trở thành điều kiện bắt buộc để nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Nhiều doanh nghiệp hiện cũng không còn thu mua theo kiểu tự phát mà chủ động liên kết với vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình từ vườn đến nhà máy. Cách làm này giúp nâng cao chất lượng đồng đều của sản phẩm, đồng thời đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.
Theo các chuyên gia, đây là giai đoạn bản lề để ngành sầu riêng Việt Nam chuyển từ “tăng trưởng nóng” sang “tăng trưởng chất lượng”. Không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho xuất khẩu, sầu riêng còn góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn ở nhiều địa phương khi nhiều hộ dân vươn lên khá giả nhờ sản xuất bài bản và tham gia chuỗi liên kết xuất khẩu.
Từ những tín hiệu tích cực đầu năm 2026, có thể thấy ngành sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm thương hiệu trên thị trường quốc tế. Quan trọng hơn, sự chuyển dịch từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang phát triển dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững đang trở thành nền tảng để nông sản Việt khẳng định vị thế lâu dài trên thị trường toàn cầu.
