Quỹ bảo hiểm thất nghiệp vận hành theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, BHTN ngày càng khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Theo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), mức đóng BHTN hiện nay không lớn nhưng người lao động có thể nhận được nhiều hỗ trợ thiết thực khi không may mất việc làm.

Cụ thể, người lao động tham gia BHTN tối thiểu 9 tháng có mức đóng tương đương khoảng 9% tiền lương trong thời gian tham gia. Tuy nhiên, quyền lợi nhận được khi xảy ra rủi ro có giá trị lớn hơn nhiều lần số tiền đã đóng góp.

Không chỉ người lao động, doanh nghiệp cũng được hưởng lợi từ chính sách này. Trong quá trình hoạt động, nếu gặp khó khăn và có nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng để duy trì việc làm cho người lao động, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ kinh phí tối đa khoảng 1 triệu đồng/người/tháng trong thời gian không quá 6 tháng.

Đối với người lao động bị mất việc, trợ cấp thất nghiệp là quyền lợi đầu tiên và dễ nhận thấy nhất. Người lao động đủ điều kiện được hưởng tối thiểu 3 tháng trợ cấp thất nghiệp, với mức hưởng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.

Bên cạnh đó, người hưởng trợ cấp thất nghiệp còn được cơ quan bảo hiểm đóng bảo hiểm y tế trong suốt thời gian hưởng trợ cấp, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí khám chữa bệnh khi nguồn thu nhập bị gián đoạn.

Ngoài hỗ trợ tài chính, người lao động còn được tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề với thời gian tối đa 9 tháng. Mức hỗ trợ học nghề có thể lên tới khoảng 9 triệu đồng/người, kèm theo hỗ trợ tiền ăn theo ngày thực học. Các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm cũng được cung cấp miễn phí và không giới hạn số lần.

Thực tế cho thấy, nhiều người lao động đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhờ các chính sách từ BHTN. Đầu năm 2026, chị Trần Thu Hà, từng làm chuyên viên phân tích tại một công ty đầu tư ở TPHCM được hỗ trợ kịp thời khi doanh nghiệp tái cơ cấu hoạt động.

Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, chị Hà làm thủ tục hưởng BHTN và tham gia các buổi tư vấn nghề nghiệp do trung tâm dịch vụ việc làm tổ chức. Trong thời gian hưởng trợ cấp, chị đăng ký khóa học ngắn hạn về phân tích dữ liệu tài chính nhằm nâng cao năng lực chuyên môn.

Nhờ sự hỗ trợ từ quỹ BHTN và các chương trình kết nối việc làm, chỉ sau vài tháng, chị đã được tuyển dụng vào một doanh nghiệp quản lý quỹ với vị trí phù hợp hơn. Theo chị Hà, khoản trợ cấp thất nghiệp không chỉ giúp ổn định cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp mà còn tạo điều kiện để người lao động đầu tư cho việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

Theo Cục Việc làm, bản chất của BHTN là cơ chế chia sẻ giữa những người tham gia. Nhiều người cùng đóng góp vào quỹ để hỗ trợ những người không may rơi vào tình trạng thất nghiệp.

Nguyên tắc này tương đồng với bảo hiểm y tế. Không ai mong muốn bị thất nghiệp hay phải sử dụng đến các khoản hỗ trợ từ quỹ, nhưng việc tham gia bảo hiểm giúp mỗi người có một “tấm lưới an toàn” khi gặp biến cố ngoài ý muốn.

Người lao động tham gia BHTN không phải để chắc chắn nhận lại ngay số tiền đã đóng, mà nhằm bảo đảm quyền lợi khi rủi ro xảy ra, đồng thời góp phần hỗ trợ những người khác trong cộng đồng lao động.

Chính vì vậy, chính sách BHTN mang ý nghĩa kép: vừa hỗ trợ trước mắt cho người lao động mất việc làm, vừa góp phần ổn định thị trường lao động và bảo đảm an sinh xã hội trong dài hạn.

Để duy trì tính bền vững của quỹ, Nhà nước giữ vai trò bảo hộ và có cơ chế hỗ trợ nhằm bảo đảm khả năng chi trả trong mọi tình huống. Quỹ BHTN được hình thành từ sự đóng góp của ba bên gồm người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước.

Sự chung tay của các bên đã tạo nên một nguồn lực tài chính đủ mạnh để hỗ trợ hàng triệu lao động mỗi khi thị trường việc làm gặp biến động. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho tinh thần tương trợ, chia sẻ rủi ro và không để người lao động bị bỏ lại phía sau khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống và công việc.