Triển lãm đã trưng bày 30 tác phẩm của cố hoạ sĩ Nguyễn Phan, được chọn ra trong số các tác phẩm được gia đình lưu giữ cùng nhiều hình ảnh của các công trình mang tính nghệ thuật ở một số nơi để giới thiệu tại quê nhà.
Đây là cuộc triển lãm năm 2026 sau chuỗi triển lãm “Họa sĩ Nguyễn Phan, những năm tháng và sắc màu hoài niệm” năm 2025 thành công tại các địa điểm TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và TP. Huế, do KTS Phan Trường Sơn – con của Họa sĩ Nguyễn Phan khởi xướng.
Giới thiệu về tranh trưng bày tại Triển lãm, Nhà báo Ngọc Vinh cho biết: “Rất nhiều người thần tượng cha mình, nhưng cái cách hồi cố của KTS Phan Trường Sơn về người cha khá đặc biệt. Cha Sơn là Họa sĩ Nguyễn Phan, thuộc các lứa sinh viên đầu tiên của trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế, từng đạt được huy chương bạc tại Triển lãm Mỹ thuật Quốc tế ở Roma - Ý, năm 1965. Ông đóng góp nhiều cho mỹ thuật và kiến trúc ở Quảng Nam - Đà Nẵng, nơi ông sống và lập nghiệp.
Để tưởng niệm người cha đã mất, Sơn làm một cuộc triển lãm xuyên địa phương tại Đà Nẵng, Sài Gòn và Huế về những tác phẩm hội họa và kiến trúc, điêu khắc của ông. Cuộc triển lãm “Họa sĩ Nguyễn Phan, những năm tháng và sắc màu hoài niệm” tại hai địa điểm Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh thu hút được nhiều bạn bè của cả Sơn và cha mình cũng như người thưởng lãm tranh, mà thành công nhất là tại Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Nhiều người muốn mua tranh Nguyễn Phan nhưng Sơn không bán, vì anh coi đó là di sản của Cha mình. Là kiến trúc sư, được Cha khuyến khích theo con đường mình thích nên Sơn biết ơn và ngưỡng mộ những gì Cha anh để lại cho anh.
Và do đó, việc tốn nhiều công sức để làm triển lãm đối với Sơn không quan trọng. Anh chỉ muốn có thêm nhiều người biết đến những gì Cha anh đã thực hiện.
Trong tháng 8 này, từ ngày 9 đến 19, di sản nghệ thuật của Cha Sơn sẽ được đưa ra Huế, địa điểm cuối cùng của hành trình triển lãm (tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán) với chủ đề "Nguyễn Phan, dư âm ngày về". Cuộc triển lãm này được bảo trợ bởi Bảo tàng Mỹ thuật Huế và Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Thành phố Huế.
Huế là nơi chôn nhau cắt rốn của Nguyễn Phan, là nơi ông học mỹ thuật, là ký ức thời trai trẻ, là bệ phóng của ông. Sự trở về Huế lần này của tranh ông, giống như cuộc quay lại nguồn cội quê hương của một người con lưu lạc và thành danh nơi xứ khác. Nó là một kết thúc đẹp, cho Sơn, cho Cha anh và cho Huế!”.
Nguyễn Phan vẽ tranh bằng tất cả tấm lòng của người nghệ sĩ
Quan điểm nghệ thuật của Họa sĩ Nguyễn Phan là: “...Thật là bất hạnh khi phải ràng buộc, gò ép vào với chất liệu và hình thức diễn đạt, kể cả điều mê tín nhằm tạo cho mình một phong cách riêng. Phong cách thì cứ nên để cho nó đến như một sự phiêu bồng từ cái không mà có. Nếu lệ thuộc vào những điều trên, chúng ta sẽ bị xô đẩy vào tập quán, mà tập quán là thủ công, và thủ công là lặp đi lặp lại, là khuôn mẫu không còn tính Nghệ thuật. Nghệ thuật được đặt nằm trong những giới hạn dứt khoát sẽ không gây được cảm hứng nghệ thuật khi sáng tác mà còn làm xói mòn đến hủy diệt tinh thần sáng tạo... Không gian của nghệ thuật là một không gian mênh mông màu sắc, giao hòa cùng với ánh sáng và bóng tối... là cội nguồn thiên nhiên của vũ trụ đồng thời ở đó cũng ẩn hiện một đời người ngắn ngủi nhưng nó luôn luôn chuyển biến và rất sinh động. Tất cả đó chính là môi trường và chất liệu sống. Từ đó, tôi yêu thích vẽ tranh bằng tất cả lòng say đắm của người nghệ sĩ...”.
Nhận xét về tranh của Họa sĩ Nguyễn Phan, Bác sĩ Gérard Chapuis, Nhà sưu tập và nghiên cứu văn hóa Việt Nam tại Pháp cho biết: “Vào năm 1965, ở độ tuổi 25, Họa sĩ Nguyễn Phan là một trong số ít tác giả Việt Nam đoạt Giải huy chương bạc tại Triển lãm quốc tế Roma (Prix de Rome) với tác phẩm “Trăng thanh bình”, sự kiện ấy đã góp phần khẳng định vị trí của ông trong làng mỹ thuật đương đại Việt Nam trước 1975, bên cạnh những tên tuổi như: Vĩnh Phối, Đinh Cường, Tôn Thất Văn, Nguyễn Trung, Lâm Triết, Trịnh Cung, Hồ Hữu Thủ...
Tuy nhiên, điều đáng quý, và đáng trân trọng hơn, qua nhiều biến động, khó khăn của đất nước và thời cuộc, hoạ sĩ Nguyễn Phan vẫn không hề rời bỏ hoạt động nghệ thuật. Được biết, sau khi thực hiện một số tượng đài điêu khắc thành công tại Quảng Nam: Tượng đài Vĩnh Trinh, Đài tưởng niệm Cây Cốc..., ông đã có liên tiếp các cuộc triển lãm tranh gây tiếng vang tại TP Hồ Chí Minh (1991, 1992), TP. Đà Nẵng (1993), Phố cổ Hội An (1995), Cố đô Huế (1995)...
Bước vào thế giới tranh Nguyễn Phan, ta có cảm giác như bước vào một không gian cổ tích, với những sắc màu huyền nhiệm, u hoài Đông Phương. Dường như nơi ấy, tác giả đã ký thác những hoài niệm của mình qua những vóc dáng Huế xưa, qua những bờ tường rêu phong phế tích, qua những đám mây lờ lững che ngang ánh trăng vành vạnh của tuổi thiếu thời...”.
Theo Điêu khắc gia Trương Đình Quế, Vẽ là cách biểu thị quân bình tư tưởng. Tô màu là cách tâm tình. Nguyễn Phan từ miền Trung vào Sài Gòn để chứng tỏ mình là khách lữ hành đầy sáng tạo. Họa sĩ Hồ Hữu Thủ thì cho rằng: “Hạnh phúc cho những đôi mắt. Hạnh phúc cho những tâm hồn khi xem tranh Nguyễn Phan”.
Họa sĩ Nguyễn Phan (tên thật: Phan Ngọc Nam), sinh ngày 10/1/1940, tốt nghiệp Khóa 2 trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế năm 1962. Năm 1965 được nhận Huy chương Bạc tại Triển lãm nghệ thuật La Mã (Rome). Họa sĩ xác lập Kỷ lục Guinness Việt Nam năm 2009 với tác phẩm: “Những đóa hoa từ phế liệu”. Ông mất năm 2010.
