
Hướng tới mục tiêu hơn 11.000 ha dứa
Ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, dứa được xác định là một trong những cây trồng chủ lực, có lợi thế về điều kiện sản xuất và chất lượng. Những năm gần đây, diện tích dứa nguyên liệu trên địa bàn tỉnh tăng từ khoảng 2.000 ha lên gần 3.000 ha.
Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng cây trồng này, Nghệ An đã ban hành chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, đồng thời triển khai kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu gắn với hợp tác cùng Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao trong đầu tư nhà máy chế biến hoa quả.
Theo định hướng, tỉnh đặt mục tiêu phát triển hơn 11.000 ha dứa vào năm 2030, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, ổn định, đáp ứng yêu cầu về quy mô, chất lượng và sản lượng cho công nghiệp chế biến cũng như thị trường tiêu thụ trong nước, xuất khẩu.
Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, diện tích dứa nguyên liệu của tỉnh đã tăng từ khoảng 2.000 ha lên gần 3.000 ha vào năm 2026, tương đương mức tăng gần 50%. Quá trình mở rộng diện tích bước đầu tạo điều kiện hình thành mối liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Đáng chú ý, các chính sách hỗ trợ của tỉnh tập trung vào giống, làm đất và màng phủ, góp phần giảm chi phí đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để người dân mở rộng diện tích trồng dứa. Cùng với đó, tỉnh tích cực phối hợp với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao làm việc với các địa phương, ký kết hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm.
Phương châm được Nghệ An xác định là “chính sách hỗ trợ đến đâu, ký liên kết bao tiêu sản phẩm đến đó”, nhằm bảo đảm việc mở rộng vùng nguyên liệu đi đôi với đầu ra cho sản phẩm, hạn chế tình trạng sản xuất tự phát.
Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành kế hoạch thực hiện chính sách đợt 1 và đợt 2 với quy mô 520 ha. Các địa phương đang tập trung triển khai đợt 3, hướng tới hoàn thành mục tiêu trồng mới 1.000 ha dứa trong năm 2026 theo cam kết của UBND tỉnh với nhà đầu tư nhà máy chế biến trên địa bàn.

Nhiều khó khăn trong phát triển vùng nguyên liệu
Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình phát triển vùng nguyên liệu dứa tại Nghệ An vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Trong đó, tác động của thời tiết, thiên tai, dịch bệnh; chi phí đầu tư ban đầu lớn; sản xuất còn phân tán và mối liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị chưa thực sự bền vững là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết.
Đặc biệt, năng lực chế biến sâu vẫn là một trong những điểm nghẽn đáng chú ý. Trên địa bàn tỉnh hiện chưa có nhà máy chế biến quy mô hiện đại để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, nhất là khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Thực tế này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại sản xuất theo nhu cầu thị trường, tránh tình trạng mở rộng diện tích vùng trồng thiếu đồng bộ với năng lực chế biến và tiêu thụ. Việc lựa chọn giống, xây dựng quy trình canh tác, quản lý dịch hại và bố trí thời vụ cần được thực hiện trên cơ sở yêu cầu cụ thể của doanh nghiệp thu mua, chế biến.

Tăng cường liên kết, nâng cao giá trị chuỗi sản phẩm dứa
Để phát triển vùng nguyên liệu dứa theo hướng bền vững, bên cạnh mở rộng diện tích, Nghệ An cần chú trọng nâng cao chất lượng sản xuất và củng cố mối liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.
Trong đó, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong canh tác được xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời tăng cường khả năng quản lý, giám sát vùng nguyên liệu. Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc cũng là những yêu cầu cần thiết để đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp chế biến và thị trường xuất khẩu.
Cùng với đó, vai trò của hợp tác xã cần được phát huy mạnh mẽ hơn trong kết nối nông dân với doanh nghiệp. Hợp tác xã không chỉ tổ chức sản xuất, hướng dẫn người dân tuân thủ quy trình kỹ thuật mà còn là đầu mối tập hợp sản lượng, kiểm soát chất lượng và thực hiện các thỏa thuận liên kết tiêu thụ.
Về phía doanh nghiệp, cần chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển vùng nguyên liệu, từ tư vấn lựa chọn giống, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng đến tổ chức thu mua và xây dựng quan hệ hợp tác ổn định với người trồng dứa.
Đối với Nhà nước, chính sách hỗ trợ cần tập trung giải quyết những điều kiện thiết yếu để phát triển vùng nguyên liệu, từ giống, kỹ thuật canh tác, hạ tầng sản xuất đến liên kết tiêu thụ. Việc hỗ trợ không nên chỉ dừng ở khuyến khích mở rộng diện tích mà cần hướng tới nâng cao hiệu quả toàn chuỗi sản xuất.
Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, có sự tham gia và phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân không chỉ góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến mà còn tạo điều kiện nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế nông nghiệp tại các địa phương./.