Các mô hình khí hậu cập nhật cho thấy năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục nằm trong nhóm những năm có nền nhiệt cao kỷ lục kể từ năm 1850 - mốc bắt đầu chuỗi dữ liệu quan trắc hiện đại. Dự báo mới nhất cho thấy nhiệt độ trung bình toàn cầu trong năm tới có thể cao hơn khoảng 1,4 độ C so với mức trung bình giai đoạn tiền công nghiệp, qua đó đưa 2026 vào nhóm bốn năm nóng nhất trong 176 năm qua.
Theo ước tính của Met Office, nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2026 sẽ dao động trong khoảng 1,34 - 1,58 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1850-1900. Khoảng dự báo này phản ánh mức tăng đáng kể của nền nhiệt Trái đất chỉ trong hơn một thế kỷ. Dù có thể không vượt qua mức kỷ lục từng ghi nhận trong năm 2024, năm 2026 vẫn được nhận định sẽ tiệm cận ngưỡng 1,5 độ C, giới hạn mà cộng đồng quốc tế đặt mục tiêu không vượt qua vào cuối thế kỷ.
Cam kết này được xác lập trong khuôn khổ Paris Agreement năm 2015, khi các quốc gia thống nhất nỗ lực giữ mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu ở dưới 2 độ C và cố gắng không vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, mục tiêu nói trên được tính dựa trên mức trung bình dài hạn trong nhiều thập kỷ, vì vậy việc một năm đơn lẻ vượt ngưỡng chưa đồng nghĩa thế giới chính thức thất bại. Dẫu vậy, thực tế năm 2024 lần đầu tiên ghi nhận mức tăng tạm thời vượt 1,5 độ C đã khiến giới khoa học không khỏi lo ngại.
Dữ liệu từ Copernicus Climate Change Service cho thấy trong nhiều tháng gần đây, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng xấp xỉ 1,48 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Con số này cho thấy thế giới đang tiến rất gần tới ranh giới nguy hiểm. Trước đây, nhiệt độ trung bình toàn cầu chưa từng vượt 1,3 độ C. Thế nhưng ba năm gần nhất được cho là đều đã vượt mốc 1,4 độ C và nếu dự báo trở thành hiện thực, 2026 sẽ là năm thứ tư liên tiếp duy trì mức tăng này.
Chuỗi kỷ lục nhiệt độ trong các năm 2023 và 2024 đi kèm hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan trên diện rộng, từ Nam Á tới châu Âu. Những đợt sóng nhiệt kéo dài, mưa lớn bất thường gây ngập lụt, lũ quét bất ngờ hay hạn hán nghiêm trọng ngày càng xuất hiện dày đặc trong các bản tin khí tượng. Khi nền nhiệt toàn cầu tăng thêm từng phần mười độ C, cường độ và tần suất của các hiện tượng này cũng bị khuếch đại, khiến thiệt hại về người và tài sản trở nên nghiêm trọng hơn.
Các nhà khoa học nhận định những dao động tự nhiên như El Nino đã góp phần làm nhiệt độ tăng mạnh trong giai đoạn 2023-2024. Bước sang năm 2025, La Nina yếu chỉ mang lại hiệu ứng hạ nhiệt nhẹ và không đủ để đảo ngược xu thế ấm lên. Quan trọng hơn, các chu kỳ tự nhiên này chỉ tác động trong ngắn hạn, trong khi xu hướng dài hạn vẫn do con người chi phối, chủ yếu thông qua việc đốt nhiên liệu hóa thạch và phá rừng.
Lượng khí nhà kính tích tụ trong khí quyển hiện ở mức kỷ lục, đặc biệt là CO2. Các cảnh báo từ United Nations cho thấy những “bể hấp thụ carbon” tự nhiên như rừng và đại dương có dấu hiệu suy giảm khả năng hấp thụ khí thải, đồng nghĩa với việc phần lớn lượng phát thải sẽ tồn tại lâu hơn trong khí quyển và tiếp tục giữ nhiệt. Điều này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các “điểm bùng phát” không thể đảo ngược, chẳng hạn sự sụp đổ của các tảng băng lớn hay suy thoái hệ sinh thái trên diện rộng.
Trong bối cảnh đó, năm 2026, dù chưa chắc phá kỷ lục tuyệt đối, vẫn được xem là một phép thử quan trọng đối với nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc liên tiếp ghi nhận các năm có mức tăng quanh hoặc vượt 1,4 độ C không còn mang ý nghĩa biểu tượng, mà phản ánh thực tế hệ thống khí hậu đang tiến gần hơn tới những ngưỡng rủi ro cao. Khi khoảng cách tới mốc 1,5 độ C ngày càng thu hẹp, yêu cầu cắt giảm phát thải và bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
