Việt Nam thúc đẩy hợp tác quốc tế, nâng tầm vị thế trong chuỗi giá trị

Đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực hội nhập

Sáng 28/10, tại TP.HCM, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự và phát biểu tại phiên toàn thể cấp cao của Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, với chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện là dịp để Việt Nam trao đổi với các đối tác quốc tế về phương thức hợp tác trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, đồng thời tìm kiếm những động lực phát triển mới cho giai đoạn tiếp theo.

Đánh giá cao sự đồng hành của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Thủ tướng bày tỏ kỳ vọng Diễn đàn Kinh tế mùa Thu sẽ ngày càng khẳng định vai trò là không gian kết nối các sáng kiến, thúc đẩy hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam với cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế. Theo ông, TP.HCM với tính năng động, cởi mở và tinh thần đổi mới là địa điểm phù hợp để thử nghiệm những mô hình phát triển mới, tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong nền kinh tế.

Thủ tướng nhận định, thế giới đang đứng trước những thay đổi sâu rộng, trong đó cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột địa chính trị, xu hướng phân mảnh kinh tế và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại, đầu tư. Cùng lúc, những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng đan xen, khiến môi trường phát triển trở nên khó dự báo hơn.

Ở chiều ngược lại, những bước tiến của khoa học, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang làm thay đổi phương thức sản xuất, tổ chức kinh doanh và cấu trúc kinh tế toàn cầu. Những biến chuyển này vừa tạo ra cơ hội mở rộng thị trường, vừa đặt ra yêu cầu các quốc gia phải nâng cao khả năng thích ứng, năng lực tự chủ và sức cạnh tranh.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng nhấn mạnh: “Trong bối cảnh ấy, nâng cao năng lực tự chủ và tăng cường hợp tác quốc tế là hai yêu cầu gắn kết chặt chẽ. Không một quốc gia nào có thể phát triển nhanh và bền vững nếu đứng riêng lẻ, không một thách thức toàn cầu nào có thể được giải quyết hiệu quả chỉ bằng những nỗ lực đơn phương. Hơn bao giờ hết, thế giới cần củng cố lòng tin, đề cao chủ nghĩa đa phương, tăng cường đối thoại, thúc đẩy hợp tác trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế và lợi ích chính đáng của các quốc gia”.

Theo người đứng đầu Chính phủ, tinh thần hợp tác cần được cụ thể hóa bằng các cơ chế phối hợp hiệu quả, những dự án có tính khả thi và kết quả có thể đánh giá. Việc kết nối thị trường, tri thức, nguồn lực và con người sẽ giúp các nền kinh tế tăng sức chống chịu, tận dụng tốt hơn cơ hội phát triển trong môi trường quốc tế nhiều biến động.

Đối với Việt Nam, hội nhập quốc tế tiếp tục là định hướng chiến lược nhằm phát huy nội lực, đồng thời tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài. Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 vươn lên thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trong lộ trình đó, giai đoạn 2026 - 2030 được xác định có ý nghĩa bản lề, với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trở lên. Đây là mục tiêu đòi hỏi nền kinh tế vừa duy trì tốc độ tăng trưởng cao, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giữ vững các cân đối lớn và cải thiện chất lượng phát triển.

Thủ tướng cho biết Việt Nam đang thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh, đồng thời phát triển các động lực mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với việc làm mới những động lực tăng trưởng truyền thống, Chính phủ chú trọng hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển giáo dục, y tế và các lĩnh vực thiết yếu khác.

Đáng chú ý, Việt Nam đang triển khai các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải thiện quản trị quốc gia theo hướng kiến tạo phát triển, tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế và mở rộng không gian cho các địa phương, vùng kinh tế và cực tăng trưởng phát huy tiềm năng. Khu vực kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển, trong khi hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài cũng cần tiếp tục được nâng cao.

Thủ tướng khẳng định: “Chúng tôi xác định tăng trưởng cao phải đi đôi với năng suất cao hơn. Thu hút đầu tư nước ngoài phải đi đôi với nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước. Hội nhập sâu rộng phải đi đôi với tăng cường sức chống chịu và khả năng tự chủ của nền kinh tế. Đây không chỉ là quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng mà còn là sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy phát triển, phương thức quản trị quốc gia và cách thức kết nối, hợp tác với thế giới”.

Những định hướng này được đặt trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Theo số liệu được công bố tại Diễn đàn, trong 9 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 9,01%, mức cao nhất kể từ năm 2011. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 987 tỷ USD, tăng trên 30% so với cùng kỳ và dự kiến vượt 1.100 tỷ USD trong cả năm.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, trong khi vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng đạt hơn 120 tỷ USD, tăng 15,1%. Bên cạnh đó, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026 xếp Việt Nam thứ 43 trong số 139 nền kinh tế. Việt Nam cũng đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo trong tổng giao dịch thương mại hàng hóa, đồng thời gia nhập nhóm nước thu nhập trung bình cao vào tháng 7/2026.

Bốn hướng hợp tác để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Từ những nền tảng trên, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam cần chuyển từ vai trò điểm đến đầu tư sang đối tác cùng kiến tạo giá trị, tham gia sâu hơn vào các khâu có hàm lượng công nghệ và tri thức cao trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Ông nêu rõ: “Việt Nam không chỉ mong muốn trở thành một điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư, công nghệ mới mà còn đang quyết tâm trở thành đối tác ngày càng tin cậy, mắt xích quan trọng trong các chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu, trung tâm kết nối đổi mới sáng tạo và là nơi cùng các đối tác kiến tạo những mô hình phát triển, động lực tăng trưởng mới”.

Theo Thủ tướng, định hướng thu hút đầu tư trong giai đoạn mới cần chú trọng chiều sâu, tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, qua đó tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào mạng lưới sản xuất, nghiên cứu và phát triển quốc tế. Quan hệ hợp tác vì vậy không nên chỉ dừng lại ở hoạt động đầu tư hay gia công sản phẩm, mà cần mở rộng sang nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và hình thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao.

“Để cùng phát huy tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới, chúng tôi mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ 'đầu tư tại Việt Nam', mà 'đầu tư cùng Việt Nam'; không chỉ 'sản xuất tại Việt Nam', mà còn cùng nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa định hướng này, người đứng đầu Chính phủ đề xuất bốn nhóm nội dung hợp tác trọng tâm với WEF và các đối tác quốc tế.

Trước hết, Việt Nam mong muốn thúc đẩy quan hệ đối tác cùng sáng tạo giữa các tập đoàn quốc tế với địa phương và doanh nghiệp trong nước. Với lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nhân lực và khả năng kết nối thị trường, Việt Nam cần từng bước phát triển từ cứ điểm sản xuất thành trung tâm nghiên cứu và phát triển, đặc biệt trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và vật liệu mới.

Thứ hai, WEF cùng các đối tác được kỳ vọng đồng hành trong đào tạo nhân lực số và nhân tài khoa học, công nghệ. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp mà còn tạo nền tảng để Việt Nam tiếp nhận, ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, Thủ tướng đề xuất nghiên cứu xây dựng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ chiến lược. Việt Nam sẵn sàng phối hợp với các tập đoàn công nghệ để đưa những giải pháp tiên phong, trong đó có AI và công nghệ năng lượng mới, vào thực tiễn một cách nhanh chóng, an toàn và phù hợp với yêu cầu quản lý.

Thứ tư, hợp tác quốc tế cần được mở rộng nhằm huy động các nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ phát triển hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo. Trong đó, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối nguồn vốn toàn cầu với nhu cầu phát triển của Việt Nam.

Nhấn mạnh vai trò của việc triển khai sau đối thoại, Thủ tướng cho biết Chính phủ kỳ vọng Diễn đàn Kinh tế mùa Thu sẽ tạo ra các chương trình hợp tác có giá trị lâu dài, thay vì chỉ dừng ở trao đổi và cam kết. Ông khẳng định: “Đối với mỗi đề xuất khả thi, chúng tôi sẽ chỉ định đầu mối xử lý rõ ràng; mỗi dự án tiềm năng sẽ có lộ trình thúc đẩy cụ thể; mỗi vướng mắc chính đáng sẽ xác định rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm giải quyết kịp thời”.

Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh lợi thế phát triển trong kỷ nguyên mới không chỉ phụ thuộc vào quy mô nguồn lực hay trình độ công nghệ, mà còn nằm ở khả năng kết nối và hợp tác hiệu quả. Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các đối tác quốc tế để chia sẻ cơ hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiến tạo những giá trị mới, hướng tới tương lai hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững.