Cánh đồng khởi nguồn cuộc cách mạng xanh cho hạt gạo Hải Phòng
Ngày 26/2 vừa qua, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cùng các đối tác trong nước và quốc tế đã chính thức khởi động mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp, gắn với trình diễn công nghệ cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân tại cánh đồng thôn Hữu Chung, xã Tân An (TP Hải Phòng).
Mô hình tại Hải Phòng là điểm thứ ba trong chuỗi 3 mô hình triển khai tại Đồng bằng sông Hồng vụ Đông Xuân năm 2026, sau Hưng Yên (ngày 10/2/2026) và Ninh Bình ( ngày 24/2/2026).
Các hoạt động nằm trong khuôn khổ Đề án "Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050", với sự hỗ trợ của Dự án "Sử dụng phân bón đúng" (Fertilize Right) do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tài trợ.
Sự kiện đánh dấu bước đi quan trọng trong việc đưa các giải pháp công nghệ tiên tiến vào thực địa, nhằm thay đổi diện mạo sản xuất lúa gạo tại khu vực đồng bằng sông Hồng.
Mô hình thí điểm tại xã Tân An, TP Hải Phòng được triển khai với quy mô tập trung trên diện tích 2ha tại HTX Hữu Chung, sử dụng giống lúa VNR20 với lượng giống gieo sạ khoảng 45 kg/ha.
Trọng tâm của mô hình là áp dụng cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân bằng máy, cùng nguyên tắc bón phân "4 đúng", quản lý nước theo phương pháp ướt-khô xen kẽ (AWD) và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), thu hút sự quan tâm của đông đảo các chuyên gia và bà con nông dân.
"Lợi ích kép" từ quy trình canh tác hiện đại
Việc đưa máy sạ hàng vùi phân vào cánh đồng Hữu Chung được đánh giá là giải pháp "một mũi tên trúng nhiều đích", giải quyết triệt để những hạn chế của lối canh tác cũ.
Công nghệ này giúp giảm lượng giống gieo sạ xuống gần 50% so với sạ tay. Đặc biệt, yếu tố "đắt giá" nhất chính là việc phân bón được vùi trực tiếp xuống độ sâu lý tưởng trong lòng đất cùng lúc với hạt giống. Cách làm này giúp phân bón không bị bốc hơi hay trôi theo dòng nước, cây lúa có thể hấp thụ dinh dưỡng bền bỉ trong suốt chu kỳ sinh trưởng.
Việc vùi phân sâu không chỉ giúp nông dân tiết kiệm tối đa chi phí vật tư mà còn ngăn chặn quá trình chuyển hóa phân đạm thành khí Nitơ Oxit (N_2O), một loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh. Đây chính là mắt xích quan trọng nhất để hạt gạo tại xã Tân An đạt tiêu chuẩn "phát thải thấp" ngay từ đầu vụ.
Theo tính toán từ mô hình, việc giảm chi phí vật tư (giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) cộng với việc lúa ít đổ ngã, chất lượng hạt gạo đồng nhất sẽ giúp lợi nhuận của bà con tại HTX Hữu Chung tăng thêm từ 15% đến 20%.
Không chỉ dừng ở giải pháp kỹ thuật, chuỗi mô hình còn thể hiện sự phối hợp đa bên giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, chính quyền địa phương và đối tác quốc tế.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng Lương Thị Kiểm cho biết: “Mô hình tại HTX Hữu Chung là bước triển khai quan trọng nhằm đánh giá khả năng áp dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác lúa phát thải thấp trong sản xuất lúa của địa phương. Thông qua mô hình, TP Hải Phòng có thêm cơ sở để thúc đẩy các thực hành canh tác bền vững, gắn với cơ giới hóa và sử dụng tài nguyên hiệu quả”.
Hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững
Sự kiện ngày 26/2 không chỉ đơn thuần là buổi ra quân sản xuất mà còn mang tầm vóc chiến lược đối với ngành nông nghiệp Hải Phòng nói riêng và miền Bắc nói chung.
Dự án đặt mục tiêu xây dựng xã Tân An thành một "vùng lõi" mẫu về sản xuất lúa gạo đạt chuẩn quốc tế. Tại đây, mọi quy trình từ gieo cấy, chăm sóc đến xử lý rơm rạ sau thu hoạch đều được số hóa và ghi chép nhật ký đồng ruộng nghiêm ngặt.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tiến tới việc đo đạc và cấp tín chỉ carbon cho người nông dân, giúp hạt gạo Hải Phòng có "hộ chiếu xanh" để vươn ra các thị trường khó tính nhất.
Theo ghi nhận thực tế của PV Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, sau hơn 10 ngày gieo trồng thử nghiệm, cánh đồng lúa rộng hơn 2ha tại cán đồng Viềng, thôn Hữu Chung đang có tiến độ sinh trưởng và phát triển ổn định.
Thông tin với PV, ông Nguyễn Văn Khiên - Chủ tịch Hội nông dân xã Tân An cho biết, chúng tôi rất vui mừng khi Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) lựa chọn HTX Hữu Chung làm "phòng thí nghiệm thực địa" để áp dụng quy trình canh tác bền vững trên giống lúa chất lượng cao.
Theo ông Khiên, khác với quy mô đại điền tại miền Tây, mô hình tại HTX Hữu Chung được thiết kế tinh chỉnh để phù hợp với đặc thù canh tác của nông dân phía Bắc. Đặc biệt, vùng trồng thử nghiệm tại địa phương lần này đã được hỗ trợ 100% kinh phí từ giống đến các thiết bị vật tư, máy móc nên bà con rất phấn khởi.
“Đến thời điểm hiện tại, khí hậu thuận lợi nên cây lúa đang phát triển tốt trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, địa phương cũng sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị đầu tư giám sát quá trình sinh trưởng của cây lúa theo quy trình chặt chẽ. Đồng thời xác định hiệu quả vượt trội sẽ triển khai ứng dụng rộng rãi trên địa bàn xã”, ông Khiên cho hay.
Mô hình lúa phát thải thấp tại xã Tân An đang mở ra một lộ trình mới, từ thí điểm đến chuẩn hóa quy trình, từ ruộng đồng đến chính sách, từ giảm chi phí đến nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây chính là bước chuyển mình quan trọng trong hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp và bền vững.
Chỉ vài tháng nữa, sự thành công của mô hình sạ hàng vùi phân tại xã Tân An sẽ là tiền đề để Bộ Nông nghiệp và chính quyền địa phương đánh giá, từ đó nhân rộng ra các vùng trồng lúa trọng điểm khác.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét và yêu cầu giảm phát thải trở thành xu thế tất yếu, việc tái định hình phương thức sản xuất lúa không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bước đi chiến lược để bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao giá trị gia tăng và khẳng định vị thế lúa gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Đồng thời là minh chứng rõ nét cho việc Việt Nam đang hiện thực hóa các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, bắt đầu từ những cánh đồng lúa và những người nông dân dám thay đổi tại Hải Phòng.
