Hơn 6.000 ha lúa hè thu ở Nghệ An bị lép hạt, nhiều nơi mất trắng

Những ngày này, trên nhiều cánh đồng ở Nghệ An, thay vì không khí phấn khởi của mùa gặt, nông dân lại buồn bã nhìn những bông lúa trổ dài nhưng không “cúi đầu”.

Xã Quỳnh Anh là một trong những địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất. Vụ hè thu năm nay, toàn xã gieo cấy hơn 1.000 ha lúa. Tuy nhiên, 100% diện tích đều bị ảnh hưởng bởi tình trạng lép hạt với mức độ khác nhau.

Đáng chú ý, tại HTX Nam Yên, khoảng 135 ha lúa hè thu của gần 970 xã viên gần như mất trắng.

Ông Đinh Ngọc Đoàn - Giám đốc HTX Nam Yên, xã Quỳnh Anh - cho biết, đầu vụ, cây lúa sinh trưởng và phát triển khá tốt. Người dân tuân thủ lịch thời vụ do địa phương hướng dẫn, chăm sóc đầy đủ và kỳ vọng vào một vụ mùa thuận lợi.

Thế nhưng, đến thời điểm cây lúa ôm đòng, trổ bông, thời tiết bắt đầu diễn biến bất lợi. Nắng nóng gay gắt kéo dài, sau đó xuất hiện những đợt mưa lớn liên tiếp đúng vào giai đoạn nhạy cảm nhất khiến nhiều diện tích lúa trổ bông nhưng hạt không chắc, tỷ lệ lép rất cao.

“Lúa hè thu vừa rồi toàn bộ HTX coi như mất trắng. Chỉ một vài hộ ra đồng gặt về nhưng cũng chỉ được từ 20 đến 30kg/sào. Còn lại, đa phần xã viên để lúa ngoài đồng không gặt vì nếu gặt thì tiền công còn cao hơn giá trị thu được. Số tiền đầu tư cho cả vụ sản xuất gần như không thể thu hồi”, ông Đoàn nói.

Gia đình ông Đoàn cũng sản xuất khoảng 9 sào lúa hè thu. Trung bình, chi phí đầu tư cho mỗi sào khoảng 1 triệu đồng, chưa kể công sức chăm sóc trong nhiều tháng.

“Bây giờ không gặt được thì toàn bộ tiền giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công chăm sóc coi như mất hết. Người dân chúng tôi mong chính quyền và các cơ quan chuyên môn sớm có đánh giá cụ thể, có phương án hỗ trợ để bà con có điều kiện tiếp tục sản xuất”, ông Đoàn chia sẻ.

Ông Trần Minh Chính - Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Anh - cho biết, vụ hè thu vừa qua, toàn xã gieo cấy hơn 1.000 ha lúa. Hầu hết diện tích đều bị lép hạt ở các mức độ khác nhau, khiến năng suất và thu nhập của nông dân giảm mạnh.

“Vụ hè thu năm nay, địa phương chủ yếu cơ cấu các giống lúa thuần. Đầu vụ cây lúa từng bị côn trùng gây hại. Đến thời điểm trổ đòng, thời tiết vừa nắng nóng gay gắt rồi mưa lớn kéo dài nhiều ngày ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn, làm hạt, khiến lúa bị lép trên diện rộng.

Hiện địa phương đã thành lập đoàn kiểm tra, thống kê cụ thể mức độ thiệt hại để đề xuất phương án hỗ trợ cho bà con”, ông Chính cho biết.

Tại nhiều cánh đồng, do năng suất quá thấp, người dân không đưa máy vào thu hoạch. Những ruộng lúa đã chín vẫn được để ngoài đồng, thậm chí có nơi người dân thả trâu, bò vào ăn.

Tại xã Bình Minh, vụ hè thu năm nay, người dân gieo cấy trên 750 ha lúa. Trong đó, khoảng 2/3 diện tích bị lép hạt nặng. Năng suất lúa bình quân chỉ đạt khoảng 32-33 tạ/ha, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Ông Nguyễn Hữu Vũ - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh - cho biết, tình trạng lép hạt xảy ra trên tất cả các giống lúa được gieo trồng.

“Thời gian đầu, cây lúa sinh trưởng và phát triển khá tốt. Nhưng đúng vào giai đoạn làm đòng, trổ bông và ngậm sữa thì gặp nắng nóng gay gắt, sau đó là mưa lớn kéo dài. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình thụ phấn, làm hạt, dẫn đến tình trạng lép hạt trên diện rộng”, ông Vũ cho biết.

Tại xã Văn Kiều, nơi có hơn 1.100 ha lúa hè thu, gần một nửa diện tích cũng bị lép hạt, khiến năng suất giảm đáng kể.

Ông Trần Trung Kiên, cán bộ Phòng Kinh tế xã Văn Kiều, cho biết người dân đang khẩn trương thu hoạch những diện tích lúa đã đến kỳ. Tuy nhiên, tại nhiều thửa ruộng, tỷ lệ hạt lép khá cao, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả sản xuất.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nghệ An, vụ hè thu năm 2026, toàn tỉnh gieo cấy hơn 68.000 ha lúa, trong đó có hơn 48.000 ha lúa hè thu và trên 20.000 ha lúa mùa.

Từ đầu vụ đến trước thời điểm lúa trổ, phần lớn diện tích lúa trên địa bàn tỉnh sinh trưởng và phát triển khá tốt. Tuy nhiên, khi cây lúa bước vào giai đoạn làm đòng, trổ bông và ngậm sữa, thời tiết diễn biến khắc nghiệt đã khiến tình trạng lép, lửng hạt xuất hiện trên diện rộng.

Qua tổng hợp từ các địa phương, toàn tỉnh Nghệ An có khoảng 6.000 ha lúa bị ảnh hưởng bởi tình trạng lép hạt. Trong đó, khoảng 2.100 ha bị lép nặng với tỷ lệ từ 30-70%; diện tích còn lại bị ảnh hưởng ở mức độ nhẹ hơn.

Hiện các địa phương có diện tích lúa bị ảnh hưởng đang tiếp tục thống kê mức độ thiệt hại, xác định diện tích bị lép hạt nặng và mức độ giảm năng suất. Mong muốn các cơ quan chức năng sớm có đánh giá nguyên nhân, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật phù hợp và xem xét chính sách hỗ trợ đối với những diện tích bị thiệt hại nặng./.