Trước đây, người dân xóm Đại Đồng (xã Vạn An, tỉnh Nghệ An) chủ yếu sản xuất các loại cây hoa màu truyền thống. Hiệu quả kinh tế từ những diện tích này không cao, trong khi sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Trước thực tế đó, Hội Nông dân xã Vạn An đã phối hợp triển khai thí điểm mô hình trồng cây dược liệu phục vụ chiết xuất tinh dầu, nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao thu nhập cho người dân.
Qua khảo sát chất đất, điều kiện thổ nhưỡng và khả năng thích nghi của cây trồng, địa phương đã vận động các hộ dân chuyển đổi khoảng 3ha diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng các loại cây dược liệu lấy tinh dầu như sả, húng quế, bạc hà…
Thực tế sản xuất cho thấy, các loại cây dược liệu này khá phù hợp với đồng đất Đại Đồng. Cây có khả năng chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Đặc biệt, sau thời gian gieo trồng, lứa cây đầu tiên đã cho thu hoạch với năng suất khá cao, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến tinh dầu.
Tháng 7/2026, Hợp tác xã (HTX) Dược liệu Vạn An được thành lập với mục tiêu xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng an toàn, bền vững, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.
Sau thu hoạch, nguyên liệu được HTX kết nối thu mua, đưa vào chưng cất tinh dầu. Đến nay, HTX đã tiêu thụ khoảng 1/3 sản lượng thu hoạch, doanh thu bước đầu ước đạt hàng trăm triệu đồng. Việc liên kết sản xuất, thu mua và chế biến giúp nâng cao giá trị sản phẩm so với phương thức chỉ bán cây nguyên liệu hoặc trồng các loại hoa màu truyền thống trước đây.
Bà Nguyễn Thị Hà, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vạn An, cho biết sau khi được Đảng ủy xã giao phối hợp với HTX triển khai mô hình sản xuất dược liệu, Hội Nông dân nhận thấy đây là hướng đi có nhiều triển vọng. Các loại cây được lựa chọn phù hợp với điều kiện đất đai, dễ chăm sóc, ít sâu bệnh và thị trường tiêu thụ tương đối đa dạng.
“Tuy nhiên, để mô hình phát triển lâu dài, chúng tôi vẫn trăn trở về việc xây dựng đầu ra ổn định, tạo thuận lợi trong tiêu thụ sản phẩm và hạn chế tình trạng người dân bị ép giá”, bà Hà chia sẻ.
Theo Hội Nông dân xã Vạn An, hiệu quả bước đầu từ mô hình không chỉ thể hiện ở giá trị kinh tế mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, các hộ dân từng bước hướng đến hình thành vùng nguyên liệu tập trung, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm.
Thời gian tới, Hội Nông dân xã Vạn An sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế của mô hình; đồng thời phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc, chưng cất và bảo quản sản phẩm. Trên cơ sở kết quả thực tế, địa phương sẽ từng bước hỗ trợ người dân mở rộng diện tích, hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu dược liệu ổn định, tạo nền tảng phát triển sản xuất tinh dầu theo hướng bền vững.
