Hà Nội lắp 76 cảm biến đo chất lượng không khí

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã lắp đặt 76 thiết bị cảm biến đo nhanh chất lượng không khí tại Hà Nội, trong khi thành phố chỉ còn 2 trạm quan trắc chuẩn đang hoạt động và 32 trạm cảm biến đã hết hạn sử dụng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai lắp đặt 76 thiết bị cảm biến đo nhanh đo chất lượng không khí tại Hà Nội, nhằm bổ sung dữ liệu đầu vào cho mô hình dự báo chất lượng không khí, hỗ trợ phát hiện những khu vực có dấu hiệu suy giảm chất lượng không khí. Đây là bước đi cụ thể trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào mùa ô nhiễm cao điểm, khi chỉ số chất lượng không khí tại nhiều khu vực liên tục ở mức xấu và rất xấu trong những ngày giữa tháng 11/2026.

Một trong những điểm nghẽn trong kiểm soát ô nhiễm không khí tại Hà Nội hiện nay là mạng lưới quan trắc còn thiếu và chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Hiện thành phố Hà Nội có 2 trạm quan trắc chuẩn đang hoạt động, trong khi 32 trạm cảm biến đã hết thời hạn sử dụng và tạm dừng vận hành. Với mật độ điểm đo thưa thớt như vậy, cơ quan quản lý khó nhận diện đầy đủ diễn biến ô nhiễm theo từng khu vực, từng thời điểm trong ngày, đặc biệt trong các đợt ô nhiễm cao khi điều kiện thời tiết bất lợi. Việc bổ sung 76 thiết bị cảm biến đo nhanh được kỳ vọng sẽ lấp khoảng trống này, giúp Hà Nội có bức tranh chi tiết hơn về chất lượng không khí trên toàn địa bàn.

Mạng lưới quan trắc còn thiếu, 76 cảm biến mới lấp khoảng trống

Để nhận diện đầy đủ hơn diễn biến ô nhiễm không khí, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hỗ trợ Hà Nội mở rộng mạng lưới thiết bị cảm biến đo nhanh, tăng mật độ thu thập dữ liệu tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm. Cụ thể, từ đầu năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai lắp đặt 125 thiết bị cảm biến đo nhanh tại Hà Nội và các tỉnh lân cận. Các thiết bị này bổ sung dữ liệu đầu vào cho mô hình dự báo chất lượng không khí, đồng thời hỗ trợ phát hiện những khu vực có dấu hiệu suy giảm chất lượng không khí.

Đến tháng 10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã lắp đặt 98/125 thiết bị dự kiến tại khu vực miền Bắc, trong đó trên địa bàn Hà Nội đã lắp đặt 76 thiết bị. Con số này cho thấy chương trình mở rộng mạng lưới quan trắc đã đi được phần lớn chặng đường sau gần hai năm triển khai, từ khi mới chỉ là kế hoạch được công bố vào tháng 9/2025 với mục tiêu lắp đặt tối thiểu 50 thiết bị và có thể mở rộng lên tới 125 thiết bị. Khi đó, Cục Môi trường cho biết thời gian lắp đặt dự kiến hoàn thành trong tháng 9, nhưng trên thực tế việc triển khai kéo dài hơn và đến tháng 10/2026 mới đạt 98/125 thiết bị tại miền Bắc.

Dữ liệu từ hệ thống cảm biến mới sẽ giúp xác định chính xác các khu vực ô nhiễm nặng, làm đầu vào cho mô hình dự báo, cảnh báo chất lượng không khí mà Cục Môi trường đang phối hợp với Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu xây dựng, phấn đấu đạt thời gian dự báo từ 3 ngày trở lên. Khi mô hình dự báo vận hành ổn định, Hà Nội có thể cảnh báo sớm cho người dân trước các đợt ô nhiễm cao, thay vì chỉ công bố chỉ số sau khi ô nhiễm đã xảy ra. Đây cũng là cơ sở để thành phố chủ động triển khai các biện pháp ứng phó theo từng cấp độ ô nhiễm, từ khuyến cáo sức khỏe đến điều tiết giao thông và hoạt động xây dựng.

Theo ông Lê Thanh Nam, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, ngành nông nghiệp và môi trường Hà Nội đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đo đạc, dự báo diễn biến ô nhiễm, chuẩn bị phương án ứng phó với những đợt ô nhiễm cao khi điều kiện thời tiết bất lợi. Bên cạnh đó, Sở cũng đề nghị tăng cường kiểm tra đột xuất tại các xã, phường và bổ sung nhiệm vụ xử lý nước thải làng nghề vào chương trình công tác. Những đề xuất này cho thấy Hà Nội không chỉ trông chờ vào hệ thống cảm biến mới, mà còn siết chặt quản lý các nguồn thải ngay tại cơ sở, nơi nhiều điểm ô nhiễm nhỏ lẻ vẫn chưa được kiểm soát thường xuyên.

ha-noi-haze-detik-1794802528.jpg
Hà Nội chìm trong sương mù do ô nhiễm không khí. (Ảnh minh họa)

Mùa ô nhiễm đang cao điểm, Hà Nội nhiều ngày trong nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới

Việc lắp đặt 76 cảm biến diễn ra đúng lúc Hà Nội đang trải qua đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng kéo dài từ tháng 10 đến nay và chưa có dấu hiệu dừng lại. Sáng 13/11, hệ thống theo dõi chất lượng không khí của Bộ Tài nguyên và Môi trường ghi nhận một màu tím bao trùm Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Giang và các tỉnh đồng bằng sông Hồng với chỉ số ô nhiễm không khí rất cao. Tại Hà Nội, ghi nhận ở cả hai điểm đo tại 556 Nguyễn Văn Cừ và cổng Đại học Bách khoa Hà Nội đều ở ngưỡng tím, riêng tại Đại học Bách khoa Hà Nội, chỉ số AQI lên tới 275 lúc 6 giờ sáng. Hệ thống theo dõi chất lượng không khí của Đại sứ quán Mỹ còn ghi nhận chỉ số AQI tại điểm đo ở ngõ 58 phố Từ Hoa, quận Tây Hồ lên tới trên 500, thuộc ngưỡng cực kỳ nguy hại. Theo hệ thống quan trắc IQAir, với chỉ số AQI ở mức 278, Hà Nội là thành phố ô nhiễm không khí đứng thứ 2 thế giới trong ngày 13/11, với 2 trạm đo ở quận Tây Hồ và quận Hai Bà Trưng ghi nhận chỉ số AQI màu tím lần lượt ở mức 297 và 231.

Sang sáng 14/11, bầu trời Hà Nội tiếp tục mù mịt, tầm nhìn bị hạn chế nghiêm trọng. Theo dữ liệu từ ứng dụng IQAir vào lúc 8 giờ 30 ngày 14/11, chỉ số chất lượng không khí tại Hà Nội đạt 167, xếp thứ 6 trong danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Tại nhiều điểm quan trắc trong thành phố, mức độ ô nhiễm còn nghiêm trọng hơn mức trung bình: Khu vực Quảng An, phường Tây Hồ có lúc AQI vượt 200; Xuân Tảo, Cổ Nhuế đạt trên 190; Phú Thượng đạt 181. Một số khu vực tại Ba Đình và Tây Hồ xuất hiện mức ô nhiễm màu tím, tương ứng với mức rất xấu. Đến sáng 15/11, tình hình chưa cải thiện: Theo dữ liệu IQAir lúc 8 giờ 30 ngày 15/11, AQI tại Hà Nội đạt 170, thuộc nhóm không lành mạnh, trong khi một số khu vực ghi nhận chỉ số vượt ngưỡng 200 như Quảng Khánh 206, khu đô thị Ciputra 210 và Ba Đình lên tới 230. Nồng độ bụi mịn PM2.5 buổi tối 14/11 đạt 76 µg/m³, còn PM10 ở mức 93,5 µg/m³.

Theo thang đánh giá chất lượng không khí gồm 6 cấp độ, AQI từ 0-50 được xếp loại tốt; 51-100 là trung bình; 101-150 là kém; 151-200 là xấu; 201-300 là rất xấu và trên 300 là nguy hại. Với các mức AQI phổ biến 160-230 trong những ngày giữa tháng 11/2026, chất lượng không khí tại Hà Nội đã ở mức xấu đến rất xấu, tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe người dân, đặc biệt là nhóm nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp.

Ô nhiễm không khí tại Hà Nội tăng cao do nhiều yếu tố như: Khí thải công nghiệp, đốt rơm rạ tràn lan, ùn tắc giao thông, xây dựng, sử dụng than tổ ong. Theo dữ liệu từ Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bụi thứ cấp đóng góp khoảng 27% lượng phát thải PM2.5 tại các đô thị lớn như Hà Nội. Bối cảnh chung cũng đáng lo ngại: Việt Nam hiện đứng thứ 22-23 trong số các quốc gia ô nhiễm không khí nặng nề nhất toàn cầu và là quốc gia có chất lượng không khí kém thứ hai trong khu vực ASEAN. Năm 2023, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình tại nước ta cao gần 6 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới. Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho biết, trong 11 tháng năm 2025, Hà Nội đã ghi nhận nhiều ngày nồng độ PM2.5 vượt ngưỡng xấu và rất xấu, cho thấy ô nhiễm không khí tại Thủ đô không còn là hiện tượng theo đợt ngắn mà đã trở thành vấn đề kéo dài qua nhiều mùa.

Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng đang triển khai nhiều công cụ giám sát mới. Thời gian tới, Cục Viễn thám Quốc gia sẽ sử dụng thiết bị bay không người lái để giám sát đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và bụi từ các công trường xây dựng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang khẩn trương trình Thủ tướng ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời gấp rút hoàn thiện để trình lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành, trước mắt tập trung vào hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM. Song song với đó, Hà Nội đang triển khai vùng phát thải thấp, với giai đoạn thí điểm tại Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 và đề xuất mở rộng thêm các khu vực trong giai đoạn tiếp theo.

giao-thong-khoi-bui-1794802640.jpg
Ùn tắc giao thông là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí tại Hà Nội. (Ảnh minh họa)

Tổ công tác theo Quyết định 3414 và chương trình công tác năm 2027

Cùng với việc mở rộng mạng lưới cảm biến, Hà Nội đang kiện toàn bộ máy xử lý ô nhiễm môi trường. Theo báo cáo của Văn phòng Thành ủy, Tổ công tác về giải quyết điểm nghẽn ô nhiễm môi trường được thành lập theo Quyết định số 3414-QĐ/TU ngày 30/10/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy. Dự thảo Chương trình công tác năm 2027 của Tổ công tác tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ gồm quản lý chất lượng không khí, quản lý chất thải rắn và cải thiện môi trường nước. Việc đặt quản lý chất lượng không khí lên đầu trong ba nhóm nhiệm vụ cho thấy Thành ủy Hà Nội xác định đây là ưu tiên cấp bách nhất trong công tác môi trường của Thủ đô năm 2027.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chương trình, xác định rõ những nhiệm vụ cần ưu tiên, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Đối với các dự án xử lý rác còn vướng mắc, phải làm rõ từng thủ tục, hạng mục chậm tiến độ và đơn vị có trách nhiệm tháo gỡ, bảo đảm các mục tiêu cải thiện môi trường được triển khai theo lộ trình cụ thể. Yêu cầu này gắn trách nhiệm cụ thể với từng cơ quan, đơn vị, tránh tình trạng chương trình công tác được ban hành nhưng không có đầu mối chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ và kết quả.

Với 76 cảm biến mới tại Hà Nội, cùng Tổ công tác theo Quyết định 3414-QĐ/TU và chương trình công tác năm 2027 đang được hoàn thiện, Thủ đô đã có thêm công cụ và bộ máy để ứng phó với mùa ô nhiễm. Dữ liệu quan trắc dày hơn sẽ giúp mô hình dự báo chất lượng không khí vận hành chính xác hơn, từ đó thành phố có thể cảnh báo sớm cho người dân và triển khai kịp thời các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm trong những đợt cao điểm. Đây là bước đi cụ thể để biến mục tiêu cải thiện chất lượng không khí từ chủ trương thành hành động trên thực tế, trong bối cảnh Hà Nội đang phải đối mặt với áp lực ô nhiễm ngày càng lớn từ giao thông, xây dựng và các hoạt động sản xuất trên địa bàn.

Đăng ký đặt báo