UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Kế hoạch số 443/KH-UBND nhằm thực hiện Kế hoạch số 96-KH/TU ngày 23/9/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới và Chương trình hành động số 31-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị về thực hiện Kết luận số 75-KL/TW. Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, Thanh Hóa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, chủ động phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm, giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc và cải thiện chất lượng môi trường sống, đồng thời bảo tồn thiên nhiên, phục hồi hệ sinh thái, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, nâng cao khả năng chống chịu, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.
Kế hoạch được ban hành trong bối cảnh Thanh Hóa là một trong những tỉnh có diện tích tự nhiên lớn, địa hình đa dạng từ miền núi, trung du đến đồng bằng ven biển, với nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu kinh tế đang phát triển nhanh, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý môi trường. Việc cụ thể hóa Kết luận số 75-KL/TW bằng một kế hoạch hành động của tỉnh cho thấy Thanh Hóa xác định bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu không phải là nhiệm vụ riêng của một ngành, mà là nội dung xuyên suốt trong mọi quyết định phát triển kinh tế, xã hội của địa phương trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.
18 chỉ tiêu đến năm 2030, trọng tâm là quan trắc, xử lý nước thải và rác thải
Kế hoạch cho thấy, đến năm 2030, Thanh Hóa phấn đấu hoàn thành 18 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2026-2030, bao phủ toàn diện các lĩnh vực quản lý môi trường, từ quan trắc, kiểm soát nguồn thải đến xử lý chất thải, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo đảm nước sạch nông thôn và phát triển kinh tế xanh. Mỗi chỉ tiêu được giao cho một cơ quan chủ trì theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo, trong khi UBND các xã, phường tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm, thẩm quyền trên địa bàn. Cách phân công này gắn trách nhiệm cụ thể với từng cơ quan, địa phương, tránh tình trạng kế hoạch ban hành xong nhưng không có đầu mối chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ.
Các chỉ tiêu trọng tâm gồm: Bố trí chi sự nghiệp bảo vệ môi trường hằng năm; 100% nguồn nước thải, khí thải lớn được quan trắc tự động, liên tục; 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường; 95% chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh được thu gom, xử lý, trong đó khu vực nông thôn đạt 85%, tỷ lệ chôn lấp trực tiếp dưới 30% lượng chất thải được thu gom; duy trì tỷ lệ che phủ rừng từ 54,5% trở lên; 80% hộ dân sinh sống tại nơi có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất được di dời đến nơi an toàn.
Bên cạnh các chỉ tiêu trọng tâm nêu trên, Kế hoạch còn đặt ra nhiều chỉ tiêu quan trọng khác, gồm: Tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị tại các đô thị loại I thu gom, xử lý đạt quy chuẩn môi trường; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt khu vực nông thôn được thu gom, xử lý; tỷ lệ diện tích khu bảo tồn biển, ven biển so với diện tích tự nhiên vùng biển của tỉnh; tỷ lệ hộ dân tại vùng thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở an toàn; tỷ trọng kinh tế xanh trong GRDP của tỉnh; tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp của tỉnh; mức giảm tiêu hao năng lượng tính trên GRDP hằng năm; số công trình xây dựng xanh được chứng nhận trên địa bàn tỉnh; mức giảm phát thải khí nhà kính của tỉnh so với kịch bản phát triển thông thường; tỷ lệ dân số nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh; tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sạch theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế.
Nhóm chỉ tiêu về quan trắc và xử lý nước thải, khí thải cho thấy Thanh Hóa chuyển mạnh sang quản lý môi trường bằng dữ liệu và công nghệ. Khi 100% nguồn thải lớn được quan trắc tự động, liên tục, cơ quan quản lý có thể phát hiện kịp thời các trường hợp xả thải vượt quy chuẩn, thay vì chỉ kiểm tra định kỳ hoặc xử lý sau khi sự cố đã xảy ra. Yêu cầu 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường cũng đặt ra thách thức không nhỏ, bởi nhiều cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện vẫn thiếu hệ thống xử lý nước thải tập trung, đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn trong những năm tới.

Rừng tại Thanh Hóa được duy trì độ che phủ từ 54,5% trở lên theo Kế hoạch số 443/KH-UBND. (Ảnh minh họa)
Điểm tựa từ hiện trạng: Rừng giữ mức 54%, rác thu gom đạt 93,68%
Các chỉ tiêu của Kế hoạch số 443/KH-UBND được xây dựng trên nền tảng kết quả mà Thanh Hóa đã đạt được trong năm 2025. Theo đánh giá tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức ngày 14/1/2026, trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 sản lượng lương thực của tỉnh đạt 1,5 triệu tấn, bằng 100% kế hoạch; tỷ lệ che phủ rừng ước đạt 54%, đạt 100% kế hoạch; tỷ lệ hộ gia đình nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh ước đạt 98,5%; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý ước đạt 93,68%, vượt 1,7% kế hoạch.
Cụ thể hơn, trong 9 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng của Thanh Hóa đạt 53,97%, giữ vững vị trí trong nhóm các tỉnh có độ che phủ rừng cao của cả nước; tỷ lệ dân số nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 98,35%; tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt đạt 92,8%. Trong lâm nghiệp, Thanh Hóa duy trì ổn định khoảng 600.000 ha rừng được bảo vệ, trồng mới hơn 9.250 ha rừng. Ở góc độ quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã thẩm định và phê duyệt 45 báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp 25 giấy phép môi trường và hỗ trợ vận hành nhiều dự án xử lý rác đang được người dân quan tâm như Nhà máy xử lý rác Đông Nam và các dự án đốt rác phát điện tại Bỉm Sơn, Sao Vàng.
So với các kết quả đã đạt được, mục tiêu 95% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý vào năm 2030 chỉ cao hơn khoảng 1,3 điểm phần trăm so với mức 93,68% của năm 2025, cho thấy chỉ tiêu này hoàn toàn khả thi nếu tỉnh duy trì được nhịp độ đầu tư và quản lý như hiện nay. Tuy nhiên, thách thức nằm ở khu vực nông thôn, nơi mục tiêu đặt ra là 85%, và ở yêu cầu giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp xuống dưới 30%, bởi phần lớn rác thải sinh hoạt hiện nay vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Để đạt được mục tiêu này, Thanh Hóa sẽ phải đẩy nhanh các dự án xử lý rác bằng công nghệ đốt phát điện, đồng thời thúc đẩy phân loại chất thải tại nguồn để tăng tỷ lệ tái chế, tái sử dụng.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cũng thẳng thắn nhìn nhận những áp lực còn tồn tại. Một số khu vực vẫn xảy ra tình trạng ô nhiễm từ sản xuất, chăn nuôi; chất thải rắn sinh hoạt tăng nhanh; trong khi nhiều dự án xử lý rác quy mô lớn chậm tiến độ hoặc gặp khó khăn về quỹ đất, thủ tục. Những khó khăn này chính là lý do Kế hoạch số 443/KH-UBND nhấn mạnh việc bố trí kinh phí sự nghiệp bảo vệ môi trường hằng năm, rà soát cơ chế, chính sách hiện hành và huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư hạ tầng môi trường.
Ở tầm quốc gia, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 đã đặt ra các chỉ tiêu chủ yếu cho giai đoạn 2026-2030, trong đó có yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường; 100% nguồn nước thải, khí thải lớn được quan trắc tự động, liên tục; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 95%; duy trì tỷ lệ che phủ rừng 42%; 70% số hộ dân thuộc khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở an toàn; 80% hộ dân ở nơi có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất được di dời đến nơi an toàn; tỷ trọng kinh tế xanh đạt 10% GDP; tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt tối thiểu 26,1%; phát thải khí nhà kính quốc gia giảm ít nhất 9% so với kịch bản phát triển thông thường. Kế hoạch của Thanh Hóa đã cụ thể hóa các chỉ tiêu này cho phù hợp với điều kiện của tỉnh, trong đó mục tiêu che phủ rừng từ 54,5% trở lên cao hơn đáng kể so với mục tiêu 42% của cả nước, phản ánh lợi thế về diện tích rừng và truyền thống bảo vệ rừng của địa phương.

Phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn là một trong những giải pháp được Thanh Hóa đẩy mạnh để đạt mục tiêu 95% rác thải được thu gom, xử lý vào năm 2030. (Ảnh minh họa)
Nhiệm vụ, giải pháp và tầm nhìn đến năm 2045
Để thực hiện được các mục tiêu trên, Thanh Hóa đưa ra nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu. Trước hết là tăng cường tuyên truyền, giáo dục, phát huy vai trò của hệ thống chính trị, doanh nghiệp và Nhân dân. Kế hoạch yêu cầu tổ chức quán triệt, tuyên truyền sâu rộng Kế hoạch số 96-KH/TU ngày 23/9/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chương trình hành động số 31-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 208 của Chính phủ và các chủ trương, quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, lồng ghép các nội dung này vào chương trình công tác, hoạt động giáo dục, phổ biến pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn.
Kế hoạch cũng yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đưa nội dung bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu vào hoạt động của cơ quan, đơn vị, trường học và cộng đồng dân cư; phối hợp với cấp ủy, tổ chức đảng trong công tác quán triệt, tuyên truyền theo Kế hoạch số 96-KH/TU ngày 23/9/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Đồng thời, tỉnh sẽ phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, các tổ chức chính trị, xã hội và cơ quan báo chí trong công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, lan tỏa lối sống xanh, tiêu dùng xanh, sản xuất sạch, phân loại chất thải tại nguồn và xây dựng văn hóa môi trường. Các mô hình, sáng kiến, cách làm hiệu quả sẽ được phát hiện, khuyến khích, nhân rộng, đồng thời tiếp thu, giải trình ý kiến giám sát, phản biện xã hội theo quy định.
Nhóm giải pháp thứ hai là rà soát, sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai, đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản và đa dạng sinh học. Tỉnh sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của cấp tỉnh, cấp xã; kịp thời phát hiện, đề xuất tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Yêu cầu bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính và phòng, chống thiên tai sẽ được lồng ghép vào quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh.
Về nguồn lực, Kế hoạch yêu cầu rà soát, tham mưu bố trí kinh phí sự nghiệp bảo vệ môi trường hằng năm theo quy định của pháp luật và khả năng cân đối ngân sách; ưu tiên các nhiệm vụ cấp bách về xử lý chất thải, quan trắc, cảnh báo môi trường, xây dựng hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu và xử lý các khu vực ô nhiễm; nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách. Tỉnh cũng sẽ rà soát cơ chế, chính sách hiện hành; ban hành theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ về tài chính, tín dụng, đất đai, khoa học và công nghệ nhằm thu hút các nguồn lực đầu tư cho bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh. Việc đẩy mạnh xã hội hóa, hợp tác công tư, huy động, sử dụng hiệu quả vốn ODA, vốn vay ưu đãi, viện trợ, tài chính xanh và các nguồn lực hợp pháp khác được xác định là hướng đi quan trọng để đầu tư hạ tầng môi trường, phát triển năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và bố trí dân cư tại khu vực có nguy cơ thiên tai.
Ngoài ra, Thanh Hóa cũng tiến hành các nhiệm vụ, giải pháp như: Giải quyết các vấn đề bức xúc; phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai; đẩy mạnh chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, carbon thấp; quản lý phát thải khí nhà kính; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực; đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế.
Bên cạnh mục tiêu đến năm 2030, Kế hoạch cũng đặt mục tiêu cho tầm nhìn đến năm 2045, cụ thể: Thanh Hóa có môi trường sống trong lành, an toàn, hài hòa với thiên nhiên; tài nguyên được quản lý, khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả; đa dạng sinh học và các hệ sinh thái quan trọng được bảo tồn, phục hồi; khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu được nâng cao. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp trở thành những phương thức phát triển quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Với Kế hoạch số 443/KH-UBND, Thanh Hóa đã có lộ trình cụ thể để biến các chủ trương lớn của Trung ương thành hành động trên địa bàn, gắn bảo vệ môi trường với nâng cao chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững. Việc hoàn thành 18 chỉ tiêu đến năm 2030 sẽ là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả thực thi của kế hoạch, đồng thời tạo nền tảng để tỉnh hướng tới tầm nhìn năm 2045 với môi trường sống trong lành, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp trở thành phương thức phát triển chủ đạo.