Cơ sở dữ liệu đất đai được đẩy nhanh, hướng tới sổ đỏ trên VNeID

Hoàn thiện hành lang pháp lý trước khi cấp sổ đỏ điện tử

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 16/9, ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, cho biết cơ quan này đang nghiên cứu, đánh giá khả năng áp dụng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dưới dạng điện tử.

Theo ông Mai Văn Phấn, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng dự thảo nội dung phôi Giấy chứng nhận điện tử và trao đổi với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an, trong đó có Cục C06, C12. Đây là bước chuẩn bị cho mục tiêu đưa Giấy chứng nhận điện tử lên môi trường số, hướng tới tích hợp vào ứng dụng VNeID.

Tuy nhiên, việc xây dựng phôi mới chỉ là một phần trong quá trình chuẩn bị. Để Giấy chứng nhận điện tử có thể được đưa vào sử dụng trên thực tế, nhiều điều kiện về pháp lý, quy trình hành chính, hạ tầng dữ liệu và khả năng kết nối giữa các hệ thống vẫn cần được hoàn thiện. Một trong những yêu cầu được đặt ra trước tiên là hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến Giấy chứng nhận điện tử trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai. Theo ông Mai Văn Phấn, cần xác lập rõ giá trị pháp lý của Giấy chứng nhận điện tử, đồng thời bảo đảm sự thống nhất về giá trị pháp lý giữa bản điện tử và bản giấy.

Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi khi chuyển một thủ tục vốn dựa nhiều vào giấy tờ vật lý sang môi trường số, Giấy chứng nhận điện tử không thể chỉ được xem như một bản sao phục vụ tra cứu. Loại giấy tờ này cần có cơ sở pháp lý đầy đủ để được sử dụng trong các thủ tục và giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Cùng với việc hoàn thiện quy định, Cục Quản lý đất đai đang tiến hành tái cấu trúc một số quy trình, thủ tục hành chính theo hướng điện tử toàn trình. Các địa phương được hướng dẫn lựa chọn những thủ tục có tính khả thi để từng bước triển khai trên môi trường điện tử. Việc này nhằm tạo nền tảng cho quá trình chuyển từ phương thức xử lý hồ sơ truyền thống sang quy trình số, qua đó hỗ trợ mục tiêu triển khai Giấy chứng nhận điện tử trong tương lai.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý đất đai, quá trình này không chỉ đơn thuần là số hóa một loại giấy tờ mà còn liên quan đến việc thay đổi toàn bộ quy trình xử lý phía sau. Dữ liệu về thửa đất, chủ sử dụng, tài sản gắn liền với đất và các thông tin liên quan phải được chuẩn hóa, xác thực và có khả năng kết nối giữa các cơ quan. Do đó, cơ sở dữ liệu đất đai được xem là một trong những nền tảng quan trọng nhất của quá trình này.

Hiện Cục Quản lý đất đai đang tiếp tục hướng dẫn, chỉ đạo và đôn đốc các địa phương hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ và bảo đảm chất lượng, đây sẽ là nguồn thông tin phục vụ việc giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện để triển khai các dịch vụ đất đai trên môi trường số.

Không dừng ở việc hoàn thiện dữ liệu trong ngành, cơ sở dữ liệu đất đai còn được định hướng kết nối với các hệ thống dữ liệu khác. Thông tin dân cư có thể được sử dụng để xác thực nhân thân của cá nhân tham gia giao dịch, trong khi thông tin về pháp nhân phục vụ việc xác minh chủ thể liên quan. Cục Quản lý đất đai cũng phối hợp với Cục Thuế, Bộ Tài chính để kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất khi thực hiện các giao dịch.

Hơn 68 triệu thửa đất đã được xây dựng dữ liệu

Cùng với việc chuẩn bị cho Giấy chứng nhận điện tử, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên cả nước cũng đang được đẩy mạnh. Theo ông Mai Văn Phấn, đến cuối tháng 8, tổng số thửa đất được rà soát, cập nhật tại 34 tỉnh, thành phố đạt 102,96 triệu thửa. Trong số này, hơn 68,2 triệu thửa đất đã được đồng bộ dữ liệu. Đáng chú ý, khoảng 47,7 triệu thửa đất đã đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, trong khi hơn 20,5 triệu thửa vẫn cần tiếp tục bổ sung, chỉnh lý và hoàn thiện thông tin.

Theo thông tin được cung cấp tại họp báo, số thửa đất đạt yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống” hiện tương đương khoảng 70% số dữ liệu đã được xây dựng. Mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 80% trong năm 2026 được đánh giá là có khả năng đáp ứng. Với những khu vực còn phải tiến hành đo đạc mới hoặc đo đạc chỉnh lý, các cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi và cập nhật tiến độ của từng địa phương, hướng tới hoàn thành trong năm 2027.

Khối lượng công việc hiện nay lớn hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Nếu trước đây việc xây dựng dữ liệu đất đai chủ yếu được thực hiện theo từng khu vực, từng địa bàn, thì hiện nhiệm vụ được triển khai đồng bộ trên 34 tỉnh, thành phố với 3.321 đơn vị cấp xã. Quy mô này đặt ra yêu cầu lớn về nhân lực. Bên cạnh lực lượng chuyên môn thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai, công an khu vực và cán bộ địa phương, tại một số nơi, sinh viên và giáo viên cũng được huy động để hỗ trợ đối soát thông tin.

Nguồn lực tài chính cũng là vấn đề được đặt ra trong quá trình triển khai. Dù Bộ Chính trị và Chính phủ đã có chủ trương bố trí kinh phí, nguồn lực thực tế tại một số địa phương vẫn còn hạn chế. Một khó khăn khác liên quan đến quy trình lựa chọn đơn vị tư vấn. Theo quy định trước đây, việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải thực hiện theo hình thức đấu thầu rộng rãi. Trong khi đó, nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đang được yêu cầu triển khai trong thời gian ngắn. Các địa phương phải đồng thời thực hiện nhiều công đoạn từ phê duyệt, bố trí nguồn vốn đến lựa chọn đơn vị tư vấn.

Về mặt kỹ thuật, yêu cầu xây dựng dữ liệu cũng đang được mở rộng. Nếu trước đây việc thu thập và xây dựng dữ liệu chủ yếu tập trung vào những thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận, thì mục tiêu hiện nay là hướng tới 100% thửa đất đều có dữ liệu. Điều này đồng nghĩa với việc các cơ quan chức năng không chỉ tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu hiện có mà còn phải bổ sung thông tin đối với những thửa đất chưa đầy đủ dữ liệu, xử lý các trường hợp thiếu hoặc chưa chính xác và cập nhật những biến động phát sinh.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Giấy chứng nhận điện tử và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai có mối quan hệ chặt chẽ. Một Giấy chứng nhận điện tử chỉ có thể vận hành hiệu quả khi dữ liệu nền tảng được chuẩn hóa, có khả năng xác thực và được kết nối với các hệ thống liên quan.