Đấu giá đất ở: Giữ mức đặt trước 20-50%, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc

Sáng 20/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), trong đó bổ sung các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá, quy định khung tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở và tăng cường bảo vệ người mua tài sản ngay tình.

Giữ khung tiền đặt trước 20-50%, quy định rõ cơ chế bốc thăm

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật.

Về tiền đặt trước tại Điều 35, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật bổ sung khoản 10, giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định. Việc xác định mức tiền phải phù hợp với tính chất từng loại tài sản và điều kiện thực tiễn tại địa phương, tránh tạo ra rào cản bất hợp lý đối với người có nhu cầu tham gia đấu giá.

202611200814093899179513729799817763205396530695032101422898226155568b98a1a232731ecdbd819c473b633d796-17951409545091132985341-1795153518.jpg
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật.

Theo thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở, các quy định về tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP bước đầu phát huy tác dụng, số trường hợp trúng đấu giá nhưng không thực hiện nghĩa vụ tài chính giảm đáng kể.

Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026. Trong khi đó, số thửa, lô đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889. Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả cũng giảm từ 35 xuống 11.

Từ kết quả thực tiễn, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng người tham gia trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây ảnh hưởng đến thị trường bất động sản.

Một nội dung khác được thảo luận là quy định tại khoản 3 Điều 36 về việc người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm. Một số ý kiến đề nghị bỏ quy định này vì cho rằng chưa bảo đảm quyền không trả giá và chưa phù hợp với tính chất cạnh tranh về giá; đồng thời yêu cầu làm rõ khả năng ngăn ngừa thông đồng của cơ chế bốc thăm.

Giải trình vấn đề trên, Chính phủ cho biết người tham gia đã tự nguyện đăng ký, được thông báo trước về giá khởi điểm và quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước rồi mới quyết định tham dự. Vì vậy, việc coi sự tham gia là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai được xác định trên cơ sở gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt một mức giá chưa được biết trước.

Quy định này nhằm ngăn tình trạng nhiều người đăng ký tham gia nhưng thông đồng, đồng loạt không trả giá, khiến cuộc đấu giá không thành, kéo dài thời gian xử lý tài sản và phát sinh chi phí.

Theo dự thảo Luật, người tham gia không bị buộc phải trả cao hơn giá khởi điểm. Trường hợp có nhiều người cùng chấp nhận mức giá này nhưng không ai trả cao hơn, việc bốc thăm được sử dụng để lựa chọn người trúng đấu giá, bảo đảm tính khách quan, công khai và bình đẳng.

Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá. Trường hợp tất cả người tham dự từ chối bốc thăm, cuộc đấu giá không thành; người từ chối được coi là rút lại giá đã trả và bị xử lý tiền đặt trước theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 41. Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội giữ quy định này.

Bổ sung trường hợp bị cấm đấu giá, bảo vệ người mua ngay tình

Đối với các biện pháp cấm tham gia đấu giá tại Điều 58, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật bổ sung hai trường hợp bị cấm, gồm người trúng đấu giá từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá. Các trường hợp này được bổ sung bên cạnh hành vi vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá.

Theo Chính phủ, việc bổ sung nhằm xử lý vi phạm ở nhiều giai đoạn khác nhau của quá trình đấu giá, tăng tính răn đe và phòng ngừa tình trạng trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả để trục lợi. Quy định được nghiên cứu trên cơ sở tổng kết thực tiễn và kết quả thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP.

20261120081801215917951375963369069874860937922503g35871899764842900010178478bb41380f96ef2e0505301e053-17951412420351015751015-1795153358.jpg
Các đại biểu tham dự.

Về đấu giá trực tuyến, Luật quy định hai nhóm tài sản bắt buộc phải thực hiện thông qua Hệ thống đấu giá trực tuyến quốc gia. Nhóm thứ nhất là một số tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, với phạm vi và ngưỡng giá khởi điểm do Chính phủ quy định. Nhóm thứ hai là quyền sử dụng đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt dự án đầu tư.

Đối với các tài sản còn lại, trong đó có quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, Luật khuyến khích áp dụng hình thức đấu giá trực tuyến.

Trước đó, Chính phủ đề xuất bắt buộc đấu giá trực tuyến đối với một số tài sản công có giá khởi điểm từ 200 triệu đồng. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Luật không ấn định mức giá cụ thể mà giao Chính phủ quy định, phù hợp với điều kiện hạ tầng công nghệ và thực tiễn triển khai.

Một điểm đáng chú ý khác là quy định bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình, đặc biệt đối với tài sản được đưa ra đấu giá trong quá trình thi hành án dân sự.

Theo Điều 7, cơ quan nhà nước có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của người mua tài sản đấu giá ngay tình. Người mua được xác lập quyền sở hữu tài sản trong trường hợp có người thứ ba tranh chấp quyền sở hữu. Nếu bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi hoặc hủy bỏ sau khi tài sản đã được đấu giá thành, nhưng trình tự, thủ tục đấu giá được thực hiện đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản, tài sản vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua ngay tình.

Bên cạnh đó, Điều 61 quy định trách nhiệm của các bên khi kết quả đấu giá bị hủy do vi phạm trình tự, thủ tục. Theo đó, các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận. Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền; bên gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.

Các quy định này được xây dựng nhằm bảo đảm quyền lợi của người mua tài sản đấu giá ngay tình, đồng thời xác định rõ trách nhiệm hoàn trả và bồi thường khi kết quả đấu giá bị hủy, phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự về bảo vệ quyền của người thứ ba ngay tình nhận được tài sản thông qua đấu giá.

Đăng ký đặt báo