Tại Hội thảo góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tổ chức ngày 27/8, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xác định đất đai là nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, việc sửa đổi Luật Đất đai cần hướng tới mục tiêu khơi thông nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương quản lý, thúc đẩy phát triển nhưng không để thất thoát tài sản công.
Từ góc độ doanh nghiệp, vấn đề quan trọng nhất là khả năng tiếp cận đất đai, chi phí sử dụng đất và thời gian hoàn tất thủ tục triển khai dự án. Vì vậy, chính sách đất đai cần tạo điều kiện để đất trở thành yếu tố đầu vào thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh.
VCCI cũng đề nghị bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Đất đai với Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng và các quy định liên quan. Cùng với đó là yêu cầu chuyển từ phương thức quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, giảm thủ tục trung gian, tăng phân cấp nhưng vẫn bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Một vấn đề được đặc biệt nhấn mạnh đó là công khai, minh bạch thông tin đất đai. Khi thông tin về quy hoạch và giá đất được tiếp cận đầy đủ, doanh nghiệp có thể cạnh tranh bằng năng lực thực hiện dự án thay vì phụ thuộc vào những nguồn thông tin không chính thức.
Thông tin về định hướng sửa đổi, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng theo hướng tinh gọn và đổi mới căn bản nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là Dự thảo dự kiến giảm từ khoảng 260 điều xuống còn 110 điều, tập trung vào các nguyên tắc chung, còn những nội dung chi tiết sẽ được hướng dẫn tại nghị định và thông tư.
Về giá đất, Dự thảo hướng tới cơ chế xác định trên cơ sở bảng giá và hệ số, bảo đảm sát với thị trường nhưng không để giá đất trở thành gánh nặng, làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh.
Đối với công tác quy hoạch, Ban soạn thảo nghiên cứu tích hợp quy hoạch đất đai, đô thị, nông thôn và quy hoạch ngành trên cùng đơn vị hành chính, qua đó tăng tính thống nhất trong quản lý.
Một điểm mới đáng chú ý khác là thay đổi tư duy về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Dự thảo hướng từ “bồi thường thiệt hại” sang “tái thiết cuộc sống”, không chỉ giải quyết vấn đề tiền bồi thường mà còn chú trọng bảo đảm chỗ ở, sinh kế và việc làm cho người bị thu hồi đất.
Với các dự án chậm tiến độ, thay vì thu hồi đất ngay sau 24 tháng, Dự thảo đề xuất sử dụng công cụ thuế lũy tiến để tạo áp lực đưa đất vào sử dụng. Cách tiếp cận này nhằm phân biệt giữa hành vi cố tình găm giữ đất với những dự án đã đầu tư nhưng gặp vướng mắc trong quá trình triển khai.
Dự thảo cũng hướng tới thống nhất quy trình chuyển nhượng dự án giữa pháp luật đất đai, đầu tư và thuế để giảm chồng chéo. Quy định về công chứng, chứng thực được đề xuất đưa ra khỏi Luật Đất đai, tạo điều kiện tiếp tục đơn giản hóa thủ tục khi cơ sở dữ liệu đất đai và hệ thống định danh dân cư được hoàn thiện.
Bên cạnh đó, Ban soạn thảo nghiên cứu luật hóa các cơ chế thí điểm đã phát huy hiệu quả, trong đó có chính sách về nhà ở thương mại trên đất không phải đất ở.
Những thay đổi đang được đề xuất cho thấy định hướng sửa đổi Luật Đất đai không chỉ nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, mà còn hướng tới đổi mới phương thức quản trị, nâng cao tính minh bạch và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.
