Xuất khẩu cá rô phi tiếp tục tăng
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm 2025. Đà tăng được ghi nhận tại một số thị trường, trong đó Brazil nổi lên với mức tăng đột biến, trong khi xuất khẩu sang Mỹ vẫn chịu sức ép.
Brazil tiếp tục là thị trường có mức tăng trưởng nổi bật nhất. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 8/2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang Brazil đạt 44 triệu USD, tăng 22.142% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng rất cao này chủ yếu xuất phát từ nền kim ngạch thấp của cùng kỳ, đồng thời cho thấy quy mô xuất khẩu sang thị trường này đã được mở rộng nhanh.
Với 44 triệu USD, Brazil hiện chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong 8 tháng, trở thành một trong những thị trường đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung của ngành hàng.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ đạt 21 triệu USD, giảm 48% so với cùng kỳ. Sức mua tại thị trường này chưa cho thấy sự phục hồi rõ rệt, trong khi lượng hàng tồn kho còn tương đối cao khiến các nhà nhập khẩu thận trọng hơn với đơn hàng mới. Diễn biến này tiếp tục tạo sức ép đối với xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tại một thị trường tiêu thụ lớn.
Tại Trung Đông và Nhật Bản, kết quả xuất khẩu tích cực hơn. Trong 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang Ả Rập Xê Út đạt 7 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ, tiếp tục là thị trường đóng góp đáng kể trong khu vực Trung Đông.
Tại Nhật Bản, xuất khẩu đạt 2 triệu USD, tăng 77%. Đáng chú ý, cá rô phi nước lợ của Việt Nam đã bắt đầu được đưa vào phân khúc sushi, sashimi. Đây là phân khúc có yêu cầu cao về chất lượng, kiểm soát môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc và chế biến. Việc tiếp cận nhóm sản phẩm này mở ra khả năng nâng giá trị cá rô phi thay vì chỉ tập trung vào phân khúc phổ thông.
Bên cạnh từng thị trường, xuất khẩu sang các nước thuộc Hiệp định CPTPP cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý. Trong 8 tháng đầu năm, kim ngạch đạt 6 triệu USD, tăng 50%, trong đó Nhật Bản và Mexico đóng góp đáng kể. Xuất khẩu sang EU đạt 4 triệu USD, tăng 7%, với Bỉ là một trong những thị trường tạo động lực tăng trưởng.
Tại châu Âu, nguồn cung một số loại cá thịt trắng khai thác tự nhiên hạn chế, trong khi giá ở mức cao, đang tạo thêm dư địa cho các loài cá nuôi có khả năng cung ứng ổn định. Trong bối cảnh này, cá rô phi có thể trở thành nguồn nguyên liệu thay thế ở một số phân khúc nếu đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, quy cách sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững.
Thị trường tỷ USD và bài toán nâng giá trị
Theo Fact.MR, thị trường cá rô phi toàn cầu được dự báo tăng từ 15,5 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 21 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng mức tăng 35,5%. Tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) dự kiến đạt 3,1% trong giai đoạn 2025-2035.
Quy mô thị trường cho thấy cá rô phi đã trở thành một ngành hàng thủy sản có giá trị đáng kể trên phạm vi toàn cầu. Nhu cầu được thúc đẩy bởi mức giá phù hợp, nguồn cung tương đối ổn định và khả năng chế biến đa dạng, phục vụ nhiều phân khúc tiêu dùng.
Trong bối cảnh đó, kim ngạch 90 triệu USD của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 vẫn còn khiêm tốn so với quy mô thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, mức tăng 43%, cùng sự mở rộng tại Brazil, Trung Đông, các nước CPTPP và việc bước đầu tiếp cận phân khúc sushi, sashimi tại Nhật Bản cho thấy thị trường xuất khẩu cá rô phi đang có thêm những hướng phát triển mới.
Cùng với mở rộng thị trường, yêu cầu đặt ra đối với ngành hàng là nâng cao giá trị sản phẩm. Với năng lực chế biến thủy sản và kinh nghiệm đáp ứng các tiêu chuẩn tại nhiều thị trường, doanh nghiệp có thể hướng đến đa dạng hóa sản phẩm, tăng tỷ trọng chế biến sâu và phát triển các dòng hàng phù hợp với yêu cầu riêng của từng thị trường.
Việc xuất khẩu tăng tại Brazil, Trung Đông, Nhật Bản và một số thị trường CPTPP cũng cho thấy dư địa đa dạng hóa thị trường của cá rô phi Việt Nam. Đặc biệt, việc cá rô phi nước lợ bước đầu tiếp cận phân khúc sushi, sashimi tại Nhật Bản cho thấy khả năng mở rộng sang các phân khúc có yêu cầu cao hơn về chất lượng và giá trị gia tăng.
Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị trường cũng đi kèm áp lực cạnh tranh. Cá rô phi là mặt hàng có nguồn cung lớn trên thế giới, với nhiều quốc gia đã hình thành vùng nuôi quy mô lớn, chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh và lợi thế về chi phí. Trong điều kiện đó, cạnh tranh dựa chủ yếu vào giá có thể tạo sức ép đối với khả năng duy trì lợi thế dài hạn của sản phẩm Việt Nam.
Mặt khác, để đáp ứng các thị trường có yêu cầu cao, chuỗi sản xuất cần được kiểm soát từ con giống, thức ăn, môi trường nuôi, dịch bệnh đến thu hoạch, chế biến và truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, yêu cầu về an toàn thực phẩm, chứng nhận bền vững và trách nhiệm môi trường tại nhiều thị trường đang ngày càng được chú trọng.
Như vậy, đà tăng xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm cho thấy cá rô phi Việt Nam đang mở rộng được thị trường tiêu thụ, nhưng quy mô xuất khẩu vẫn còn khoảng cách đáng kể so với thị trường toàn cầu. Việc tận dụng dư địa này sẽ phụ thuộc vào khả năng ổn định vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của từng thị trường.
