Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025, cả nước có khoảng 42.000 ha nuôi chuyên canh cá rô phi (bao gồm cá rô phi đen và cá diêu hồng), với sản lượng đạt 420.000 tấn, tăng 33% so với năm 2024. Các vùng sản xuất trọng điểm tập trung tại đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, trong đó nổi bật là các địa phương như Hải Phòng, Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long. Tại miền Trung, hoạt động nuôi cá rô phi phát triển tại Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Trị.
Cá rô phi được đánh giá có nhiều lợi thế như chủ động nguồn giống, tốc độ sinh trưởng nhanh, hệ số chuyển đổi thức ăn thấp và khả năng thích nghi rộng với nhiều môi trường từ nước ngọt đến nước lợ. Loài này phù hợp với nuôi thâm canh, sử dụng thức ăn công nghiệp, dễ chế biến và đáp ứng tốt nhu cầu tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu.
Hiện nay, cả nước có 510 nhà máy chế biến thủy sản đủ điều kiện xuất khẩu có thể tham gia chế biến cá rô phi. Một số doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực này gồm Nam Việt, NVD Seafood, Royal Queen Fish, De Heus, Mavin, Việt Trường, Xuyên Việt…
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 99 triệu USD, tăng 141% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng trưởng tiếp tục duy trì trong năm 2026 khi chỉ trong 2 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 23 triệu USD, tăng 242%. Ước tính quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 35 triệu USD, tăng gần 190% so với cùng kỳ.
Động lực tăng trưởng đến từ cả thị trường truyền thống và các thị trường mới nổi. Trong đó, Brazil chiếm tỷ trọng lớn nhất với 54%, tiếp đến là Mỹ với 17%. Đáng chú ý, việc Mỹ áp thuế cao đối với cá rô phi từ Trung Quốc và Brazil đã tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần, tạo dư địa phát triển trong dài hạn.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành cá rô phi vẫn đối mặt với không ít thách thức. Sản xuất còn phân tán, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ; chất lượng giống chưa đồng đều và còn phụ thuộc một phần vào nhập khẩu; trình độ kỹ thuật và quản lý môi trường chưa đồng đều. Bên cạnh đó, sản phẩm chế biến sâu còn hạn chế, giá trị gia tăng thấp; thương hiệu cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế chưa thực sự nổi bật.
Theo định hướng phát triển, năm 2026, cá rô phi sẽ được xem xét đưa vào nhóm đối tượng nuôi chủ lực, cùng với các loài có lợi thế khác. Trong Chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định cá rô phi là một trong những đối tượng nuôi tiềm năng, bên cạnh tôm và cá tra. Ngành cũng đang thúc đẩy tái cơ cấu theo hướng mở rộng diện tích nuôi công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, các địa phương được yêu cầu tăng cường quản lý vùng nuôi, kiểm soát chất lượng con giống, phát triển mô hình nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và các chứng nhận quốc tế. Việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định được xác định là yếu tố then chốt cho xuất khẩu.
VASEP nhận định, phát triển cá rô phi sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản, đặc biệt trong nhóm cá thịt trắng, đồng thời mở rộng cơ hội tại thị trường nội địa và các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu. Tuy nhiên, ngành cũng sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc – quốc gia có lợi thế về quy mô và chi phí sản xuất.
Dưới góc độ doanh nghiệp, Công ty CP Tập đoàn STP cho rằng, để cá rô phi trở thành ngành hàng mạnh, cần giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề như nâng cao chất lượng đàn bố mẹ, con giống, cải thiện kỹ thuật nuôi, thức ăn, tín dụng, tổ chức sản xuất theo hợp tác xã, truy xuất nguồn gốc và tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến.
Với tiềm năng lớn cùng những tín hiệu tăng trưởng tích cực, cá rô phi được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột mới của ngành thủy sản Việt Nam nếu được đầu tư đúng hướng và phát triển bền vững./.
