Hiệu quả từ những cây trồng mới
Với người nông dân, lựa chọn cây trồng từ lâu không chỉ là câu chuyện phù hợp thổ nhưỡng hay dễ chăm sóc. Điều quan trọng hơn là sản phẩm làm ra có nơi tiêu thụ và tạo được giá trị tương xứng với công sức bỏ ra.
Đây cũng là lý do gia đình ông Bùi Văn Hồng (67 tuổi, trú xóm Nam Lộc, xã Vạn An) quyết định rời bỏ một phần diện tích ngô, sắn vốn cho hiệu quả kinh tế không ổn định để chuyển sang trồng húng quế.
Trên 8 ha đất, ông Hồng lựa chọn cây húng quế bởi đây là loại cây tương đối dễ chăm sóc, có khả năng tái sinh nhanh và cho nhiều lứa thu hoạch trong năm. Nếu thời tiết thuận lợi, mỗi năm có thể thu hoạch từ 5-6 lứa.
Sau mỗi lần cắt, người dân chỉ cần xới đất nhẹ, bổ sung phân bón để cây tiếp tục đâm chồi, nảy lộc.
“Càng về những lứa sau, cây càng cho nhiều nhánh, sản lượng lá cũng cao hơn lứa đầu. Đặc biệt, được hợp tác xã (HTX) bao tiêu đầu ra nên chúng tôi yên tâm đầu tư chăm sóc”, ông Hồng chia sẻ.
Ngay ở lứa thu hoạch đầu tiên, mỗi sào húng quế của gia đình ông đã cho khoảng 9 tạ cành, lá tươi. Kết quả này càng củng cố niềm tin của gia đình vào hướng chuyển đổi cây trồng.
Tại Vạn An, HTX Dược liệu Vạn An đang đóng vai trò kết nối giữa người trồng và thị trường. HTX cung cấp giống, hướng dẫn quy trình sản xuất theo hướng sạch, tổ chức thu mua nguyên liệu sau thu hoạch và từng bước đưa sản phẩm vào chế biến.
Trong quá trình canh tác, người dân sử dụng ni-lông phủ đất để hạn chế cỏ dại, giữ ẩm, giảm công lao động và tạo nguồn nguyên liệu phù hợp cho quá trình chưng cất tinh dầu.
Đáng chú ý, người dân không chỉ bán nguyên liệu tươi mà còn thay đổi phương thức sản xuất bằng việc tham gia chưng cất, tiêu thụ tinh dầu thành phẩm. Theo tính toán, mỗi lít tinh dầu húng quế có giá trị khoảng 1,1 triệu đồng. Bình quân một sào húng quế có thể chưng cất khoảng 3 lít tinh dầu, tương đương giá trị thương mại khoảng 3,3 triệu đồng.
Ước tính, húng quế có thể mang lại doanh thu khoảng 180-240 triệu đồng/ha/năm; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 120-150 triệu đồng/ha/năm.
Hình thành vùng nguyên liệu
Ông Nguyễn Hữu Tình (xóm Đại Đồng, xã Vạn An) hiện có khoảng 12 ha trồng sả Java và húng quế. Ông Tình chia sẻ, trước khi quyết định mở rộng diện tích, điều người dân quan tâm nhất vẫn là đầu ra. Khi HTX đứng ra liên kết thu mua, nguyên liệu được đưa vào sơ chế, chưng cất và tìm kiếm thị trường, nỗi lo “được mùa, mất giá” phần nào được giải tỏa.
“Người dân không còn quá lo nguyên liệu bị tồn đọng sau thu hoạch nên mạnh dạn mở rộng diện tích. Có đầu ra ổn định thì việc sản xuất cũng chủ động hơn”, ông Tình cho biết.
Bà Nguyễn Thị Hương, Giám đốc HTX Dược liệu Vạn An, cho biết đơn vị hiện triển khai vùng trồng khoảng 30 ha cây dược liệu lấy tinh dầu. Trong đó, húng quế, sả Java cũng được xác định là cây có triển vọng. Trong điều kiện thuận lợi, năng suất sả Java có thể đạt trên 100 tấn cây tươi/ha/năm, cho nguồn thu khoảng 200 triệu đồng/ha.
Theo bà Hương, mục tiêu của HTX không dừng ở việc xây dựng vùng nguyên liệu mà hướng tới đầu tư nhà máy chế biến tinh dầu ứng dụng công nghệ cao ngay tại địa phương. Khi cơ sở chế biến được hình thành, nhu cầu về nguyên liệu sạch, ổn định sẽ tăng lên. Đây cũng là cơ sở để HTX tiếp tục vận động người dân chuyển đổi những diện tích hoa màu kém hiệu quả, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.
Bà Nguyễn Thị Hà, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vạn An, cho biết các loại cây tinh dầu tương đối phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương, quy trình chăm sóc không quá phức tạp, ít sâu bệnh, thời gian sinh trưởng ngắn và có thị trường tiêu thụ đa dạng.
“Đây là hướng chuyển đổi mang lại hiệu quả khá cao, phù hợp với những diện tích trước đây sản xuất hoa màu nhưng hiệu quả kinh tế chưa tương xứng.
Thời gian tới, Hội Nông dân xã Vạn An sẽ phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc, chưng cất và bảo quản sản phẩm; đồng thời hỗ trợ người dân từng bước mở rộng diện tích”, bà Hà nói./.
