Việc áp dụng sẽ được xem xét thận trọng, chỉ hướng tới những tổ chức có tình hình tài chính lành mạnh, đủ năng lực kiểm soát rủi ro và tham gia các dự án phát triển kinh tế, công trình ưu tiên của quốc gia.
Trao thêm quyền chủ động cho Ngân hàng Nhà nước
Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là quy định cho phép NHNN áp dụng một hoặc một số “tỷ lệ an toàn khác” so với mức thông thường đối với một số đối tượng, nhằm thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và các dự án lớn, trọng điểm quốc gia.
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen cho rằng việc trao quyền chủ động cho NHNN là cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu vốn, đặc biệt là vốn tín dụng lớn. Cơ chế này có thể tạo thêm dư địa để các tổ chức tín dụng đưa vốn vào nền kinh tế, đồng thời giúp cơ quan quản lý linh hoạt hơn trong điều hành.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị việc áp dụng phải đi kèm các thiết chế kiểm soát như thanh tra, giám sát và kiểm toán, nhằm hạn chế nguy cơ chính sách bị lạm dụng.
Lo ngại nguy cơ hạ chuẩn an toàn
Ở chiều ngược lại, một số đại biểu lưu ý cụm từ “tỷ lệ an toàn khác” có thể được hiểu theo cả hướng an toàn hơn hoặc thấp hơn mức quy định hiện hành.
Đại biểu Nguyễn Hải Nam cảnh báo, nếu tỷ lệ được áp dụng theo hướng ít an toàn hơn, rủi ro đối với tổ chức tín dụng và hệ thống ngân hàng có thể gia tăng. Việc áp dụng thiếu thống nhất cũng có nguy cơ tạo ra cạnh tranh không lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.
Theo đại biểu, dự thảo luật cần quy định rõ nguyên tắc kiểm soát rủi ro, đồng thời xác định cụ thể thẩm quyền quyết định, đối tượng, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, cũng như cơ chế công khai, báo cáo, thanh tra, kiểm tra và giám sát.
Đại biểu Dương Khắc Mai cũng cho rằng quy định hiện còn khá rộng khi sử dụng khái niệm “để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội”, bởi phần lớn hoạt động tín dụng đều có thể được lý giải theo mục tiêu này.
Do đó, đại biểu đề nghị chỉ áp dụng cơ chế đặc thù trong những trường hợp thực sự cần thiết, gắn với các chương trình, dự án hoặc nhiệm vụ quan trọng theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Thống đốc Phạm Đức Ấn: Không nhằm hạ chuẩn an toàn
Giải trình trước Quốc hội, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết Luật Các tổ chức tín dụng đã giao NHNN thẩm quyền quy định các tỷ lệ bảo đảm an toàn. Việc bổ sung cơ chế cho phép áp dụng “tỷ lệ an toàn khác” trong dự thảo luật không nhằm hạ chuẩn an toàn hoặc làm gia tăng rủi ro cho hệ thống.
Theo Thống đốc, NHNN sẽ xem xét “hết sức thận trọng, cẩn thận và kỹ lưỡng” trước khi quyết định áp dụng cơ chế này. Đối tượng được xem xét phải là những tổ chức tín dụng có tình hình tài chính lành mạnh, đủ điều kiện kiểm soát rủi ro và phục vụ trực tiếp các dự án phát triển kinh tế, công trình ưu tiên của quốc gia.
Thống đốc Phạm Đức Ấn cũng nhìn nhận việc quyết định cho phép một số tổ chức tín dụng áp dụng tỷ lệ an toàn khác là trách nhiệm lớn của NHNN, bởi cơ quan quản lý vừa phải tạo điều kiện cho nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế, vừa phải bảo đảm an toàn hệ thống.
Theo Thống đốc, nếu áp dụng một tỷ lệ khác cho toàn bộ hệ thống thì có thể phát sinh rủi ro. Tuy nhiên, nếu chỉ áp dụng có chọn lọc đối với một số đối tượng, trên cơ sở đánh giá cụ thể về năng lực tài chính và khả năng kiểm soát rủi ro, NHNN có thể kiểm soát được những rủi ro này để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế.
Như vậy, điểm cốt lõi của cơ chế “tỷ lệ an toàn khác” không nằm ở việc nới lỏng các chuẩn mực an toàn trên diện rộng, mà ở khả năng phân loại, đánh giá và kiểm soát rủi ro đối với từng tổ chức tín dụng và từng mục tiêu cụ thể.
Đây cũng là vấn đề sẽ cần được cụ thể hóa trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật nhằm bảo đảm vừa tạo dư địa cho tín dụng phục vụ các dự án trọng điểm, vừa duy trì “tấm đệm” an toàn cho toàn hệ thống ngân hàng.
