Một vòng hội tụ sản vật
Tối 8/10, Công viên Hội An đông người. Dọc các lối đi, những gian hàng nối tiếp nhau, sản phẩm được bày từ ngoài vào trong. Chỗ có món ăn đang được chế biến, chỗ xếp đầy những gói đặc sản đã đóng bao bì, bên cạnh là các sản phẩm OCOP được giới thiệu trực tiếp đến khách.
Đi một vòng, người xem dễ dàng nhận ra sự khác biệt giữa các vùng. Gian hàng Thanh Hóa có những món ăn, sản vật quen thuộc với người địa phương. Sang đến các gian hàng miền núi phía Bắc, cách bày hàng và nhóm sản phẩm đã khác. Xa hơn, sắc màu Tây Nguyên xuất hiện với những sản phẩm mang theo hương vị của Đắk Lắk.
Không cần đi đến từng tỉnh, thành, khách tham quan vẫn có thể gặp khá nhiều đặc sản trong một buổi chiều. Có món được thử ngay tại gian hàng, có sản phẩm được khách cầm lên xem, hỏi giá rồi mua về. Những câu chuyện về nguồn gốc, cách làm, cách sử dụng cũng bắt đầu từ những cuộc trò chuyện ngắn như vậy.
Chị Lê Thị Thu Hà, trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, đến liên hoan từ chiều. Chị đi dọc các gian hàng, xem sản phẩm rồi lựa chọn một số đặc sản phù hợp với nhu cầu của gia đình.
Chị Hà cho biết, điều khiến chị thích thú là sự phong phú của các sản vật. Có những món ăn quen thuộc, nhưng cũng có những sản phẩm từ các tỉnh khác trước đây chị chưa có dịp nhìn tận mắt. Đi một vòng, vừa xem, vừa thưởng thức, nếu thấy phù hợp thì mua về dùng hoặc làm quà cũng khá thuận tiện.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Xứ Thanh 2026 diễn ra từ ngày 8 đến 11/10 tại Công viên Hội An, phường Hạc Thành, với chủ đề “Đậm bản sắc - Bừng tinh hoa”. Gần 200 gian hàng của các địa phương trong tỉnh, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo du lịch và nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước tham gia. Hơn 600 món ăn, đồ uống và sản phẩm OCOP được giới thiệu tại sự kiện.
Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số gần 200 gian hàng thì chưa thấy hết sự đa dạng ở đây. Mỗi địa phương đến với liên hoan đều cố gắng đưa những thứ đặc trưng nhất của mình tới khách. Có nơi thiên về món ăn truyền thống, nơi có nhiều nông sản chế biến, sản phẩm OCOP; có gian hàng lại gây chú ý bởi những sản vật mà khách thành phố ít có dịp gặp.
Sự phong phú ấy tạo nên không khí khá đặc biệt. Người đi xem không chỉ đứng trước một quầy hàng để mua sản phẩm, mà có thể tiếp tục sang gian bên cạnh và bắt gặp một vùng đất khác qua món ăn, nguyên liệu hay cách chế biến.
Đưa hương vị quê nhà đi xa
Với những chủ gian hàng đến từ các tỉnh khác, đưa sản phẩm về Thanh Hóa còn là dịp thử sức ở một thị trường mới.
Tại gian hàng Cao Bằng, chị Lê Thị Lan dành phần lớn thời gian giới thiệu sản phẩm cho khách. Người hỏi về nguồn gốc, người quan tâm cách sử dụng, có khách nếm thử rồi mới quyết định mua. Theo chị Lan, tham gia liên hoan giúp những sản vật của Cao Bằng có cơ hội tiếp cận khách hàng ở xa địa phương hơn.
Chị Lan cho biết, với những sản phẩm đặc trưng vùng miền, việc gặp trực tiếp người mua rất quan trọng. Qua cách khách lựa chọn, những câu hỏi về sản phẩm hay phản hồi sau khi dùng thử, người làm hàng có thể biết sản phẩm của mình đang được đón nhận thế nào và cần điều chỉnh gì để phù hợp hơn với thị trường.
Câu chuyện của gian hàng Cao Bằng cũng là câu chuyện chung của nhiều chủ thể sản xuất tại liên hoan. Một sản phẩm làm tốt ở quê chưa có nghĩa là đã dễ bán ở nơi khác. Khi đưa đến thị trường mới, người sản xuất phải quan tâm thêm đến bao bì, cách bảo quản, giá bán, thông tin sản phẩm và cả cách kể cho khách biết sản phẩm ấy đến từ đâu.
Những điều tưởng nhỏ nhưng lại quyết định việc khách có cầm sản phẩm lên, có mua thử hay không.
Ở các gian hàng Sơn La, Phú Thọ, những sản vật gắn với vùng trung du, miền núi cũng được giới thiệu theo cách tương tự. Trong khi đó, Đắk Lắk mang đến sắc màu khác của Tây Nguyên. Đặt cạnh sản phẩm của Thanh Hóa và các tỉnh phía Bắc, sự khác biệt về nguyên liệu, hương vị và cách chế biến càng dễ nhận ra.
Có khách tìm đến một gian hàng vì tò mò, sau khi thử lại quay ra mua. Có người chọn vài món mang về làm quà. Cũng có người hỏi địa chỉ, cách mua sau khi liên hoan kết thúc. Với người bán, những cuộc trò chuyện như vậy chính là cách sản phẩm bắt đầu tìm được đường đi.
Đặc sản địa phương vốn thường gắn với một vùng nguyên liệu, một làng nghề hoặc một nhóm người sản xuất. Khi sản phẩm được đóng gói, chuẩn hóa và có thương hiệu, nó có thể rời khỏi nơi làm ra để đến các cửa hàng, điểm du lịch hay những thị trường xa hơn.
Nhiều sản phẩm OCOP đang đi theo hướng này. Thanh Hóa hiện có hàng trăm sản phẩm OCOP được công nhận; các tỉnh, thành tham gia liên hoan cũng mang đến những sản phẩm đã được đầu tư về chất lượng, mẫu mã và thương hiệu.
Việc cùng xuất hiện tại một sự kiện cũng tạo cơ hội để các chủ thể sản xuất nhìn cách địa phương khác làm hàng, trưng bày và tiếp cận khách. Có khi một cuộc trò chuyện giữa hai chủ gian hàng lại mở ra một mối liên hệ mới về phân phối hoặc tiêu thụ.
Từ gian hàng đến những điểm đến
Ẩm thực và sản vật cũng là một phần của trải nghiệm du lịch. Nhiều người đi xa không chỉ để ngắm cảnh mà còn muốn ăn món địa phương, mua đặc sản và tìm hiểu cuộc sống nơi mình đến.
Bởi thế, tại liên hoan năm nay, ẩm thực được đặt cùng các hoạt động văn hóa và quảng bá du lịch. Không gian văn hóa Mường, Thái, không gian văn hóa - ẩm thực Lào được tổ chức cùng khu vực giới thiệu sản phẩm. Các doanh nghiệp cũng giới thiệu tour, tuyến, điểm đến để kết nối với khách tham quan.
Một món ăn ngon có thể khiến khách nhớ về nơi mình đã đến. Một sản vật lạ có thể khiến người ta tò mò về vùng đất phía sau nó. Khi hai thứ ấy được kết nối với điểm đến, câu chuyện về du lịch cũng trở nên gần gũi hơn.
Với các địa phương, đây là cách đưa sản phẩm đến gần khách du lịch ngay từ trước khi họ đặt chân tới vùng nguyên liệu. Còn với du khách, một gói đặc sản mua về có thể trở thành thứ lưu lại sau chuyến đi, hoặc đơn giản là món quà mang câu chuyện của nơi họ từng ghé.
Thị trường của đặc sản vì vậy cũng rộng hơn trước. Ngoài bán trực tiếp tại nơi sản xuất, sản phẩm có thể đi qua cửa hàng, siêu thị, điểm du lịch, các sự kiện quảng bá và kênh bán hàng trực tuyến. Những hoạt động livestream, quảng bá trên nền tảng số tại liên hoan cũng mở thêm một cách tiếp cận khách hàng.
Nhưng để đi được đường dài, sản phẩm vẫn phải quay về những yêu cầu rất cụ thể: chất lượng ổn định, bao bì phù hợp, giá bán hợp lý và khả năng cung ứng đều. Một lần khách mua vì tò mò chưa đủ; điều quan trọng hơn là sau khi dùng, họ có muốn mua lại hay giới thiệu cho người khác hay không.
Đó cũng là điều những người làm đặc sản đang phải tính đến khi đưa sản phẩm ra khỏi địa phương.
Đi một vòng công viên Hội An, các gian hàng vẫn có khách ghé. Người thử món ăn, người chọn sản phẩm mang về, người hỏi thêm về nơi sản xuất. Những cuộc trò chuyện, những lần nếm thử và lựa chọn mua hàng cũng là cách các sản vật từ nhiều vùng đất tiếp cận thêm người tiêu dùng tại xứ Thanh.
Cao Bằng có những sản vật riêng, Sơn La có sản phẩm riêng, Phú Thọ, Đắk Lắk và nhiều địa phương khác cũng vậy. Thanh Hóa vừa là nơi đăng cai, vừa mang đến những món ăn, sản phẩm của chính mình để cùng góp vào bức tranh chung.
Liên hoan rồi sẽ kết thúc, những gian hàng sẽ được thu dọn. Nhưng nếu một sản phẩm tìm được thêm khách hàng, một chủ thể sản xuất có thêm đầu mối tiêu thụ, một món ăn khiến du khách nhớ đến vùng đất đã sinh ra nó, thì cuộc gặp gỡ giữa các sản vật đã để lại một giá trị cụ thể hơn.
Từ những gian hàng nhỏ, hàng hóa có thêm cơ hội đi xa. Và với người làm ra sản phẩm, đó có lẽ mới là điều đáng chờ đợi nhất sau mỗi lần mang đặc sản quê mình đến một vùng đất khác.
