Vốn đăng ký tăng mạnh, số doanh nghiệp gia nhập thị trường duy trì cao
Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, cả nước có gần 149.700 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký đạt 1,88 triệu tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số doanh nghiệp tăng 3,2%, trong khi vốn đăng ký tăng tới 32,7%.
Vốn đăng ký bình quân mỗi doanh nghiệp đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, tốc độ tăng của vốn cao hơn nhiều so với tốc độ tăng số doanh nghiệp, cho thấy quy mô vốn của các doanh nghiệp mới đang có xu hướng lớn hơn.
Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 9 tháng đạt hơn 5 triệu tỷ đồng, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Cùng thời gian, gần 74.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Tính chung, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường đạt hơn 223.900 doanh nghiệp, tương đương bình quân khoảng 24.900 doanh nghiệp gia nhập thị trường mỗi tháng.
Xét theo khu vực kinh tế, khu vực dịch vụ vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với gần 111.200 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 0,1% so với cùng kỳ. Khu vực công nghiệp và xây dựng có hơn 36.900 doanh nghiệp, tăng 14,1%, còn khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có 1.558 doanh nghiệp, tăng 17%.
Riêng tháng 9/2026, gần 11.600 doanh nghiệp được thành lập mới với số vốn đăng ký gần 175.800 tỷ đồng. Vốn bình quân đạt khoảng 15,2 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 53,9% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, khoảng 8.700 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động.
Hàng trăm nghìn doanh nghiệp rời thị trường
Trái với dòng doanh nghiệp mới và nguồn vốn gia tăng, thị trường cũng chứng kiến quá trình rút lui với quy mô lớn. Trong 9 tháng năm 2026, gần 89.800 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, 33.500 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể.
Tổng cộng, khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 9 tháng, tương đương bình quân 19.100 doanh nghiệp mỗi tháng. Đáng chú ý nhất là số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng tới 118,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Diễn biến này cho thấy sự vận động trái chiều của khu vực doanh nghiệp. Một mặt, lượng vốn đăng ký tăng mạnh và số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn ở mức cao; mặt khác, những doanh nghiệp không đủ khả năng duy trì hoạt động đang bị loại khỏi thị trường.
Trong tháng 9, có 3.671 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn; 9.371 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và 7.918 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Đặc biệt, số doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể tăng 52,1%, còn số hoàn tất thủ tục giải thể tăng 89,3% so với cùng kỳ.
Quá trình này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đang tăng trưởng với tốc độ cao. GDP quý III/2026 tăng 9,95%, GDP 9 tháng tăng 9,01%, chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, trong khi vốn FDI đăng ký đạt hơn 50 tỷ USD.
Tăng trưởng cao đặt doanh nghiệp trước yêu cầu nâng chuẩn
Mục tiêu của Chính phủ trong năm 2026 là phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên, song song với bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô theo Nghị quyết 168/NQ-CP. Cùng với đầu tư công, hạ tầng và dòng vốn FDI được thúc đẩy, doanh nghiệp đang đứng trước một không gian phát triển rộng hơn.
Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về năng suất, chất lượng và khả năng quản trị. Khi quy mô đơn hàng tăng, doanh nghiệp phải mở rộng công suất; khi tuyển dụng nhanh, yêu cầu về chất lượng nhân lực và an toàn lao động cũng gia tăng. Chuyển đổi số sâu hơn đồng nghĩa với việc dữ liệu và an ninh thông tin trở thành vấn đề quan trọng, trong khi sản xuất mở rộng cũng làm gia tăng nhu cầu sử dụng năng lượng và áp lực môi trường.
Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn hóa có thể trở thành một nền tảng giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình tăng trưởng. ISO 9001 hỗ trợ chuẩn hóa và kiểm soát chất lượng; ISO 14001 hướng tới quản lý môi trường; ISO 45001 tập trung vào an toàn và sức khỏe nghề nghiệp; ISO 50001 hỗ trợ quản lý năng lượng, còn ISO/IEC 27001 ngày càng cần thiết khi dữ liệu và chuyển đổi số đi sâu vào hoạt động doanh nghiệp.
Ở cấp độ sản phẩm, thử nghiệm, chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, truy xuất nguồn gốc và đánh giá sự phù hợp giúp doanh nghiệp chứng minh chất lượng bằng cơ sở kỹ thuật, đồng thời tạo điều kiện đáp ứng yêu cầu của các thị trường và chuỗi cung ứng lớn.
Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT) hiện cung cấp các dịch vụ chứng nhận ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO 50001, ISO/IEC 27001, ISO 22000 cùng nhiều hệ thống quản lý khác; đồng thời triển khai chứng nhận sản phẩm hợp chuẩn, hợp quy, thử nghiệm Cơ lý - Hóa sinh - Pin, truy xuất nguồn gốc và thẩm tra thông tin khí nhà kính.
Trong khi CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52% và để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm, tăng trưởng quý IV phải ở mức rất cao, khoảng trên 12%, áp lực đối với doanh nghiệp sẽ còn lớn hơn. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là làm nhiều hơn mà phải tạo ra giá trị cao hơn trên cùng một đơn vị nguồn lực.
Tăng số lượng doanh nghiệp là một chỉ dấu tích cực, nhưng để duy trì sức bật dài hạn, khu vực doanh nghiệp cần đồng thời nâng năng suất, củng cố quản trị và kiểm soát chất lượng. Trong một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số, năng lực thích ứng với các chuẩn mực mới sẽ quyết định doanh nghiệp nào có thể tận dụng cơ hội và doanh nghiệp nào bị bỏ lại trong quá trình sàng lọc.
