Diễn đàn do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) phối hợp với Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) và Kênh truyền hình Kinh tế Tài chính VITV tổ chức, thu hút hơn 250 đại biểu từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng thương mại điện tử, logistics, tổ chức hỗ trợ xuất khẩu và các chuyên gia trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới.
Xuất khẩu trực tuyến còn nhiều dư địa
Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm kênh tiếp cận khách hàng quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
Theo Bộ Công Thương, năm 2025, quy mô TMĐT Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, nằm trong Top 10 thế giới và Top 3 ASEAN. Xuất khẩu qua TMĐT tăng 78%, cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh sang các kênh trực tuyến.
Tuy nhiên, kim ngạch xuất nhập khẩu qua nền tảng TMĐT mới đạt khoảng 4,4-4,45 tỷ USD, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam năm vừa qua đạt khoảng 930 tỷ USD. Theo bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), đây vẫn là con số khiêm tốn và cho thấy dư địa phát triển xuất nhập khẩu qua TMĐT còn lớn.
Phát biểu tại diễn đàn, bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương), nhận định TMĐT xuyên biên giới đang trở thành một cấu phần của hạ tầng thương mại mới, góp phần thúc đẩy xuất nhập khẩu và mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu cho hàng hóa Việt Nam.
Tuy nhiên, sản phẩm xuất khẩu qua nền tảng TMĐT hiện vẫn tập trung ở một số nhóm hàng tiêu dùng, trong khi nhiều ngành hàng khác chưa khai thác hiệu quả kênh này. Thị trường cũng chủ yếu tập trung ở một số quốc gia gần, còn việc mở rộng sang các thị trường xa gặp trở ngại về vận tải, thủ tục nhập khẩu và yêu cầu tuân thủ.
Theo bà Trần Thủy Tiên, Phòng Thương mại điện tử xuyên biên giới, Cục Thương mại điện tử, TMĐT xuyên biên giới tạo thêm một kênh xuất khẩu, đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ và vừa khi giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng và dữ liệu thị trường.
Chuyển đổi số hải quan và yêu cầu nâng năng lực doanh nghiệp
Sự phát triển nhanh của TMĐT xuyên biên giới đang đặt ra yêu cầu điều chỉnh phương thức quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu. Trong đó, số hóa quy trình quản lý, thông quan và trao đổi dữ liệu được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu qua các nền tảng số.
Một thay đổi đáng chú ý là Luật Hải quan sửa đổi vừa được thông qua, dự kiến có hiệu lực từ tháng 3/2027, bổ sung Điều 16A về TMĐT.
Bà Nguyễn Thu Huyền, Phó Tổ trưởng Tổ nghiệp vụ 4, Ban Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan (Bộ Tài chính), cho biết quy định mới xuất phát từ tốc độ phát triển của TMĐT xuyên biên giới và xu hướng nhiều quốc gia xây dựng cơ chế, hệ thống riêng để quản lý hàng hóa TMĐT.
Hiện hàng hóa giao dịch qua nền tảng TMĐT vẫn được làm thủ tục như hàng hóa thông thường, theo loại hình và phương thức vận chuyển. Theo bà Huyền, cách thức này chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của TMĐT và chưa tạo được những thuận lợi phù hợp cho doanh nghiệp.
Cùng với yêu cầu hoàn thiện chính sách, năng lực nội tại của doanh nghiệp cũng là một điểm nghẽn. Ông Trần Đình Toản, Trưởng ban TMĐT xuyên biên giới của VECOM, cho rằng vấn đề lớn hiện nay là năng lực số của doanh nghiệp.
Theo ông Toản, dù phần lớn doanh nghiệp đã nhận thức được vai trò của TMĐT trong kinh doanh quốc tế, không nhiều doanh nghiệp đầu tư bài bản, có kế hoạch và trọng tâm. Trong khi đó, cạnh tranh trên nền tảng ngày càng gay gắt, chi phí tuân thủ tăng và việc phụ thuộc quá nhiều vào các nhà cung cấp dịch vụ có thể ảnh hưởng tới hiệu quả dài hạn.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Thương mại điện tử đang triển khai các chương trình theo Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 và dự thảo đề án thúc đẩy xuất khẩu TMĐT xuyên biên giới. Hoạt động hỗ trợ được định hướng từ nâng cao nhận thức, phổ biến kiến thức đến tư vấn chuyên sâu theo doanh nghiệp, sản phẩm và thị trường.
Song song với đó, Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (Vietnam Go Global) giai đoạn 2026-2030 hướng tới tăng cường năng lực xuất khẩu và mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường nước ngoài.
Theo ông Trần Minh Thắng, Trưởng phòng Chính sách xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo trên 10.000 doanh nghiệp; hỗ trợ 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu; đồng thời có tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt doanh số trên 10 triệu USD trên các sàn TMĐT.
Nội dung hỗ trợ bao gồm công nghệ, vận hành, xây dựng mô hình xuất khẩu, phát triển thương hiệu số, kết nối nền tảng, logistics, thanh toán, tín dụng, bảo hiểm, sở hữu trí tuệ và xử lý tranh chấp. Qua đó, doanh nghiệp được định hướng coi xuất khẩu trực tuyến là một quá trình đầu tư dài hạn, chủ động về nhân sự, ngân sách, dữ liệu và khả năng thích ứng với từng thị trường.
Ra mắt hệ sinh thái 4C GO GLOBAL
Một giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp được giới thiệu tại VOIEF 2026 là gói 4C GO GLOBAL, do bốn đối tác OSB, MIC, Vinacontrol và T&M Logistics hợp tác triển khai dưới sự bảo trợ của VECOM.
Mô hình liên kết bốn nhóm dịch vụ trong hành trình xuất khẩu. OSB - Đại lý ủy quyền chính thức đầu tiên của Alibaba.com tại Việt Nam từ năm 2009 - hỗ trợ tìm kiếm và phát triển khách hàng quốc tế qua nền tảng TMĐT.
MIC cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và bảo hiểm hàng hóa quốc tế; Vinacontrol thực hiện chứng nhận, giám định chất lượng hàng hóa; T&M Logistics tư vấn vận chuyển và thủ tục thông quan, đưa hàng hóa tới khách hàng quốc tế.
Theo các đơn vị triển khai, việc kết nối bốn nhóm dịch vụ trong một gói nhằm giảm sự phân mảnh trong quá trình xuất khẩu, giúp doanh nghiệp có một đầu mối tiếp cận các dịch vụ từ tìm kiếm khách hàng, kiểm soát rủi ro và chất lượng đến logistics, thông quan.
Sự ra mắt của 4C GO GLOBAL diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu đồng thời nâng năng lực số, đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu và tối ưu các khâu logistics, thanh toán, bảo hiểm. Đây cũng là những mắt xích được các chương trình hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến đặt trọng tâm trong giai đoạn tới.
Để hệ sinh thái xuất khẩu trực tuyến vận hành hiệu quả, các cơ quan quản lý, đơn vị xúc tiến thương mại, nền tảng TMĐT, doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp xuất khẩu cần tăng cường phối hợp. Trong đó, chuyển đổi số trong hải quan, thanh toán và logistics tiếp tục là những khâu cần được hoàn thiện để biến dư địa của xuất khẩu qua TMĐT thành kết quả thực tế./.
