Từ những gùi măng giữa rừng đến quyết định trồng tre Lục Trúc
Năm 2020, xuất phát từ sự vất vả của những người thân trong gia đình và người dân địa phương phải vào rừng lấy từng gùi măng, đối mặt với địa hình hiểm trở và nhiều nguy hiểm, chị Lê Thị Lan Hương bắt đầu tìm hiểu một loại cây trồng mới vừa phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, vừa có giá trị kinh tế cao.
Trước đây, diện tích đất của gia đình chị chủ yếu trồng cao su. Tuy nhiên, sau một trận bão mạnh, toàn bộ diện tích cao su bị gãy, đổ. Thiệt hại từ thiên tai khiến chị Hương quyết định phải tìm một hướng sản xuất mới có khả năng chống chịu tốt hơn.
Qua tìm hiểu, chị nhận thấy tre Lục Trúc là giống cây đã được trồng thành công ở nhiều tỉnh phía Bắc, có khả năng thích nghi tốt, ít sâu bệnh, cây thấp nên ít bị ảnh hưởng bởi gió bão. Đặc biệt, cây vừa cho măng làm thực phẩm, vừa có thể tận dụng thân và lá để tạo thêm các sản phẩm có giá trị.
Ban đầu, chị Hương đầu tư trồng khoảng 2ha đất với 2.200 cây tre Lục Trúc lấy măng. Nhận thấy cây sinh trưởng tốt, phù hợp với điều kiện địa phương và cho hiệu quả kinh tế cao, chị tiếp tục mở rộng diện tích. Đến nay, tổng diện tích tre Lục Trúc của chị đã lên tới khoảng 29ha.
Theo chị Hương, để cây tre Lục Trúc phát triển tốt, yếu tố đầu tiên là phải lựa chọn cây giống chất lượng; tiếp đó là nắm vững kỹ thuật trồng, chăm sóc và lựa chọn đất phù hợp, không bị ngập úng. Cây được trồng với khoảng cách 3m x 3m. Sau 1 năm thu hoạch, những cây mẹ già được chặt bỏ nghiền ủ vào gốc tạo độ xốp cho đất, lựa chọn cây con khỏe mạnh thay thế ngay tại gốc, không phải trồng lại.
Tre Lục Trúc có một đặc điểm khá đặc biệt là càng thu hoạch măng hợp lý thì cây càng tiếp tục cho nhiều măng. Sau khoảng một năm trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch và có thể khai thác kéo dài từ 6 tháng/năm. Hiện nay, chị Hương đã chủ động nhân giống để phục vụ việc mở rộng diện tích và cung cấp giống ra thị trường.
Măng hữu cơ mang lại giá trị kinh tế, tạo sinh kế cho người dân
Không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên, tre Lục Trúc còn mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể. Theo chị Hương, bình quân 1ha tre có thể cho khoảng 15–18 tấn măng/năm, với giá bán dao động từ 65.000–80.000 đồng/kg.
Điểm khác biệt trong mô hình của chị Hương là toàn bộ quá trình sản xuất măng được thực hiện theo hướng hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân hóa học. Nhờ vậy, sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng đối với thực phẩm sạch, an toàn.
Măng Lục Trúc có vị thơm, ngọt, có thể ăn sống mà không có vị đắng gắt như một số loại măng khác. Từ nguyên liệu này, chị Hương đã phát triển nhiều sản phẩm như măng tươi, măng hấp, măng chua ngọt, măng chua nấu canh và trà lá Trúc.
Hiện sản phẩm măng của chị đã có mặt tại một số siêu thị, nhà hàng và cơ sở kinh doanh. Tuy nhiên, sản lượng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của khách hàng. Đây cũng là động lực để chị tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu.
Mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động với mức thu nhập khoảng 10 triệu đồng/người/tháng. Vào những thời điểm cao điểm, chị Hương thuê thêm khoảng 20 lao động thời vụ, góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.
Ông Lâm Văn Hùng, sinh năm 1970, một công nhân làm việc tại mô hình, phấn khởi chia sẻ rằng nhờ công việc tại vườn tre, ông có nguồn thu nhập ổn định. Dù tuổi đã cao, công việc không quá nặng nhọc, môi trường làm việc trong lành nên ông cảm thấy may mắn khi có một công việc phù hợp, giúp tăng thu nhập cho gia đình.
Với chị Hương, điều tâm huyết nhất khi phát triển mô hình là giảm bớt sự nhọc nhằn, nguy hiểm cho những người trước đây phải vào rừng lấy măng. Cùng với đó, việc sản xuất măng hữu cơ còn nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe của người lao động cũng như người tiêu dùng.
Mở rộng vùng nguyên liệu, hướng tới xây dựng thương hiệu măng Lục Trúc
Từ hiệu quả bước đầu, chị Lê Thị Lan Hương đang tiếp tục mở rộng diện tích và hướng đến liên kết với người dân để hình thành vùng nguyên liệu tập trung. Theo kế hoạch, chị sẽ hỗ trợ giống, kỹ thuật cho các hộ dân có nhu cầu, qua đó nhân rộng mô hình trồng tre Lục Trúc.
Chị cũng đặt mục tiêu xây dựng nhà máy chế biến măng, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị gia tăng. Xa hơn, chị mong muốn xây dựng thương hiệu “Măng Tre Lục Trúc”, mở rộng thị trường trong nước và từng bước đưa sản phẩm xuất khẩu.
Tre Lục Trúc không chỉ có ưu thế về khả năng kháng sâu bệnh, dễ trồng, giữ đất và chắn gió mà còn có thời gian khai thác dài, tạo ra sản phẩm thực phẩm sạch có giá trị. Việc chuyển đổi từ cây cao su bị thiệt hại bởi thiên tai sang cây tre Lục Trúc vì thế không đơn thuần là thay đổi một loại cây trồng, mà còn là bước đi chủ động nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu.
Từ một ý tưởng xuất phát từ sự trăn trở trước những nhọc nhằn của người đi rừng lấy măng, chị Hương đã từng bước hình thành vùng nguyên liệu tre Lục Trúc quy mô lớn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và hướng đến một chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, bền vững. Đây cũng là hướng đi có thể mở ra thêm cơ hội chuyển đổi cây trồng cho những vùng đất thường xuyên chịu tác động của thiên tai, thời tiết cực đoan.
