Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững ngày càng cao, Quảng Trị xác định nông nghiệp xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Những năm gần đây, tỉnh tập trung chuyển đổi phương thức sản xuất, khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ, xây dựng các vùng sản xuất tập trung gắn với chuỗi giá trị và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất.
Đến nay, toàn tỉnh có gần 1.500 ha cây trồng được chứng nhận hữu cơ, trở thành một trong những địa phương có diện tích sản xuất hữu cơ khá lớn ở khu vực miền Trung. Bên cạnh đó, hàng trăm héc-ta diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ đang tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để được cấp chứng nhận. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Song song với mở rộng sản xuất hữu cơ, Quảng Trị chú trọng phát triển các vùng sản xuất tập trung theo chuỗi liên kết. Hiện toàn tỉnh đã hình thành hơn 20.700 ha vùng sản xuất theo chuỗi giá trị, tập trung vào các ngành hàng chủ lực như lúa, sắn, cà phê, hồ tiêu và cây ăn quả.
Mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Các doanh nghiệp tham gia cung ứng giống, vật tư, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch, giúp người dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng được mùa mất giá. Nhờ đó, lợi nhuận của người sản xuất tăng khoảng 15–20% so với phương thức canh tác truyền thống, đồng thời chất lượng nông sản cũng được nâng lên nhờ quy trình sản xuất đồng bộ.
Ông Nguyễn Văn Đình, Giám đốc HTX Vân Hòa, xã Triệu Bình, cho biết việc tham gia chuỗi liên kết mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân. Ngay từ đầu vụ, các hộ được hỗ trợ giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và sản phẩm được doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu với mức giá đã thống nhất. Liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo động lực để bà con mở rộng sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn, nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế.
Theo bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, phát triển nông nghiệp xanh gắn với chuỗi giá trị là định hướng trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản trong bối cảnh hội nhập. Thời gian qua, tỉnh đã tập trung mở rộng diện tích sản xuất hữu cơ, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, đồng thời thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào sản xuất.
Bà cho biết, trong thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển theo hướng giảm phát thải, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, thu hút đầu tư vào chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Không chỉ tạo đầu ra ổn định, các chuỗi liên kết còn góp phần hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, đồng bộ về quy trình sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi cho chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản Quảng Trị trên thị trường.
Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng đang tạo động lực mới cho quá trình phát triển nông nghiệp xanh. Nhiều tiến bộ kỹ thuật được đưa vào sản xuất, góp phần giảm chi phí, tiết kiệm nhân công, nâng cao năng suất và giảm tác động đến môi trường.
Các thiết bị bay không người lái (drone) được sử dụng để phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân và giám sát đồng ruộng, giúp giảm lượng vật tư đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế người lao động tiếp xúc trực tiếp với hóa chất. Bên cạnh đó, công nghệ Internet vạn vật (IoT) được áp dụng để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và các chỉ số môi trường trong quá trình sản xuất, góp phần tối ưu quy trình canh tác và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR cũng ngày càng được áp dụng rộng rãi, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về quy trình sản xuất, xuất xứ sản phẩm, qua đó nâng cao tính minh bạch và giá trị của nông sản trên thị trường.
Đến nay, toàn tỉnh có gần 420 cơ sở ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp, trên 200 cơ sở áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và duy trì 58 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Những kết quả này tạo tiền đề quan trọng để nông sản Quảng Trị đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế, mở rộng cơ hội tham gia vào các chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong thời gian tới, Quảng Trị tiếp tục kiên định mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tỉnh sẽ tập trung triển khai các giải pháp theo bốn trụ cột gồm phát triển trồng trọt theo hướng giảm phát thải, an toàn và hữu cơ; phát triển chăn nuôi an toàn sinh học; phát triển thủy sản ứng dụng công nghệ cao; và phát triển lâm nghiệp bền vững.
Địa phương cũng tiếp tục mở rộng các chuỗi liên kết sản xuất, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến nông sản, phát triển vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn ngành. Mục tiêu là hình thành các chuỗi giá trị khép kín, gia tăng giá trị nông sản, nâng cao thu nhập cho người dân và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế xanh của tỉnh.
Với những kết quả đạt được cùng định hướng phát triển rõ ràng, Quảng Trị đang từng bước tạo dựng nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững. Sự kết hợp giữa sản xuất hữu cơ, liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển thị trường không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần bảo vệ môi trường, tăng sức cạnh tranh và mở ra dư địa phát triển lâu dài cho ngành nông nghiệp địa phương trong giai đoạn mới.
