Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro, Chính phủ khẳng định mục tiêu xuyên suốt là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và ngăn ngừa mọi nguy cơ khủng hoảng. Nội dung này được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh khi trình bày báo cáo trước Quốc hội chiều 9/4 về tình hình phát triển kinh tế - xã hội những tháng đầu năm 2026 cũng như định hướng cho giai đoạn 5 năm tới.
Theo người đứng đầu Chính phủ, môi trường bên ngoài đang thay đổi nhanh và khó lường, từ việc điều chỉnh chính sách của các nền kinh tế lớn cho tới các điểm nóng xung đột quân sự ngày càng gia tăng. Những yếu tố này kéo theo áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá xăng dầu leo thang, đồng thời làm chậm lại đà tăng trưởng chung của kinh tế thế giới. Trong bối cảnh đó, việc chủ động các kịch bản điều hành và tăng cường năng lực ứng phó được đặt ra như yêu cầu cấp thiết.
Dù đối diện nhiều thách thức, Việt Nam vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai chữ số trong năm nay. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ xác định sẽ huy động tối đa và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính - ngân sách.
Cụ thể, thu ngân sách được yêu cầu tăng khoảng 10%, đi kèm với việc siết chặt kỷ luật chi tiêu, tiết kiệm trên 10% và tiếp tục giảm thêm 5% chi thường xuyên. Những dự án tồn đọng kéo dài cũng sẽ được tháo gỡ nhanh chóng nhằm giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, chỉ tiêu tăng trưởng sẽ được giao cụ thể tới từng địa phương, tập đoàn và doanh nghiệp nhà nước ngay trong tháng 4 để bảo đảm tính thực thi.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là cam kết duy trì ổn định trong mọi tình huống. Theo Thủ tướng, việc tăng cường kỷ luật tài chính, ngân sách sẽ đi đôi với xây dựng các phương án dự phòng, giúp nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động từ bên ngoài. Đây được xem là nền tảng để củng cố niềm tin thị trường và tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.
Vấn đề an ninh năng lượng cũng được đặt ở vị trí trung tâm trong điều hành. Tác động từ xung đột tại Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu biến động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và đời sống người dân. Trước tình hình này, Chính phủ yêu cầu bảo đảm nguồn cung năng lượng cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn, đặc biệt là dầu thô và khí đốt. Song song, các giải pháp tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện sẽ được đẩy mạnh, với mục tiêu không để xảy ra tình trạng thiếu điện trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Đáng chú ý, chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia cùng đề án phát triển hạ tầng công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử dự kiến hoàn thành trong quý III. Việt Nam sẽ từng bước xây dựng hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn, đủ khả năng duy trì nguồn cung ổn định tối thiểu trong 90 ngày. Đây là bước đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào biến động bên ngoài và nâng cao năng lực tự chủ năng lượng.
Hiện nay, dự trữ xăng dầu của Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống kho của các doanh nghiệp đầu mối, với mức dự trữ chỉ tương đương 7-10 ngày tiêu thụ. Nhằm khắc phục hạn chế này, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương phối hợp với đối tác quốc tế triển khai xây dựng kho dự trữ chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa). Việc hình thành hệ thống dự trữ riêng biệt được kỳ vọng sẽ tạo “lá chắn” hiệu quả trước những cú sốc về giá năng lượng.
Diễn biến giá xăng dầu trong nước thời gian qua cũng cho thấy rõ áp lực từ thị trường quốc tế. Từ cuối tháng 2 đến nay, đã có 15 kỳ điều chỉnh giá, với xăng RON 95-III hiện ở mức 23.540 đồng/lít và dầu diesel 32.960 đồng/lít, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm trước đó khi từng tiệm cận 34.000 đồng và 45.000 đồng/lít.
Ở góc độ phát triển dài hạn, Chính phủ cũng thúc đẩy các mô hình kinh tế mới như sàn giao dịch dữ liệu, tài sản số và tài sản mã hóa, dự kiến thí điểm từ quý III sau khi hoàn thiện khung chính sách. Đồng thời, các thị trường trọng yếu như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và tiền tệ sẽ tiếp tục được tái cấu trúc theo hướng minh bạch, lành mạnh hơn. Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu điều hành linh hoạt nhằm giữ ổn định mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.
Thẩm tra báo cáo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng dù kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, nhưng dư địa chính sách không còn nhiều trong khi rủi ro bên ngoài gia tăng. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng, thương mại quốc tế và chính sách thuế để kịp thời xây dựng các kịch bản điều hành phù hợp.
