Chính phủ vừa ban hành Nghị định 73/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước, trong đó bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến công tác quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN). Những quy định này nhằm làm rõ quy trình xử lý các khoản thu, chi vào thời điểm kết thúc năm tài chính, đồng thời quy định cụ thể việc khóa sổ kế toán và quản lý các khoản tạm ứng, tạm thu, tạm giữ cũng như số dư tài khoản ngân sách.
Theo nội dung nghị định, khi năm ngân sách kết thúc, các cơ quan, tổ chức và đơn vị có liên quan đến thu, chi NSNN phải thực hiện khóa sổ kế toán theo đúng quy định, đồng thời tiến hành xử lý các khoản thu, chi cuối năm. Trong thời gian chỉnh lý quyết toán theo khoản 2 Điều 66 của luật, các đơn vị vẫn tiếp tục hạch toán những khoản thu, chi phát sinh trước ngày 31/12 nhưng chứng từ còn đang trong quá trình luân chuyển. Điều này nhằm đảm bảo các khoản chi tiêu hợp lệ của năm ngân sách được ghi nhận đầy đủ, tránh bỏ sót do chậm trễ về thủ tục chứng từ.
Bên cạnh đó, các khoản chi ngân sách phát sinh từ tạm ứng đã đủ điều kiện thanh toán hoặc các khoản thanh toán cho khối lượng công việc hoàn thành trước ngày 31/12, nếu đã được giao trong dự toán ngân sách, vẫn được tiếp tục hạch toán trong giai đoạn chỉnh lý quyết toán. Quy định này giúp bảo đảm tính liên tục của hoạt động tài chính công, đồng thời tạo điều kiện cho các đơn vị hoàn tất thủ tục thanh toán đối với khối lượng công việc đã thực hiện trong năm ngân sách.
Đối với các cơ quan nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về biên chế và kinh phí quản lý hành chính, cũng như các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, nghị định cho phép tiếp tục thực hiện và hạch toán các khoản chi từ nguồn tiết kiệm kinh phí quản lý hành chính hoặc từ kết quả tài chính được phân phối của năm trước. Đồng thời, trong thời gian chỉnh lý quyết toán, các sai sót phát sinh trong quá trình hạch toán kế toán các khoản thu, chi NSNN cũng được phép điều chỉnh để đảm bảo số liệu chính xác.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định về khóa sổ kế toán ngân sách. Theo đó, các khoản thu thuộc ngân sách của những năm trước nhưng được nộp từ ngày 1/1 của năm sau sẽ được hạch toán và quyết toán vào thu ngân sách của năm sau, trừ một số trường hợp đặc thù được pháp luật quy định riêng. Cách xử lý này giúp phân định rõ ràng giữa các năm ngân sách, bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong công tác kế toán nhà nước.
Sau khi kết thúc thời gian chỉnh lý quyết toán, các khoản dự toán chi chưa thực hiện, chưa sử dụng hết hoặc đã hết nhiệm vụ chi sẽ phải thực hiện hủy dự toán. Tuy nhiên, nghị định cũng cho phép một số trường hợp đặc biệt được chuyển nguồn sang năm sau để tiếp tục thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.
Đối với các khoản tạm ứng ngân sách, nghị định quy định khá cụ thể về phương thức xử lý. Trường hợp khoản tạm ứng được thực hiện theo chế độ nhưng đến hết thời gian chỉnh lý quyết toán vẫn chưa hoàn tất thủ tục thanh toán, số dư tạm ứng vốn đầu tư công chưa thu hồi sẽ không được đưa vào quyết toán của năm hiện hành mà được chuyển sang năm sau để tiếp tục theo dõi, quản lý và thực hiện thu hồi, quyết toán khi khối lượng công việc hoàn thành.
Tương tự, các khoản tạm ứng kinh phí phục vụ nhiệm vụ đang thực hiện hợp đồng hoặc nhiệm vụ chi được chuyển nguồn sang năm sau cũng sẽ được chuyển tiếp để quản lý và quyết toán khi nhiệm vụ hoàn thành. Tuy nhiên, đối với các khoản tạm ứng không đủ điều kiện chuyển sang năm sau, các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải hoàn trả ngân sách nhà nước chậm nhất trước ngày 15/2 của năm tiếp theo.
Sau thời hạn này, nếu đơn vị vẫn chưa thực hiện hoàn trả, Kho bạc Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi bằng cách trừ trực tiếp vào dự toán ngân sách năm sau của đơn vị. Trường hợp dự toán năm sau không được bố trí hoặc không đủ kinh phí cho lĩnh vực chi tương ứng, Kho bạc Nhà nước sẽ thông báo cho cơ quan tài chính cùng cấp để có biện pháp xử lý phù hợp.
Nghị định cũng đề cập đến việc quản lý các khoản tạm thu, tạm giữ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Nếu đến hết ngày 31/12 của năm thực hiện dự toán mà số dư trên tài khoản tạm thu, tạm giữ vẫn chưa có quyết định xử lý, khoản tiền này sẽ được chuyển sang năm sau để tiếp tục theo dõi và xử lý theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, đối với vật tư và hàng hóa tồn kho tại các đơn vị dự toán, khi kết thúc ngày 31/12 các đơn vị phải tiến hành kiểm kê. Giá trị vật tư, hàng hóa đã mua sẽ được quyết toán vào chi ngân sách của năm thực hiện dự toán. Trong trường hợp tiếp tục sử dụng cho năm sau, đơn vị phải quản lý và báo cáo riêng; nếu không còn nhu cầu sử dụng, phải tổ chức thanh lý, bán và nộp tiền thu được vào ngân sách nhà nước.
Liên quan đến số dư tài khoản tiền gửi của các khoản ngân sách cấp cho đơn vị dự toán mở tại Kho bạc Nhà nước, nghị định cho phép tiếp tục chi trong thời gian chỉnh lý quyết toán. Tuy nhiên, khi kết thúc thời gian này, nếu vẫn còn số dư thì đơn vị phải nộp trả ngân sách nhà nước, trừ những nhiệm vụ chi được phép chuyển nguồn sang năm sau.
Theo quy định, Nghị định 73/2026/NĐ-CP sẽ chính thức áp dụng từ năm ngân sách 2026. Riêng các quy định liên quan đến lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại các Điều 13, 14, 15, 16, 21 và khoản 3 Điều 21 của nghị định sẽ được triển khai từ ngày 1/7/2025 theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
