Theo quy định của Liên minh châu Âu, các sản phẩm thuộc 7 ngành hàng gồm gia súc chăn thả, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành và gỗ sẽ không được phép nhập khẩu vào thị trường EU nếu có nguồn gốc từ diện tích gây mất rừng hoặc suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020. Đồng thời, các sản phẩm này cũng phải đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật của quốc gia sản xuất liên quan đến đất đai, môi trường, lao động và quyền sử dụng đất.
Đối với tỉnh Quảng Trị, các ngành hàng như cà phê, cao su và gỗ rừng trồng hiện là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân miền núi. Vì vậy, việc EU áp dụng EUDR được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến chuỗi sản xuất, thu mua, chế biến và xuất khẩu của địa phương trong thời gian tới.
Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, UBND tỉnh yêu cầu các cấp, ngành tiếp tục quán triệt quan điểm bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng hiện có, đặc biệt là rừng tự nhiên; kiên quyết ngăn chặn và xử lý nghiêm mọi hành vi phá rừng, lấn chiếm đất rừng để phục vụ sản xuất nông nghiệp trái phép. Đây được xem là giải pháp nền tảng nhằm đảm bảo các vùng nguyên liệu của tỉnh đáp ứng tiêu chí “không gây mất rừng” theo quy định của EU.
Song song với công tác bảo vệ rừng, tỉnh cũng định hướng phát triển mạnh các vùng nguyên liệu bền vững, có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Trong lĩnh vực cà phê, tỉnh khuyến khích đẩy mạnh tái canh bằng các giống mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu sản xuất xanh. Đối với lĩnh vực lâm nghiệp, tỉnh tiếp tục mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm gỗ rừng trồng trên thị trường quốc tế.
Ngoài ra, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế như Rainforest Alliance (RA), 4C, VietGAP và các tiêu chuẩn phát triển bền vững khác cũng được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát tổng thể diện tích cà phê, cao su và gỗ rừng trồng trên toàn tỉnh; xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ vùng trồng; phân loại mức độ đáp ứng các yêu cầu của EUDR đối với từng khu vực sản xuất. Đồng thời, sở có trách nhiệm tham mưu thành lập Tổ công tác cấp tỉnh để triển khai việc thống kê, số hóa dữ liệu diện tích sản xuất, phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng.
Theo UBND tỉnh, việc xây dựng hệ thống dữ liệu số về vùng nguyên liệu không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của EU mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và lâm nghiệp, tạo nền tảng cho chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp bền vững.
Đối với chính quyền cơ sở, UBND các xã, phường và đặc khu được yêu cầu thành lập tổ công tác tại địa phương để rà soát, khoanh vùng diện tích cà phê, cao su tiểu điền; cập nhật hiện trạng sử dụng đất và phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp. Công tác tuần tra, kiểm soát tại các khu vực rừng trọng điểm cũng sẽ được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở chế biến liên quan đến ngành hàng cà phê, cao su và gỗ rừng trồng, UBND tỉnh yêu cầu chủ động xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, bền vững; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm; lưu trữ đầy đủ dữ liệu vùng trồng, tọa độ sản xuất và hồ sơ pháp lý liên quan để chứng minh tính hợp pháp của nguyên liệu trước khi xuất khẩu sang thị trường EU.
UBND tỉnh nhận định, EUDR vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để ngành nông nghiệp và lâm nghiệp Quảng Trị tái cơ cấu theo hướng xanh, minh bạch và bền vững hơn. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp duy trì thị trường xuất khẩu truyền thống mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các phân khúc tiêu dùng chất lượng cao, có giá trị gia tăng lớn.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, doanh nghiệp và người dân, Quảng Trị đặt mục tiêu xây dựng các chuỗi sản xuất nông lâm sản bền vững, minh bạch và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường quốc tế, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, phát triển kinh tế xanh và nâng cao vị thế hàng hóa địa phương trong giai đoạn hội nhập.
