Hà Nội định hướng mỗi tuyến phố trồng một loài cây đặc trưng

Việc tổ chức lại hệ thống cây xanh đồng thời chú trọng bảo tồn những hàng cây lâu năm, lựa chọn cây phù hợp hạ tầng và duy trì bóng mát cho người dân.

Mỗi tuyến phố có loài cây chủ đạo, tạo dấu ấn riêng

UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt Đề án “Quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước”. Theo thông tin được các báo công bố ngày 12/10/2026, thành phố hiện có hơn 1.000 tuyến đường, phố với nhiều loài cây khác nhau. Tình trạng trồng xen kẽ thiếu thống nhất trên một số tuyến đặt ra yêu cầu tổ chức lại cảnh quan, nâng hiệu quả duy tu và quản lý.

Định hướng của Hà Nội là xác định một loài cây bóng mát chủ đạo cho từng tuyến phố, trường hợp đặc thù có thể sử dụng tối đa hai loài. Các hàng cây được tổ chức thống nhất về chủng loại, chiều cao, tán và nhịp trồng, tạo hình ảnh liên tục và dễ nhận diện.

Cây chủ đạo giữ vai trò định hình cảnh quan. Bên cạnh đó, vỉa hè và dải phân cách vẫn có thể bố trí cây bụi, hoa, thảm cỏ theo thiết kế. Những không gian như công viên, quảng trường hoặc nút giao lớn có thể có cơ cấu cây đa dạng hơn, phù hợp chức năng sử dụng.

Cách tổ chức này giúp mỗi tuyến phố có một dấu ấn riêng trong tổng thể đô thị. Khi hàng cây, khoảng cách trồng và lớp cây thấp được thiết kế hài hòa, không gian đường phố có thể trở nên dễ nhận diện hơn, đồng thời tạo điều kiện xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp.

Tuy nhiên, việc thống nhất cảnh quan cần xuất phát từ hiện trạng. Một tuyến phố có thể gồm nhiều đoạn với điều kiện vỉa hè, công trình và hàng cây khác nhau. Vì vậy, khảo sát từng đoạn là cơ sở để lựa chọn phương án, tránh áp dụng một cách máy móc trên toàn tuyến.

Theo thông tin của VnExpress, những cây đã sinh trưởng ổn định, phù hợp và gắn với lịch sử, cảnh quan đô thị được ưu tiên giữ lại. Việc thay thế chỉ đặt ra khi cây không bảo đảm an toàn, không còn phù hợp điều kiện sinh thái hoặc cảnh quan chung. Việc thay cây già yếu được thực hiện từng bước, tránh mất bóng mát đột ngột. 

Chọn cây phù hợp đường phố, giữ những hàng cây gắn với ký ức Hà Nội

Việc lựa chọn cây căn cứ vào chiều rộng đường, vỉa hè, kiến trúc, mật độ giao thông và chức năng của khu vực. Các phố nhỏ trong nội đô lịch sử ưu tiên cây cao vừa phải, tán gọn, rễ ăn sâu; đường lớn, đại lộ và vành đai ưu tiên cây che bóng tốt, chịu được điều kiện môi trường.

Đối với phố thương mại, việc tổ chức cây cần bảo đảm không che khuất mặt tiền hoặc cản trở hoạt động kinh doanh. Khu dân cư ưu tiên cây có thân, tán cân đối, hạn chế quả, lá rụng và mùi gây bất tiện. Những khu di tích, phố cổ, không gian văn hóa chú trọng các loài cây gắn với lịch sử và ký ức địa phương.

Những tiêu chí này đưa câu chuyện cây xanh về điều kiện sử dụng thực tế. Cây cần có không gian sinh trưởng, người đi bộ cần lối đi thuận tiện, hạ tầng ngầm và công trình cần được bảo vệ. Vẻ đẹp của hàng cây vì thế phải gắn với khả năng phát triển lâu dài và sự an toàn của không gian công cộng.

Đề án phân các tuyến phố chính ở trung tâm thành sáu nhóm cảnh quan: phố ký ức; tuyến hồ xanh di sản; tuyến chính trị - nghi lễ; tuyến văn hóa - cư trú nội đô; tuyến thương mại - dịch vụ; trục giao thông lớn và cửa ngõ. 

Một số định hướng cụ thể cho thấy yêu cầu kế thừa hiện trạng:

Các lựa chọn trên được nêu trong thông tin báo chí về đề án; đây là định hướng cảnh quan, không phải xác nhận việc trồng hoặc thay cây đã hoàn tất.

Ở những tuyến phố lâu đời, hàng cây góp phần hình thành cảm nhận về nơi chốn. Khi tổ chức lại cảnh quan, việc giữ những yếu tố đã ổn định giúp đô thị tiếp nối bản sắc, đồng thời cải thiện các khoảng trống và khu vực cần bổ sung cây.

Với những tuyến có định hướng điều chỉnh loài chủ đạo, phương án cần được cụ thể hóa qua khảo sát, thiết kế và triển khai tại từng vị trí. Việc chuyển đổi cần tính đến thời gian sinh trưởng của cây mới để duy trì chất lượng không gian xanh trong cả quá trình.

Đồng bộ cây xanh với hạ tầng và trách nhiệm chăm sóc

Việc chọn loài cây mới là một phần của quá trình phát triển không gian xanh. Để hàng cây ổn định, cần tính đến chất lượng giống, điều kiện đất, diện tích dành cho bộ rễ, công trình kỹ thuật và nguồn lực chăm sóc sau trồng.

Một loài cây phù hợp về hình dáng chưa chắc phù hợp mọi vị trí. Vỉa hè hẹp, công trình ngầm dày đặc hoặc không gian tán bị giới hạn đều cần được xem xét trước khi trồng. Khảo sát đầy đủ giúp giảm nguy cơ phải di chuyển, thay thế cây hoặc điều chỉnh hạ tầng về sau.

Kế hoạch chăm sóc cũng cần được xác định cùng phương án trồng. Tưới nước, kiểm tra sức khỏe cây, cắt tỉa và theo dõi an toàn là những công việc phải được duy trì. Việc phân công rõ đơn vị quản lý giúp cảnh quan được bảo vệ sau khi công trình hoàn thành.

Trong chỉ đạo xây dựng kế hoạch trồng cây, trồng rừng năm 2027 và các năm tiếp theo, Hà Nội yêu cầu rà soát hiện trạng, lượng hóa mục tiêu và xác định cụ thể vị trí, diện tích, số lượng, chủng loại, thời gian, nguồn lực cùng đơn vị chăm sóc. Thành phố đồng thời yêu cầu bảo đảm kế hoạch không trùng lặp với đề án cây xanh và các chương trình liên quan.

Định hướng mỗi tuyến phố có loài cây đặc trưng cần được kết nối với quá trình quản lý này. Hiệu quả có thể được theo dõi qua khả năng sinh trưởng, mức độ liên tục của bóng mát, sự phù hợp với hạ tầng và chất lượng phục vụ người dân.

Với Hà Nội, tổ chức cây xanh theo tuyến là cơ hội nâng chất lượng cảnh quan và công tác chăm sóc. Khi lựa chọn đúng cây, giữ được những hàng cây có giá trị và triển khai phù hợp từng khu vực, thành phố có thể phát triển không gian xanh vừa có bản sắc, vừa đáp ứng nhu cầu sống hằng ngày.