Nghề làm trống da nổi tiếng xứ Nghệ tất bật vụ Tết

Những ngày này, nhiều cơ sở làm trống da tại xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) đang tăng tốc chạy đua với thời gian để kịp hoàn thành các đơn hàng giao cho khách trong dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu Xuân năm mới. Nhờ uy tín, chất lượng, tay nghề cao đúc rút kinh nghiệm từ hàng trăm năm, trống da Đại Đồng rất hút khách. Sản phẩm làm ra đến đâu, bán hết đến đó. Có cơ sở đến thời điểm này đã ngưng nhận đơn đặt hàng vì quá tải.

Gia đình ông Phan Văn Cư (63 tuổi) là một trong những cơ sở sản xuất trống da lớn nhất xã Đại Đồng với 3 cơ sở. Không cần quảng cáo rầm rộ trên các nền tảng nhưng sản phẩm của gia đình ông làm ra rất đông khách.

Theo ông Cư, nghề làm trống da có từ lâu đời, nguồn gốc từ xã Hưng Tây (huyện Hưng Nguyên cũ, tỉnh Nghệ An). Mỗi cơ sở làm nghề có bí quyết riêng tạo nên uy tín, thương hiệu. Công việc đều quanh năm nhưng dịp gần Tết nhận được nhiều đơn đặt hàng nhất.

“Một trong những công đoạn quan trọng nhất là lựa chọn nguyên liệu vì nó quyết định tiếng vang và độ bền của một chiếc trống. Người làm nghề chúng tôi ưu tiên chọn 100% gỗ mít để làm trống bởi độ dẻo nhẹ, ít co giãn, đánh ít vang nhiều. Gỗ càng già, âm thanh thu được càng vang vọng. Để tìm được nguồn gỗ mít chất lượng, người sản xuất phải đích thân đi vào tận nhà dân để thu mua, đặt hàng”, ông Cư chia sẻ.

Gỗ sau khi mua về được cưa máy thành những thanh đều rộng tùy thuộc vào từng loại trống. Sau khi phơi khô được xẻ thành những thanh dăm và bào để có độ cong, dày theo ý muốn. Từ các thanh dăm này, người thợ sẽ lắp ghép trong những thanh tre để tạo thành phần tang trống rồi mài trơn tru, đẹp mắt.

Để âm thanh tốt hơn, vang xa, người làm trống sử dụng da bò làm mặt trống, chỉ những loại trống cỡ đại mới sử dụng đến da trâu. Người lột da bò cũng phải là thợ điêu luyện. Phải lựa chọn kỹ, da bò càng già thì độ bền của mặt trống càng lâu.

Da bò sau khi mua về sẽ được bào mỏng, căng đều, phơi nắng nhiều ngày. Nếu trời không có nắng thì phải đốt lửa để hong da. Khi chuẩn bị bưng trống, da được cắt theo kích thước của trống, đục lỗ, gắn khung.

Mỗi công đoạn làm trống đều không hề đơn giản. Một chiếc trống đạt chuẩn đòi hỏi người thợ phải có đôi tay khéo léo, cẩn thận, tỉ mỉ.

Ngay từ nhỏ, anh Phan Văn Dũng (30 tuổi) đã phụ bố mẹ làm nghề trống. Anh cho biết, kỹ thuật làm trống rất khó, đòi hỏi phải có sự kiên trì, kinh nghiệm. Chỉ những người thật sự đam mê mới có thể trụ vững và theo đuổi nghề.

Trước đây, làm một chiếc trống mất khá nhiều thời gian nhưng gần đây có máy móc hỗ trợ nên việc làm trống đỡ vất vả hơn nhiều. Trẻ em trong gia đình thời gian nghỉ học cũng có thể phụ giúp những công đoạn đơn giản.

Các loại trống được sản xuất rất đa dạng như: trống đình làng, trống nhà thờ họ, trống chùa, trống hội, trống múa lân, trống rượu, trống trường học, trống giáo xứ,...

“Công đoạn quan trọng nhất là xử lý da và bịt miệng trống. Đây là bước quyết định chất lượng âm thanh của trống, đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm lâu năm. Người thợ cần kéo căng miếng da trâu, bò sao cho đều, đảm bảo không có nếp nhăn, sau đó cố định bằng đinh chốt làm từ tre già.

Sau khi áp da lên tang trống, néo chặt da trống vào bệ néo, người làm trống sẽ dẫm lên mặt trống để da trống giãn đều. Đai trống có thể được làm bằng tre nứa hoặc mây hèo. Việc gắn vòng đai bằng tre, nứa sẽ giúp trống đẹp và bền hơn”, anh Dũng chia sẻ.

Tùy vào kích thước mà trống có giá từ 200.000 đồng đến hàng chục triệu đồng. Loại trống lớn nhất mà gia đình ông Cư làm có đường kính khoảng 1,7 - 2m. Trống càng lớn thì đòi hỏi người thợ phải kỳ công hơn.

Nhờ tay nghề cao và uy tín lâu năm, các sản phẩm của cơ sở sản xuất trống ở xã Đại Đồng được nhiều người trong và ngoài tỉnh lặn lội đến để đặt hàng. Hằng năm, mỗi cơ sở bán ra khoảng hàng trăm chiếc trống, đem lại doanh thu hàng trăm triệu đồng.

Trao đổi với PV, ông Trần Thanh Nga – Chủ tịch UBND xã Đại Đồng - cho biết, nghề làm trống da thủ công ở xã Đại Đồng đã có từ lâu đời. Trong văn hoá sinh hoạt của cộng đồng làng xã thời xa xưa thì tiếng trống là loại hình tín hiệu truyền tin nhanh nhất, hữu hiệu nhất. Tiếng trống làng có ở hầu hết các sự kiện, các hoạt động sinh hoạt và văn hoá của làng, mang đậm nét đẹp văn hoá truyền thống của dân tộc.

“Hiện đời sống kinh tế phát triển, nhu cầu về văn hóa tâm linh cũng được quan tâm nên nghề làm trống ở địa phương có cơ hội phát triển. Nghề làm trống đã mang lại thu nhập ổn định, giữ sinh kế bền vững cho người dân, góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển”, ông Nga nói./.