Nghệ An: Biến sinh kế thành động lực phát triển vùng miền núi

Không chỉ trao tư liệu sản xuất

Với địa bàn miền núi rộng lớn, địa hình chia cắt và điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế, giảm nghèo luôn là nhiệm vụ nhiều thách thức đối với Nghệ An. Thực tế cho thấy, nếu chỉ dựa vào các chính sách hỗ trợ trước mắt, đời sống người dân khó có thể cải thiện một cách bền vững. Điều quan trọng hơn là phải tạo được phương thức sản xuất phù hợp, giúp các hộ nghèo có khả năng tự tạo thu nhập và duy trì sinh kế lâu dài.

Đây cũng là hướng tiếp cận đang được tỉnh chú trọng thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững. Thay vì chỉ hỗ trợ trực tiếp, nguồn lực chương trình được tập trung nhiều hơn cho phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Riêng trong năm 2025, từ nguồn vốn được phân bổ, chương trình đã hỗ trợ gần 23.000 con giống gồm gà, vịt, bò và gần 29.000 cây giống các loại. Hàng trăm hộ nghèo, hộ cận nghèo có thêm điều kiện tham gia các mô hình phát triển kinh tế, từng bước hình thành tư liệu sản xuất và cải thiện thu nhập.

Điều đáng chú ý là hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở số lượng con giống, cây giống được hỗ trợ, mà còn ở khả năng tạo ra những mô hình sản xuất có thể duy trì sau khi nguồn hỗ trợ kết thúc.

Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, cho rằng chương trình đã tạo hiệu ứng lan tỏa rộng khắp, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Những chuyển biến tích cực không chỉ thể hiện qua số hộ thoát nghèo, mức tăng thu nhập mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong nếp nghĩ, niềm tin và ý thức chủ động vươn lên của người dân.

Khai thác lợi thế bản địa để tạo sinh kế

Với Nghệ An, lợi thế về đất lâm nghiệp, điều kiện sinh thái và nguồn tài nguyên bản địa mở ra nhiều dư địa phát triển kinh tế. Các sản phẩm như quế, dược liệu, lâm sản ngoài gỗ và chăn nuôi được xác định là những hướng có thể tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân miền núi.

Tuy nhiên, để những lợi thế này thực sự trở thành động lực giảm nghèo, việc hỗ trợ sản xuất cần được đặt trong mối liên kết với tiêu thụ sản phẩm. Người dân không chỉ cần vốn, giống hay kỹ thuật mà còn cần được hướng dẫn tổ chức sản xuất, tham gia các tổ nhóm, hợp tác xã và tiếp cận thị trường.

Trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiếp tục triển khai 2 dự án liên kết sản xuất và 1 mô hình phát triển lâm nghiệp tại các xã khu vực III, sử dụng nguồn vốn chuyển tiếp của giai đoạn 2021-2025.

Việc lựa chọn các mô hình này hướng đến mục tiêu khai thác lợi thế riêng của từng địa bàn, tăng cường liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ, từng bước hình thành các chuỗi giá trị có khả năng duy trì lâu dài.

Từ kết quả giảm nghèo đến mục tiêu phát triển toàn diện

Những nỗ lực đổi mới phương thức hỗ trợ sinh kế đã góp phần tạo chuyển biến trong kết quả giảm nghèo của tỉnh. Năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh giảm còn 9,07%, giảm 0,51 điểm phần trăm so với năm 2024. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 3,71%, giảm 0,45 điểm phần trăm, tương ứng 3.751 hộ thoát nghèo.

Dẫu vậy, những con số này mới phản ánh một phần kết quả của quá trình giảm nghèo. Thách thức lâu dài vẫn là làm thế nào để người dân có việc làm ổn định, có khả năng thích ứng với biến động thị trường, thiên tai và những thay đổi trong điều kiện sản xuất.

Trước yêu cầu đó, Nghệ An định hướng gắn kết việc triển khai ba chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Cách làm này nhằm tăng tính đồng bộ trong phân bổ nguồn lực, hạn chế đầu tư dàn trải và tạo sự kết nối giữa phát triển hạ tầng với phát triển sản xuất.

Cùng với đầu tư các mô hình kinh tế, đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật và nâng cao năng lực tổ chức sản xuất cho người dân tiếp tục là những nhiệm vụ quan trọng. Khi người dân có kiến thức, kỹ năng và khả năng tiếp cận thị trường, các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước mới có thể phát huy đầy đủ hiệu quả./.