Phát biểu tại Hội nghị, ông Lê Hoàng Tài - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, với lợi thế về nguồn nguyên liệu nông sản phong phú, năng lực chế biến ngày càng được nâng cao và sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng quốc tế, thực phẩm Việt Nam đang có nhiều cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường thế giới.
Trong đó, EU là một trong những thị trường có tiềm năng lớn đối với các sản phẩm thực phẩm của Việt Nam. Việc thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) càng tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường này thông qua các cam kết cắt giảm thuế quan và mở rộng cơ hội thương mại.
Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó, EU cũng là thị trường có hệ thống tiêu chuẩn và quy định khắt khe, thường xuyên được cập nhật, đặc biệt trong an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Những yêu cầu này không chỉ liên quan đến chất lượng sản phẩm mà ngày càng mở rộng sang toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển và phân phối.
Đáng chú ý, các quy định mới của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) đang đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm. Theo đó, bao bì không còn đơn thuần là phương tiện bảo quản, vận chuyển và giới thiệu sản phẩm mà ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng quyết định khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và tham gia chuỗi cung ứng vào thị trường EU.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất và lựa chọn giải pháp bao bì phù hợp. Đồng thời, quan tâm hơn đến khả năng tái chế, giảm thiểu chất thải, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và bảo đảm các yêu cầu về an toàn khi tiếp xúc.
Có thể thấy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm trong giai đoạn tới không chỉ được quyết định bởi giá thành hay chất lượng sản phẩm, mà còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định và yêu cầu phát triển bền vững của từng thị trường.
Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp điều chỉnh phương thức sản xuất, đầu tư công nghệ, cải tiến sản phẩm và nâng cao năng lực quản trị nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.
Tại hội nghị, các tham luận từ nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế đã tập trung vào những vấn đề doanh nghiệp đang quan tâm trong quá trình xuất khẩu thực phẩm sang EU như: Thông tin cập nhật về xu hướng tiêu dùng và thị trường thực phẩm EU giai đoạn 2026-2027; các yêu cầu đối với bao bì bền vững; quy định về an toàn thực phẩm, kiểm dịch và SPS; những nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện PPWR; cũng như các công cụ tra cứu, cảnh báo sớm về tồn dư thuốc bảo vệ thực vật đối với sản phẩm xuất khẩu.
Đồng thời, những chia sẻ từ doanh nghiệp đã có kinh nghiệm tiếp cận thị trường EU đã góp phần làm rõ cách thức chuyển hóa các yêu cầu của thị trường thành những điều chỉnh cụ thể trong hoạt động sản xuất, chế biến, đóng gói và xuất khẩu.
Tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp cũng đã tích cực trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, thẳng thắn nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tuân thủ quy định của EU. Qua đó, hội nghị không chỉ cung cấp thông tin mà còn góp phần giúp doanh nghiệp xác định rõ những nội dung cần ưu tiên chuẩn bị, những tiêu chuẩn cần đáp ứng và các giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh của mình.
Phát biểu kết luận tại Hội nghị, ông Lê Hoàng Tài - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) khẳng định, EU tiếp tục là thị trường quan trọng và giàu tiềm năng đối với ngành thực phẩm Việt Nam. Tuy nhiên, lợi thế từ các cam kết ưu đãi thuế quan của EVFTA sẽ không thể chuyển hóa đầy đủ thành cơ hội xuất khẩu nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Đặc biệt, bao bì không còn chỉ là yếu tố bảo quản, đóng gói hay tạo hình thức cho sản phẩm, mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong yêu cầu tuân thủ của thị trường nhập khẩu. Việc đáp ứng các quy định về bao bì và đóng gói, trong đó có Quy định PPWR của EU, cần được xem là yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển sản phẩm và xuất khẩu của doanh nghiệp, không phải là vấn đề có thể xử lý sau khi hàng hóa đã được sản xuất.
Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, ưu tiên giải pháp bao bì có khả năng tái chế cao, giảm thiểu rác thải nhựa, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và bảo đảm tuyệt đối an toàn khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, đại diện Bộ Công Thương và Cục Xúc tiến thương mại cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Văn phòng SPS Việt Nam, các hiệp hội ngành hàng và đối tác quốc tế để kịp thời cập nhật thông tin thị trường, phổ biến chính sách và cung cấp bộ tài liệu hướng dẫn tuân thủ cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các hoạt động tư vấn chuyên sâu, kết nối doanh nghiệp với các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật, nhà cung cấp giải pháp bao bì xanh và đối tác thương mại tại châu Âu sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Ghi nhận những đóng góp tâm huyết từ các chuyên gia, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp tại hội nghị, Bộ Công Thương kỳ vọng những thông tin thực tiễn này sẽ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm Việt Nam xây dựng lộ trình thích ứng bài bản, vững vàng chinh phục thị trường EU./.
