Người bán online trước kỳ kê khai thuế mới
Trước thời điểm thực hiện kỳ kê khai thuế đầu tiên theo các quy định mới, không ít hộ kinh doanh bán hàng trực tuyến vẫn đang gặp nhiều bối rối trong việc xác định nghĩa vụ thuế của mình. Những câu hỏi phổ biến xoay quanh việc liệu có cần kê khai lại khi sàn thương mại điện tử đã khấu trừ thuế, hay yêu cầu lập bảng kê hàng tồn kho phải thực hiện ra sao, đặc biệt với những hộ kinh doanh bán hàng trên nhiều nền tảng cùng lúc.
Một số hộ kinh doanh cho biết, việc chuyển từ hình thức thuế khoán sang cơ chế tự kê khai khiến họ chưa kịp thích nghi, nhất là với những người bán hàng đa kênh. Một chủ hộ kinh doanh trên nền tảng Shopee có doanh thu hơn 3 tỷ đồng mỗi năm chia sẻ rằng sàn đã khấu trừ và nộp thuế thay, nhưng vẫn chưa rõ liệu hộ kinh doanh có cần thực hiện kiểm kê hàng tồn kho và tiếp tục kê khai thuế hay không.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, đại diện Ban Chính sách thuộc Cục Thuế, quy định tại Luật số 109 cùng Nghị định 68 đã nêu rõ cách tính thuế đối với hộ kinh doanh có doanh thu lớn. Nếu trong năm 2026 doanh thu đạt từ 3 tỷ đồng trở lên, hộ kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tính thu nhập chịu thuế. Cụ thể, doanh thu sau khi trừ chi phí hợp lý sẽ được nhân với mức thuế suất 17%.
Đối với trường hợp bán hàng qua các sàn thương mại điện tử có tích hợp chức năng thanh toán, nơi sàn đã thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán, hộ kinh doanh không cần phải kê khai thuế định kỳ cho phần doanh thu đó. Tuy vậy, nghĩa vụ quyết toán thuế cuối năm vẫn phải thực hiện theo quy định hiện hành.
Để phục vụ quá trình quyết toán, những hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên vẫn phải lập bảng kê hàng tồn kho. Quy định này được nêu tại khoản 4 Điều 18 của Thông tư 68 và bảng kê cần được nộp kèm với tờ khai thuế của quý I. Trong trường hợp sàn đã khấu trừ và nộp thuế thay, người bán có thể để trống phần số thuế phải nộp trên tờ khai nhưng vẫn phải nộp bảng kê tồn kho. Đây được xem là cơ sở quan trọng để cơ quan thuế xác định chính xác thu nhập chịu thuế trong năm.
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết thêm yêu cầu lập bảng kê tồn kho chủ yếu áp dụng đối với hàng hóa không có hóa đơn đầu vào. Nếu hàng hóa đã có đầy đủ chứng từ hóa đơn hợp lệ thì hộ kinh doanh không bắt buộc phải áp dụng phương thức này.
Một tình huống khác cũng khiến nhiều người kinh doanh băn khoăn là việc xác định phương pháp tính thuế khi doanh thu thay đổi trong năm. Chẳng hạn, vào đầu năm 2026, hộ kinh doanh dự kiến doanh thu dưới 3 tỷ đồng nên áp dụng cách tính thuế theo công thức doanh thu nhân với thuế suất. Tuy nhiên, đến quý III hoặc quý IV, doanh thu thực tế lại vượt ngưỡng 3 tỷ đồng.
Theo ông Mai Sơn, Nghị định 68 đã dự liệu tình huống này nhằm đảm bảo tính ổn định trong quá trình áp dụng chính sách. Nếu doanh thu thực tế trong năm vượt mốc 3 tỷ đồng, hộ kinh doanh không phải thay đổi phương pháp tính thuế ngay trong năm đó. Việc chuyển sang phương pháp tính thu nhập chịu thuế sẽ được áp dụng từ năm kế tiếp.
Ngược lại, nếu năm 2025 doanh thu của hộ kinh doanh vượt 3 tỷ đồng nhưng sang năm 2026 doanh thu thực tế giảm xuống dưới ngưỡng này, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào số liệu của năm 2026 để xác định phương pháp tính thuế, thay vì dựa vào doanh thu của năm trước.
Bán hàng đa nền tảng, cách tổng hợp doanh thu và quyết toán thuế cuối năm
Cùng với sự phát triển mạnh của thương mại điện tử, nhiều hộ kinh doanh hiện không chỉ bán hàng tại cửa hàng truyền thống mà còn mở rộng sang các kênh trực tuyến như Facebook, Shopee hay TikTok Shop. Điều này đặt ra câu hỏi về cách xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế khi nguồn thu đến từ nhiều nền tảng khác nhau.
Theo ông Mai Sơn, nguyên tắc chung là doanh thu từ mỗi kênh sẽ được xác định theo cơ chế quản lý tương ứng. Với các sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, sàn sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán. Trong khi đó, doanh thu phát sinh từ các kênh không có chức năng thanh toán như bán hàng qua Facebook hoặc giao dịch trực tiếp tại cửa hàng thì hộ kinh doanh phải tự thực hiện kê khai với cơ quan thuế.
Đến cuối năm, toàn bộ doanh thu từ các nguồn này sẽ được tổng hợp để xác định nghĩa vụ thuế chung. Trường hợp tổng doanh thu đạt từ 3 tỷ đồng trở lên, số thuế phải nộp sẽ được tính trên cơ sở doanh thu sau khi trừ chi phí hợp lý. Từ số thuế phải nộp này, hộ kinh doanh sẽ trừ đi phần thuế mà các sàn thương mại điện tử đã khấu trừ và nộp thay trước đó.
Trong trường hợp số thuế đã nộp thông qua các sàn lớn hơn số thuế phải nộp theo quyết toán cuối năm, hộ kinh doanh có thể thực hiện thủ tục hoàn thuế theo quy định của pháp luật.
Để thuận tiện trong việc tổng hợp doanh thu từ nhiều kênh bán hàng, các chuyên gia khuyến nghị hộ kinh doanh nên sử dụng các giải pháp công nghệ thay vì ghi chép thủ công. Những hệ thống quản lý hiện nay có thể hỗ trợ theo dõi doanh thu theo từng địa điểm kinh doanh, từng nền tảng bán hàng, đồng thời giúp đối soát dữ liệu chính xác hơn. Nhờ đó, quá trình quyết toán thuế cuối năm cũng trở nên minh bạch và thuận lợi hơn cho cả người kinh doanh lẫn cơ quan quản lý.
