Hang Hỏa Tiễn (còn gọi là Hang Tổ 4), nằm trong dãy núi Eo Kin (phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An) là nơi ghi dấu một trong những sự kiện đau thương nhưng oanh liệt của lịch sử.
Trong những năm 1964–1965, khi Mỹ leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, Nghệ An trở thành trọng điểm đánh phá nhằm cắt đứt các tuyến giao thông huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam. Trước yêu cầu cấp bách, lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) được huy động làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, bốc dỡ hàng hóa, sửa chữa đường sắt, đường bộ.
Đơn vị C271, Đội 27 “Ba sẵn sàng” được thành lập ngày 27/4/1965 với 150 người, trực thuộc Tổng cục Đường sắt. Tổ 4 gồm 36 TNXP, chủ yếu là những thanh niên tuổi 18, đôi mươi đến từ nhiều tỉnh thành, được giao nhiệm vụ khai thác đá phục vụ xây dựng tuyến đường vào ga Hoàng Mai và khắc phục sự cố trên tuyến đường sắt.
Khoảng 9 giờ sáng 28/4/1966, khi còi báo động vang lên, các chiến sĩ nhanh chóng vào hang đá trú ẩn. Tuy nhiên, ngay sau đó, máy bay địch liên tiếp dội bom, bắn rocket khiến hang sập, vùi lấp 33 TNXP. Máu của các anh, các chị đã hòa vào lòng đất, hun đúc nên “lửa thiêng trong đá”, từ đó hang mang tên Hang Hỏa Tiễn.
Năm 2003, 33 TNXP hy sinh được công nhận là liệt sĩ và cấp Bằng Tổ quốc ghi công. Đến năm 2011, Hang Hỏa Tiễn cùng Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia, trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng.
Ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, nhấn mạnh: sự hy sinh của các TNXP tại Hang Hỏa Tiễn là biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần “sống bám cầu, bám đường; chết kiên cường dũng cảm”, “đường chưa thông không tiếc máu xương”. Đây là nguồn động lực tinh thần to lớn, tiếp tục cổ vũ Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghệ An trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
60 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về ngày 28/4/1966 vẫn còn vẹn nguyên, trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần Việt Nam. Lễ kỷ niệm ngày hy sinh của các liệt sĩ TNXP tại hang Hỏa Tiễn diễn ra hàng năm không chỉ là dịp tri ân các anh hùng liệt sĩ mà còn góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy lòng yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ./.
