[Infographic] Khung pháp lý cho thị trường các-bon tiếp tục được hoàn thiện

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 48/2026/TT-BTC nhằm thiết lập cơ chế giám sát đối với hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch các-bon trong nước. Văn bản có hiệu lực từ ngày 12/5/2026, được xem là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý để Việt Nam từng bước vận hành thị trường các-bon theo lộ trình đã đặt ra.

Trong bối cảnh thị trường các-bon nội địa đang được thúc đẩy triển khai theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các nghị định liên quan của Chính phủ, yêu cầu xây dựng một cơ chế giám sát đồng bộ, minh bạch và hiệu quả trở nên cấp thiết. Theo định hướng hiện nay, việc mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon sẽ được thực hiện thông qua sàn giao dịch các-bon trong nước, vận hành trên hệ thống giao dịch có liên thông với hệ thống đăng ký quốc gia.

Thông tư 48/2026/TT-BTC được xây dựng nhằm tạo nền tảng pháp lý cho quá trình giám sát hoạt động giao dịch trên thị trường mới này, đồng thời bảo đảm việc vận hành diễn ra an toàn, công khai và phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững. Nội dung văn bản cũng hướng tới tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý trong lĩnh vực môi trường với các đơn vị tổ chức và vận hành hệ thống giao dịch các-bon.

Theo quy định, thông tư gồm 4 chương với 16 điều, trong đó tập trung vào các nguyên tắc, phương thức và nội dung giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch các-bon trong nước. Bên cạnh đó, văn bản cũng quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể liên quan như Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, các thành viên giao dịch, thành viên lưu ký cùng các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Một điểm đáng chú ý là thông tư yêu cầu thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quý và theo năm về tình hình giao dịch, lưu ký, thanh toán và kết quả giám sát hoạt động trên sàn giao dịch các-bon. Ngoài ra, cơ chế báo cáo đột xuất và báo cáo theo yêu cầu cũng được bổ sung nhằm đáp ứng kịp thời công tác quản lý nhà nước, qua đó nâng cao khả năng kiểm soát và giám sát thị trường trong quá trình vận hành thực tế.