Tham dự lễ khai mạc có: Ông Lê Tiến Châu - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Ông Hoàng Minh Sơn - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ông Vũ Đại Thắng - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội,Ông Trần Thế Cương - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội, đại diện các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam, Giáo sư Aniket Sule (A-ni-két Shu-lơ), Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế.
Hà Nội khẳng định vai trò trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo
IOAA là một trong 12 kỳ thi Olympic Khoa học Quốc tế dành cho học sinh trung học, được tổ chức nhằm tạo sân chơi học thuật và thúc đẩy giao lưu trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn. Năm 2026, Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ 19 (IOAA 2026) diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25/9 đến 5/10/2026.
IOAA 2026 do UBND TP. Hà Nội chủ trì, với sự phối hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là đơn vị thực hiện, phối hợp cùng các sở, ban, ngành của thành phố và các cơ quan, đơn vị liên quan thuộc các bộ, ngành Trung ương để triển khai các hoạt động của kỳ thi.
Phát biểu khai mạc , Ông Vũ Đại Thắng - Ủy viên ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh, lợi thế của Thủ đô trong phát triển giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu cùng đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao tập trung đông đảo, Hà Nội có nền tảng quan trọng để thúc đẩy các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo ông, trên nền tảng sẵn có, Hà Nội đang từng bước nâng cao vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong định hướng phát triển của Thủ đô. Cùng với đó, thành phố chủ động tăng cường kết nối với các trung tâm nghiên cứu, tri thức và đổi mới sáng tạo trong khu vực cũng như trên thế giới, qua đó mở rộng không gian hợp tác và trao đổi học thuật.
Việc Hà Nội tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO cũng tạo thêm điều kiện để Thủ đô mở rộng các mối liên kết quốc tế. Không chỉ tiếp thu những thành tựu, kinh nghiệm và giá trị tri thức từ bên ngoài, Hà Nội hướng tới việc tham gia chủ động hơn vào các mạng lưới hợp tác trong giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.
Từ những lợi thế về giáo dục, nghiên cứu và nhân lực, cùng định hướng đổi mới, Hà Nội đặt mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng hướng tới vai trò kết nối giữa các nhà khoa học, chuyên gia, tổ chức nghiên cứu và lực lượng tài năng trẻ của Việt Nam với các đối tác trong khu vực và quốc tế.
Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội đăng cai IOAA 2026 mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một kỳ thi dành cho học sinh. Sự hiện diện của các thí sinh tài năng, nhà khoa học và nhà giáo đến từ nhiều quốc gia tạo nên một môi trường giao lưu học thuật trực tiếp, giúp mở rộng cơ hội tiếp cận các ý tưởng mới và góp phần lan tỏa sự quan tâm đối với thiên văn học, vật lý thiên văn trong thế hệ trẻ.
Cũng tại lễ khai mạc, Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, đánh giá cao cơ hội mà IOAA 2026 mang lại cho các đoàn tham dự khi được hội tụ tại Hà Nội. Theo ông, sự kiện đồng thời mở ra dịp để các thành viên khám phá một phần lịch sử, văn hóa và những giá trị truyền thống của Thủ đô Việt Nam.
Giáo sư Aniket Sule cho biết công tác tổ chức không chỉ được thể hiện ở các hoạt động chính thức của kỳ thi mà còn ở nhiều khâu hỗ trợ phía sau. Ông dẫn chứng việc một số đoàn tham dự đã nhận được sự phối hợp giữa các cơ quan, bộ, ngành của Việt Nam trong xử lý những vấn đề liên quan đến thị thực, cùng công tác bảo đảm an ninh và tổ chức chương trình tham quan.
Những hoạt động hậu cần này không phải lúc nào cũng được thể hiện trực tiếp trước công chúng, nhưng lại có vai trò quan trọng đối với trải nghiệm của các đoàn quốc tế khi tham dự một sự kiện quy mô lớn. Giáo sư Aniket Sule bày tỏ sự ghi nhận đối với những nỗ lực được thực hiện phía sau chương trình, cho rằng đây là phần việc cần thiết để bảo đảm kỳ thi diễn ra thuận lợi.
Từ góc nhìn của nước chủ nhà và cộng đồng Olympic quốc tế, IOAA 2026 vì vậy trở thành điểm giao thoa giữa hoạt động thi đấu học thuật và quá trình tăng cường kết nối khoa học. Sự kiện đồng thời tạo thêm cơ hội để Hà Nội giới thiệu năng lực tổ chức, mở rộng quan hệ hợp tác và đưa các giá trị giáo dục, khoa học của Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng quốc tế.
Từ sân chơi quốc tế đến tầm nhìn phát triển khoa học
Việc Việt Nam đăng cai IOAA 2026 không chỉ tạo diễn đàn để các tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn và vật lý thiên văn tranh tài, mà còn mở rộng không gian giao lưu, kết nối giữa học sinh, giáo viên, chuyên gia và cộng đồng khoa học quốc tế. Kỳ thi quy tụ 65 đội tuyển đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ, đưa Hà Nội trở thành điểm gặp gỡ của những người trẻ cùng chung niềm đam mê khám phá khoa học.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lê Tiến Châu, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhấn mạnh rằng giá trị của kỳ thi không chỉ nằm ở điểm số hay những tấm huy chương, mà còn ở những câu hỏi được gợi mở, các ý tưởng được chia sẻ và những tình bạn được hình thành giữa các thí sinh. Theo Phó Thủ tướng, những trải nghiệm tại IOAA 2026 có thể trở thành nền tảng để các tài năng trẻ tiếp tục kết nối và hợp tác trong hành trình khoa học sau này.
Đề cập đến định hướng phát triển khoa học vũ trụ, Phó Thủ tướng nhắc tới thông điệp được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức ở Paris, Pháp ngày 10/9/2026. Theo đó, Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm, đồng thời bảo đảm sự bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.
Từ định hướng này, Phó Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực trẻ đối với tương lai của khoa học vũ trụ. Ông cho rằng các chương trình nghiên cứu và sáng kiến hợp tác quốc tế đều bắt đầu từ con người, từ những người trẻ có khả năng đặt câu hỏi, theo đuổi tri thức và tìm kiếm lời giải cho những vấn đề chưa được giải đáp.
“Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó. Bởi mọi chương trình vũ trụ, mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người - từ những bạn trẻ biết say mê đặt câu hỏi trước bầu trời. Đầu tư cho các em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai chung của nhân loại”, Phó Thủ tướng nhấn mạng tại lễ khai mạc.
Trong chính sách phát triển trong nước, Phó Thủ tướng khẳng định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tiếp tục được xác định là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai đất nước. Trong đó, phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường để tài năng trẻ phát triển được xem là một nhiệm vụ quan trọng.
Việc Việt Nam đăng cai IOAA 2026 được Phó Thủ tướng nhìn nhận là một bước cụ thể trong định hướng đó, đồng thời tạo thêm cơ hội để học sinh Việt Nam giao lưu và hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế. Kỳ thi cũng giúp mở rộng môi trường tiếp xúc trực tiếp giữa thế hệ trẻ Việt Nam với các bạn bè quốc tế có cùng định hướng nghiên cứu.
Từ thông điệp này, IOAA 2026 có thể được nhìn nhận không chỉ như một cuộc thi học thuật, mà còn là không gian nuôi dưỡng nguồn nhân lực khoa học trẻ và thúc đẩy kết nối quốc tế. Những thí sinh đang tranh tài tại Hà Nội hôm nay có thể trở thành các nhà khoa học, chuyên gia và đồng nghiệp quốc tế trong tương lai, cùng tham gia nghiên cứu và giải quyết những vấn đề chung của nhân loại.
Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực thiên văn học và khoa học vũ trụ.
Việc tổ chức một kỳ thi Olympic khoa học quốc tế quy mô lớn cũng tạo thêm cơ hội để Việt Nam tăng cường kết nối với cộng đồng khoa học toàn cầu, thúc đẩy giao lưu học thuật và nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện khoa học quốc tế. Đây đồng thời là dịp để thế hệ trẻ quốc tế trải nghiệm đất nước, con người Việt Nam và Hà Nội, qua đó mở rộng những kết nối có thể tiếp tục được duy trì trong học tập, nghiên cứu và hợp tác khoa học.
Xa hơn, những hoạt động như IOAA 2026 góp phần tạo môi trường để phát hiện, bồi dưỡng và kết nối nhân tài khoa học trẻ. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục đầu tư cho giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hội nhập với nền khoa học quốc tế.
