Hơn 60% người xin trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp
Theo bản tin thị trường lao động quý I do Bộ Nội vụ công bố, cả nước hiện có khoảng 1,06 triệu người trong độ tuổi lao động thất nghiệp, giảm khoảng 5.500 người so với quý trước nhưng tăng hơn 21.800 người so với cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý, tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên vẫn ở mức cao, khoảng 8,86%. Tại khu vực thành thị, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,46%, tăng nhẹ so với quý trước và cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động, hệ thống bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục trở thành “phao hỗ trợ” giúp nhiều lao động duy trì thu nhập tạm thời, tìm kiếm việc làm mới và có cơ hội học nghề để quay trở lại thị trường lao động.
Theo thống kê, trong quý I, cả nước ghi nhận 123.811 người lao động nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Con số này giảm khoảng 42.500 người so với quý trước và giảm hơn 21.100 người so với cùng kỳ năm ngoái. Số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp đạt hơn 120.000 người.
Đáng lưu ý, nhóm lao động không có bằng cấp, chứng chỉ chiếm tỷ lệ lớn nhất, trên 60% tổng số hồ sơ nộp hưởng trợ cấp thất nghiệp. Nhóm lao động có trình độ đại học trở lên chiếm gần 20%, phần còn lại thuộc các nhóm có trình độ cao đẳng, trung cấp hoặc chứng chỉ nghề sơ cấp.
Những con số này phản ánh thực tế rằng lao động phổ thông vẫn là nhóm dễ bị tổn thương nhất khi doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, cắt giảm đơn hàng hoặc tái cơ cấu nhân sự.
Qua phân tích dữ liệu, Bộ Nội vụ cho biết các lĩnh vực có số lượng lao động nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp cao tập trung ở ngành công nghiệp chế biến - chế tạo, nông nghiệp - lâm nghiệp - thủy sản, xây dựng, bán buôn - bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và các ngành dịch vụ liên quan.
Ở nhóm nghề nghiệp, lao động nộp hồ sơ nhiều nhất gồm thợ may, thợ thêu, lao động lắp ráp, kế toán, nhân viên bán hàng, lái xe…
Theo các chuyên gia lao động, đây đều là những nhóm nghề chịu tác động trực tiếp từ biến động đơn hàng, nhu cầu tiêu dùng và quá trình chuyển đổi công nghệ trong doanh nghiệp.
Bảo hiểm thất nghiệp mở thêm cơ hội quay lại thị trường lao động
Theo quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, bảo hiểm thất nghiệp là chính sách nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi mất việc làm, đồng thời hỗ trợ học nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm để người lao động sớm quay lại thị trường.
Không chỉ dừng ở khoản trợ cấp hàng tháng, chính sách này ngày càng được nhìn nhận như một công cụ an sinh giúp ổn định đời sống lao động trong giai đoạn chuyển tiếp việc làm.
Trong quý I, cả nước có gần 23.000 người hưởng bảo hiểm thất nghiệp được giới thiệu việc làm thông qua các trung tâm dịch vụ việc làm. Hơn 5.800 người được hỗ trợ học nghề để chuyển đổi công việc hoặc nâng cao kỹ năng.
Các trung tâm dịch vụ việc làm hiện tăng cường tổ chức phiên giao dịch việc làm trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối nhu cầu tuyển dụng giữa các địa phương nhằm hỗ trợ người lao động tìm việc nhanh hơn.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý lao động, hỗ trợ học nghề đang trở thành giải pháp quan trọng, nhất là với lao động trung niên hoặc lao động phổ thông bị mất việc do doanh nghiệp thay đổi công nghệ sản xuất.
Nhiều lao động sau khi tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn đã chuyển sang các lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng cao hơn như logistics, thương mại điện tử, kỹ thuật vận hành máy móc hoặc dịch vụ chăm sóc khách hàng.
Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa diễn ra mạnh mẽ, việc nâng cao kỹ năng nghề và học tập suốt đời là yếu tố then chốt giúp người lao động duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường việc làm.
Lao động thiếu kỹ năng ngày càng khó tìm việc
Dù số người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp giảm so với quý trước, giới chuyên gia cho rằng thị trường lao động vẫn đang đối mặt nhiều áp lực.
Một số ngành sản xuất xuất khẩu vẫn chịu ảnh hưởng từ nhu cầu tiêu dùng toàn cầu phục hồi chậm. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tinh gọn bộ máy, ưu tiên lao động có tay nghề và kỹ năng công nghệ.
Điều này khiến nhóm lao động phổ thông, thiếu kỹ năng hoặc chưa qua đào tạo dễ rơi vào tình trạng mất việc hoặc khó tìm việc mới phù hợp.
Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, chất lượng lao động của Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với yêu cầu của thị trường. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tuy đã cải thiện nhưng chưa đồng đều giữa các khu vực và ngành nghề.
Các chuyên gia cho rằng để giảm áp lực thất nghiệp bền vững, cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp như mở rộng đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, tăng khả năng dự báo thị trường lao động và hỗ trợ lao động chuyển đổi nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, việc nâng cao hiệu quả của chính sách bảo hiểm thất nghiệp cũng được xem là yếu tố quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội.
Ngoài hỗ trợ tài chính trước mắt, bảo hiểm thất nghiệp còn giúp người lao động duy trì kết nối với thị trường việc làm thông qua các hoạt động tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và đào tạo kỹ năng mới.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, nhiều chuyên gia nhận định chính sách bảo hiểm thất nghiệp cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn, mở rộng khả năng tiếp cận đào tạo lại và nâng cao chất lượng dịch vụ việc làm.
Điều này không chỉ giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt mà còn tăng cơ hội tái gia nhập thị trường lao động một cách bền vững, phù hợp với yêu cầu mới của nền kinh tế.
