Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, nỗ lực từ phía Nhà nước thôi là chưa đủ. Các doanh nghiệp - lực lượng trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh – cần đóng vai trò trung tâm trong quá trình cắt giảm phát thải và chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, bền vững.
Doanh nghiệp - nguồn phát thải lớn nhưng cũng là động lực thay đổi
Theo các nghiên cứu về môi trường, phần lớn lượng khí nhà kính phát sinh từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, năng lượng, giao thông và xây dựng. Đây đều là những lĩnh vực gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp vừa là nguồn phát thải lớn, vừa là nhân tố quyết định trong việc giảm phát thải khí nhà kính.
Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế của các quốc gia, trong đó có Việt Nam, chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên và tiêu thụ năng lượng hóa thạch. Mô hình phát triển này giúp thúc đẩy sản xuất và tạo ra của cải vật chất, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng lượng phát thải khí nhà kính.
Khi biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, các quốc gia buộc phải điều chỉnh mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững hơn. Trong quá trình đó, doanh nghiệp đóng vai trò then chốt, bởi mọi thay đổi trong công nghệ sản xuất, sử dụng năng lượng hay quản lý chuỗi cung ứng đều bắt đầu từ chính khu vực sản xuất - kinh doanh.
Áp lực từ thị trường và các tiêu chuẩn quốc tế
Bên cạnh yêu cầu từ chính sách môi trường trong nước, doanh nghiệp hiện nay còn phải đối mặt với nhiều áp lực từ thị trường quốc tế liên quan đến phát thải khí nhà kính. Nhiều quốc gia và khu vực kinh tế lớn đã đưa ra các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe đối với hàng hóa nhập khẩu. Các cơ chế như thuế carbon hay tiêu chuẩn phát thải trong chuỗi cung ứng đang trở thành rào cản kỹ thuật mới đối với hàng hóa xuất khẩu.
Trong bối cảnh đó, nếu doanh nghiệp không chủ động giảm phát thải và chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, nguy cơ mất thị trường là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Ngược lại, những doanh nghiệp đi đầu trong việc giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch sẽ có nhiều lợi thế cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.
Thực tế cho thấy, nhiều tập đoàn đa quốc gia đã đặt ra yêu cầu rất cao đối với các nhà cung cấp về việc giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Điều này buộc các doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu phải thay đổi phương thức hoạt động, hướng tới sản xuất xanh và bền vững.
Giảm phát thải – cơ hội nâng cao hiệu quả sản xuất
Trong suy nghĩ của không ít doanh nghiệp, việc giảm phát thải khí nhà kính đồng nghĩa với việc phải đầu tư chi phí lớn cho công nghệ và thiết bị mới. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều giải pháp giảm phát thải cũng đồng thời giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí.
Chẳng hạn, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn giảm chi phí năng lượng – một trong những khoản chi lớn trong hoạt động sản xuất. Tương tự, việc áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn cũng giúp giảm tiêu hao nguyên liệu, hạn chế chất thải và nâng cao năng suất.
Ngoài ra, việc chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió hay sinh khối đang trở thành xu hướng phổ biến trong nhiều doanh nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp giảm phát thải hiệu quả mà còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đảm bảo nguồn năng lượng cho sản xuất. Trong dài hạn, những doanh nghiệp đầu tư sớm cho chuyển đổi xanh sẽ có lợi thế lớn khi các quy định về phát thải ngày càng được siết chặt.
Xây dựng chiến lược phát triển bền vững
Để giảm phát thải khí nhà kính một cách hiệu quả, các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững gắn với mục tiêu giảm phát thải trong toàn bộ hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Trước hết, doanh nghiệp cần tiến hành kiểm kê phát thải khí nhà kính để xác định các nguồn phát thải chính trong hoạt động của mình. Trên cơ sở đó, các biện pháp giảm phát thải phù hợp có thể được xây dựng và triển khai. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ sạch, tối ưu hóa quy trình sản xuất, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và quản lý chất thải hiệu quả cũng là những giải pháp quan trọng.
Nhiều doanh nghiệp hiện nay đã tích cực áp dụng các tiêu chuẩn quản lý môi trường quốc tế, xây dựng báo cáo phát triển bền vững và công bố thông tin về phát thải khí nhà kính. Điều này không chỉ giúp nâng cao uy tín của doanh nghiệp mà còn tạo niềm tin đối với đối tác và khách hàng.
Vai trò hỗ trợ của chính sách
Mặc dù doanh nghiệp là lực lượng chủ chốt trong việc giảm phát thải, nhưng sự hỗ trợ từ phía Nhà nước vẫn đóng vai trò rất quan trọng. Việc xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và năng lượng tái tạo sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi.
Các chương trình hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, tín dụng xanh hay thị trường carbon đang được nhiều quốc gia triển khai nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tham gia giảm phát thải. Tại Việt Nam, nhiều chính sách liên quan đến tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi năng lượng đã được ban hành, tạo khuôn khổ pháp lý cho doanh nghiệp thực hiện các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính.
Từ trách nhiệm đến lợi thế cạnh tranh
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng xanh và phát thải thấp, giảm phát thải khí nhà kính không chỉ là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong tương lai.
Những doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải sẽ không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn tạo ra lợi thế lâu dài trên thị trường. Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường hoàn toàn có thể song hành nếu doanh nghiệp biết tận dụng khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Chung tay hướng tới nền kinh tế phát thải thấp
Mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 là một thách thức lớn đối với Việt Nam, nhưng cũng là cơ hội để nền kinh tế chuyển mình theo hướng xanh và bền vững hơn. Trong quá trình đó, doanh nghiệp chính là lực lượng tiên phong. Khi mỗi doanh nghiệp chủ động thay đổi cách thức sản xuất, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải khí nhà kính, tổng thể nền kinh tế sẽ từng bước chuyển dịch sang mô hình phát triển phát thải thấp.
Giảm phát thải khí nhà kính vì thế không chỉ là câu chuyện của chính sách hay cam kết quốc tế, mà trước hết phải bắt đầu từ những hành động cụ thể trong từng doanh nghiệp. Khi khu vực doanh nghiệp thực sự trở thành động lực của quá trình chuyển đổi xanh, mục tiêu phát triển bền vững sẽ ngày càng trở nên khả thi./.
